Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opolszczyzna

Dobra kondycja zamków, najgorsza starych mieszkań

Monumentalna katedra w Nysie to obowišzkowe miejsce do zobaczenia przy okazji wizyty w mieœcie.
AdobeStock
Zabytki regionu wymagajš nie tylko opieki, ale także znacznego wsparcia finansowego.

Pięknie oœwietlona opolska Wenecja, œredniowieczna katedra w tym mieœcie, a może jednak monumentalna katedra w Nysie albo zamek w Kamieniu Œlšskim – to obowišzkowe miejsca zwiedzania dla miłoœników historii.

Nie można jednak też ominšć chociażby Zamku Piastów Œlšskich w Brzegu, rezydencji najdłużej żyjšcych i panujšcych – bo aż do końca XVII wieku – potomków pierwszej polskiej dynastii królewskiej.

Ważnym punktem wycieczek powinna być też Góra Œwiętej Anny – wyjštkowe centrum pielgrzymkowe kultu religijnego zwišzanego z cudownš figurkš œwiętej Anny Samotrzeciej. Nie można zapominać też o jednym z najciekawszych rezerwatów geologicznych w Polsce z kraterem dawnego wulkanu, o ciekawych zjawiskach krasowych tego miejsca. Czyż można ominšć eklektyczny, niejako bajkowy zamek w Mosznej?

Opolszczyzna jest wyjštkowo atrakcyjnym miejscem na ogólnopolskiej mapie zabytków. A jaka jest rzeczywista kondycja jej obiektów?

Z najnowszego „Raportu o stanie zachowania zabytków nieruchomych w Polsce" Narodowego Instytutu Dziedzictwa wynika, że w regionie znajdujš się 2824 takie obiekty. Pod tym względem Opolszczyzna lokowana jest na 12. miejscu w Polsce. W czołówce sš Dolny Œlšsk (w rejestrze zabytków nieruchomych sš aż 7803 obiekty) oraz Wielkopolska i Mazowsze.

Najwięcej obiektów na OpolszczyŸnie należy do Koœciołów i zwišzków wyznaniowych – 727, w następnej kolejnoœci sš te należšce do osób prywatnych. Nic zatem dziwnego, że najwięcej jest zabytków o charakterze mieszkalnych oraz sakralnym.

W regionie tym jest też – jak wykazuje raport – m.in. 155 rezydencji i 26 zamków. Bioršc pod uwagę tę ostatniš kategorię, region zajmuje pište miejsce – po Dolnym Œlšsku, Œlšsku, Małopolsce i Warmińsko-Mazurskiem. Najwięcej obiektów zabytkowych zbudowanych jest z cegieł. Co ciekawe, w tym regionie jest najmniej w Polsce zabytków drewnianych (zaledwie 122). Dla porównania – małopolskie ma ich 1059. Wyjštkowo ubogi to też region w zabytki obszarowe (sš zaledwie 33), w tym przypadku dominujš układy urbanistyczne.

W przeliczeniu na 1000 km kwadratowych przypada 335 nieruchomoœci zabytkowych. To nieŸle. Plasuje to region opolski na trzecim miejscu po Dolnym Œlšsku i Małopolsce.

W najlepszym stanie w regionie znajdujš się obiekty sakralne (m.in. œwištynie, kapliczki, dzwonnice) oraz cmentarze. Najgorzej pod tym względem wypadajš obiekty gospodarcze, zamki i zabytkowe obiekty przemysłowe.

Najbardziej zadbane sš zachowane do dzisiaj obiekty œredniowieczne, a także te wybudowane w XX wieku. W najgorszym stanie sš obiekty z XIX wieku. Z raportu wynika, że w najsłabszej kondycji sš obiekty prywatne.

Najbardziej zagrożone utratš wartoœci zabytkowych sš zamki oraz obiekty przemysłowe (co trzeci) oraz rezydencje (co czwarta).

Na liœcie obiektów szczególnie zagrożonych w regionie jest aż 199 zabytków nieruchomych. To głównie budynki z XIX wieku (124), znajdujšce się w rękach prywatnych.

Z raportu tego wynika też, że 106 miejsc utraciło wartoœci zabytkowe (dotyczy to głównie zabytkowych mieszkań z XIX wieku). Autorzy raportu stwierdzili, że z listy zabytków bezpowrotnie zniknęło w ostatnich latach w tym regionie 137 budynków (najczęœciej obiektów mieszkalnych i gospodarczych z XIX wieku). Z rejestru zabytków zostały skreœlone 32 obiekty.

A jak wyglšda wsparcie finansowe dla opolskich zabytków? W latach 2008–2016 minister kultury przekazał w formie dotacji na zabytki nieruchome w tym regionie 25 mln zł. Dla porównania, tylko w 2016 r. wszystkie dotacje, także np. od wojewódzkiego konserwatora zabytków, samorzšdów czy z Funduszu Koœcielnego i ministerialnego wyniosły 6,6 mln zł. W latach 2010–2016 na remonty zastępcze prowadzone przez wojewódzkiego konserwatora zabytków poszło 331 tys. zł.

Z kolei w latach 2007–2013 ze œrodków unijnych na zabytki przekazano 76,6 mln zł.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL