Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Zdrowie

RPO alarmuje w sprawie narastajšcego niedoboru lekarzy

123RF
Sytuacja zwišzana z protestem lekarzy jest na tyle groŸna dla pacjentów, że rzšd nie może się ograniczać do jej monitorowania - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. Jego zdaniem kluczowe jest, by władze podjęły dialog z lekarzami.

- Uważam, że obecna sytuacja zwišzana z niedoborem lekarzy i prowadzonš akcjš protestacyjnš wymaga podjęcia przez władze publiczne nadzwyczajnych działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom oraz lekarzom. Sytuacja ta wymaga dialogu ze œrodowiskiem medycznym oraz wspólnego poszukiwania rozwišzań, które w realny sposób doprowadzš do rozwišzania sygnalizowanych problemów oraz naprawy systemu opieki zdrowotnej – pisze rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar w oficjalnym wystšpieniu ministra zdrowia Konstantego Radziwiłła.

Przypomina, że problem ten sygnalizował już, m.in. w kontekœcie przestrzegania norm czasu pracy lekarzy i dyżurów lekarskich oraz niedoboru lekarzy i braku systemu zatrudnienia lekarzy cudzoziemców w Polsce.

Zdaniem Adama Bodnara rosnšce zapotrzebowanie na pracę lekarzy, wynikajšce m.in. z procesów demograficznych, rozwoju medycyny oraz wzrastajšcych oczekiwań pacjentów, nie jest rekompensowane przez właœciwy wzrost nakładów na leczenie i wzrost liczebnoœci lekarzy.

- To, że podmioty lecznicze muszš zapewnić dużš liczbę œwiadczeń, a œwiadczenia te nie sš dostatecznie finansowane i do tego brakuje kadr, prowadzi do sytuacji, w której lekarze sš obcišżani nadmiernie dużš liczbš zadań i zmuszani do notorycznego przekraczania norm czasu pracy. A przepracowani lekarze stanowiš zagrożenie nie tylko dla siebie, ale i dla swoich pacjentów. Służba zdrowia działa tylko dlatego, że lekarze godzš się na dłuższš pracę - podkreœla Rzecznik.

Polskie prawo zezwala lekarzom na to, by przekraczali œredniotygodniowš maksymalnš normę czasu pracy wynoszšcš 48 godzin na tydzień, muszš tylko podpisać tzw. klauzulę opt-out.

Zgoda ta wprawdzie jest dobrowolna, ale troska o pacjentów oraz oczekiwania pracodawców prowadzšcych szpitale sprawia, że na lekarzach cišży silna presja na podpisywanie zgody na pracę w warunkach, które niewštpliwie sš szkodliwe dla ich zdrowia oraz bezpieczeństwa pacjentów (klauzula opt-out jest wykorzystywana głównie w celu zapewnienia należytej obsady dyżurów lekarskich w godzinach nocnych).

W myœl art. 96 ust. 6 ustawy o działalnoœci leczniczej, pracownik może cofnšć zgodę na pracę w wymiarze przekraczajšcym 48 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, informujšc o tym pracodawcę na piœmie, z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Lekarze nie chcš już dłużej akceptować tej sytuacji: wypowiadajš klauzule opt-out.

Teraz jednak medycy prowadzš ogólnopolskš akcję protestacyjnš w postaci wypowiadania klauzul opt-out. To cišg dalszy protestu głodowego lekarzy-rezydentów z paŸdziernika 2017 r. i odbywa się na wezwanie Ogólnopolskiego Zwišzku Zawodowego Lekarzy, odezwę Porozumienia Rezydentów OZZL oraz apel Naczelnej Rady Lekarskiej o ograniczenie gotowoœci do œwiadczenia pracy i wykonywania œwiadczeń zdrowotnych przez lekarzy.

Klauzule opt-out wypowiadajš nie tylko młodzi lekarze, ale również specjaliœci z wieloletnim doœwiadczeniem.

- Z niepokojem odbieram kolejne doniesienia medialne o wypowiadaniu przez lekarzy klauzuli opt-out, wypowiadaniu przez lekarzy (głównie lekarzy rzadkich specjalnoœci) pracy na rzecz publicznych podmiotów leczniczych oraz dramatycznych niedoborach lekarzy niezbędnych do zabezpieczenia normalnego funkcjonowania placówek leczniczych, a także o ograniczaniu dotychczasowego zakresu œwiadczeń zdrowotnych (działalnoœci poradni, oddziałów szpitalnych) i odwoływaniu zaplanowanych badań i zabiegów. Zmiana przepisów dotyczšcych wynagrodzenia lekarzy zaostrzyła sytuację - pisze Rzecznik.

