Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Wywiady

Maciej Żukowski: Walczymy z agresywnš optymalizacjš

CV Maciej Żukowski dołšczył do zespołu resortu finansów w lutym. Wczeœniej zarzšdzał i nadzorował działania podatkowe m.in. w takich spółkach, jak PGE Obrót, Bank Millennium czy Orange Polska.
materiały prasowe
Nowy tzw. podatek minimalny dla tych, którzy płacš CIT, będzie neutralny – mówi dyrektor Departamentu Podatków Dochodowych w Ministerstwie Finansów Maciej Żukowski.

Resort finansów przedstawił kolejny pakiet rozwišzań wymierzonych w agresywne optymalizacje podatkowe. Generalna klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania nie wystarczy?

Klauzula GAAR jest instrumentem inicjatywy OECD dotyczšcej przeciwdziałania erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysku, czyli BEPS, jest również opisana w dyrektywie ATAD. Jak wskazuje praktyka międzynarodowa nie rozwišże ona jednak wszystkich problemów nieszczelnoœci systemu podatkowego. Dlatego chcemy dalej udoskonalać system podatkowy i stypizować pewne działania, zareagować na konkretne przykłady agresywnej optymalizacji podatkowej, które uważamy za niepożšdane.

Zresztš to trendy œwiatowe. Jak wspominałem oprócz inicjatywy BEPS, mamy także unijnš dyrektywę ATAD, którš i tak będziemy musieli implementować. W proponowanej przez nas reformie podatków dochodowych chodzi o zapewnienie sprawiedliwego opodatkowania wszystkich podmiotów i powišzanie miejsca opodatkowania z faktycznym miejscem uzyskiwania dochodu, tak by nie mógł on być transferowany za granicę przed opodatkowaniem. Wpływa to również korzystnie na konkurencyjnoœć funkcjonowania podatników. Dbajšc o interes Skarbu Państwa chcemy uszczelniać obowišzujšce zasady, a nie podwyższać stawki podatkowe.

Czy to znaczy, że pewne mechanizmy, które - powiedzmy - były dotychczas zgodne z prawem, teraz stanš się nielegalne?

Od orzekania o zgodnoœci z prawem sš sšdy, jednakże moim zdaniem takie mechanizmy nigdy nie były zgodne z prawem, choć były tolerowane. Bo nie można uznać za zgodne z prawem takich działań podatnika, które wbrew idei ustaw podatkowych doprowadzajš do nieopodatkowania dochodów w Polsce. To jest raczej wykorzystywanie okreœlonych luk i mechanizmów majšcych na celu unikanie podatków. W ramach nowelizacji ustawy o podatkach dochodowych, która mam nadzieję wejdzie w życie od poczštku 2018 r., zidentyfikowaliœmy pięć najbardziej wrażliwych obszarów erozji podstawy opodatkowania w podatku CIT, co przekłada się bezpoœrednio na miliardowe  straty budżetu państwa. To sztuczne kreowanie strat kapitałowych, nadmierne wykorzystywanie finansowania dłużnego i umów na usługi niematerialne oraz używanie w celach optymalizacyjnych Podatkowych Grup Kapitałowych i kontrolowanych spółek zagranicznych (CFC).

Który z tych obszarów uważacie za przynoszšcy największe starty?

Absolutnie kluczowš zmianš w naszym projekcie jest wyodrębnienie zysków i strat kapitałowych w podatku CIT, w taki sposób, że nie mogš one być łšczone z dochodami i stratami z działalnoœci operacyjnej.

Czy to znaczy, że firmy potrafiš generować sztuczne straty na operacjach finansowych, tylko po to, by obniżyć zysk?

Oczywiœcie nie wszystkie. Mamy jednak dziesištki przykładów, że tak się właœnie dzieje. Sš to skomplikowane mechanizmy, ale starajšc się to prosto wytłumaczyć można użyć w tym celu transakcji między spółkami będšcymi pod jednym władztwem właœcicielskim. Dajmy na to, spółka A jest właœcicielem spółki B i C. Sprzedaje spółkę B spółce C ze stratš wynikajšcš z zaniżonej wyceny tej spółki. Taka sztuczna strata może być tak duża, że niweluje cały zysk właœciciela z działalnoœci operacyjnej, czyli spółki A.

Czy to będzie nowy rodzaj podatku? Tak jak przy osobach fizycznych, że mamy podatek PIT i oddzielny podatek od zysków kapitałowych?

Nie będzie to nowy podatek, choć nowe rozwišzania będš działać podobnie jak w przypadku osób fizycznych – wynik z działalnoœci kapitałowej będzie trzeba rozliczać odrębnie od wyniku z pozostałej działalnoœci. Wynik kapitałowy to także 19 proc. podatku, a ewentualne straty oczywiœcie będzie można rozliczać przez pięć lat z zyskami kapitałowymi, o ile takowe się pojawiš. Takie rozwišzania w żaden sposób nie ograniczajš więc działalnoœci przedsiębiorstw.

A pomysł ograniczania możliwoœci finansowania dłużnego? Nie skomplikuje to firmom życia?

W tym zakresie musimy wprowadzić modyfikacje, zgodnie z dyrektywš ATAD, przepisów dotyczšcych zaliczania odsetek do kosztów uzyskania przychodów, czyli tzw. niedostatecznej kapitalizacji. Dotychczasowe rozwišzania umożliwiały przenoszenie zysków zagranicę w postaci odsetkowych opłat. Jeœli cała działalnoœć firmy finansowana była np. pożyczkš od spółki-matki, to odsetki od tej pożyczki mogły być większe niż zysk.

Wydaje się, że firmy na poczštkowym etapie rozwoju mogš ponosić większe koszty rozruchu niż uzyskiwany dochód.

Oczywiœcie że tak, jednak jeœli odsetki od długu, czyli koszt działalnoœci, sš zawsze wyższe od dochodów uzyskiwanych z tej działalnoœci, to jest to sytuacja wymagajšca wyjaœnienia. Zresztš proponowane przez nas rozwišzanie zachęca do finansowania nowych spółek kapitałem, a nie długiem.

A nie ograniczy to aktywnoœci inwestycyjnej firm, bo przecież inwestycje w dużych przedsiębiorstwach to głównie finansowanie dłużne .

Kredyt jest oczywiœcie instrumentem rozwoju każdej firmy, a nasze rozwišzania absolutnie tego nie zmieniš. Proponujemy, by odsetki od długu nie mogły być zaliczane w koszty uzyskania przychodu dopiero wówczas, gdy ich wartoœć przekroczy 120 tys. zł w skali roku oraz 30 proc. EBIDTA (po przekroczeniu progu kwotowego). Do wysokoœci tych limitów nic się nie zmieni i wydaje się, że wszystkie firmy, które sš zadłużone w sposób absolutnie rynkowy, nie powinny odczuć przepisów ograniczajšcych tzw. niedostatecznš kapitalizację.

Na podobnych zasadach ma być ograniczona możliwoœci wliczania w koszty opłat za usług niematerialne.

Tak, tu limity wynoszš odpowiednio 1,2 mln zł i 5 proc. EBIDTA. Tutaj mamy też dodatkowe zabezpieczenie, aby rozwišzanie to nie uderzyło w podatników  rzetelnie płacšcych swoje zobowišzania wobec Skarbu Państwa. Ten limit 5 proc. EBIDTA nie ma zastosowanie w przypadku, kiedy opłaty za usługi niematerialne nakładane na polskš spółkš sš bezpoœrednio zaliczane do kosztów wytworzenia danego towaru bšdŸ usługi.

Zakup jakich usług niematerialnych może być najbardziej podejrzany?

Obserwujemy przykładowo, że w tempie zastraszajšcym rosnš opłaty za zarzšdzanie, co wskazywałoby, że Polacy nie sš w stanie zarzšdzać własnymi spółkami i potrzebujš do tego ogromnego zewnętrznego wsparcie. Po głębszej analizie tego zjawiska okazuje się, że to wcale nie sš opłaty za zarzšdzanie, tylko koszty nałożone na spółki polskie przez ich zagranicznych wspólników, które częstokroć zjadajš cały zysk. A co najdziwniejsze, ich wysokoœć uzależniona jest od wartoœci zaangażowanego kapitału w polskie przedsięwzięcie. Każdy zarzšd oczywiœcie może wspomagać się różnymi doradczymi instrumentami, ale nie bardzo rozumiem dlaczego one majš być wyliczane w oparciu o wartoœć zaangażowanego kapitału.

Jak ma się do przeciwdziałania optymalizacji pomysł opodatkowania wartoœci