Na sytuację w œrodowisku lekarskim i decyzje lekarzy, głównie lekarzy specjalistów, ma również wpływ wejœcie w życie z dniem 31 paŸdziernika 2017 r. z mocš od 1 lipca 2017 r., rozporzšdzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 paŸdziernika 2017 r. w sprawie wysokoœci zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywajšcych specjalizacje w ramach rezydentury (Dz. U. z 2017 r. poz. 2017).

Proponowany wzrost wynagrodzeń jedynie młodych lekarzy powoduje niezadowolenie lekarzy specjalistów, których wynagrodzenia sš niejednokrotnie porównywalne z wynagrodzeniami lekarzy rezydentów specjalnoœci deficytowych. Lekarze specjaliœci (np. psychiatrzy, anestezjolodzy, pediatrzy, lekarze medycyny ratunkowej) domagajš się adekwatnego wzrostu wysokoœci ich miesięcznych wynagrodzeń.

W zwišzku z nowš formš protestu, Ministerstwo Zdrowia informowało, że na bieżšco monitoruje sytuację, zbierajšc za poœrednictwem urzędów wojewódzkich dane na temat liczby wypowiedzeń przez lekarzy klauzuli opt-out. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że to nie wystarczy.

- Konieczne jest stworzenie lekarzom i innym pracownikom medycznym realnej możliwoœci kształcenia, rozwoju zawodowego i pracy w zawodzie. Niezbędna jest również poprawa warunków pracy i wynagrodzeń pracowników, a zatem rewizja dotychczasowych koncepcji wzrostu nakładów na ochronę zdrowia oraz rozwišzań dotyczšcych minimalnego poziomu wynagradzania pracowników medycznych - wskazuje Adam Bodnar.

Przewidywany niedobór lekarzy zwišzany z prowadzonš akcjš protestacyjnš i zakończeniem z dniem 31 grudnia 2017 r. okresu wypowiedzenia klauzuli opt-out przez znaczšcš liczbę lekarzy,  wymaga zdaniem RPO nie tylko dalszego monitorowania sytuacji, ale również podjęcia działań zapewniajšcych cišgłoœć udzielania œwiadczeń zdrowotnych i funkcjonowania œwiadczeniodawców (poradni, pracowni, oddziałów szpitalnych).

Podstawš tych działań powinno być bezpieczeństwo zdrowotne obywateli oraz poprawa dostępnoœci i jakoœci opieki zdrowotnej w Polsce.

- Pragnę przypomnieć, że w myœl art. 68 Konstytucji RP, obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniajš równy dostęp do œwiadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze œrodków publicznych. Warunki i zakres udzielania œwiadczeń okreœla ustawa. Władze publiczne sš obowišzane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku - napisał do ministra zdrowia Adam Bodnar.

Art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji nakłada organy władzy publicznej okreœlone obowišzki. W œwietle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, treœciš prawa do ochrony zdrowia jest możliwoœć korzystania z systemu ochrony zdrowia, funkcjonalnie ukierunkowanego na zwalczanie i zapobieganie chorobom, urazom i niepełnosprawnoœci. Z obowišzku rzeczywistego zapewnienia przez władze publiczne warunków realizacji prawa do ochrony zdrowia, które nie może być traktowane jako uprawnienie iluzoryczne bšdŸ czysto potencjalne, wynika wymaganie, iż system ten – jako całoœć – musi być efektywny. W opinii doktryny, prawo do ochrony zdrowia jest konstytucyjnie gwarantowane i to nie tylko jako prawo, które nadane zostaje jego adresatom przez władzę państwowš, ale jest to prawo podstawowe wynikajšce z przyrodzonej i niezbywalnej godnoœci człowieka, którego przestrzeganie władza państwowa jest zobowišzana ochraniać. Ochronš konstytucyjnš obejmuje również prawo do wypoczynku

Prawa podmiotowe formułuje również art. 66 Konstytucji, w œwietle którego, każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowišzki pracodawcy okreœla ustawa. Pracownik ma prawo do okreœlonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy okreœla ustawa. Przepis ten nakazuje ustawodawcy okreœlenie obowišzków pracodawcy pozwalajšcych na realizację tego prawa, a pracodawcom przestrzeganie przepisów ustawowych.

- Ochrona konstytucyjna obejmuje również prawo do wypoczynku – przypomina na koniec RPO i prosi ministra o wyjaœnienia na piœmie, co w tej sprawie zostanie zrobione na rzecz obywateli (chorych i lekarzy).

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL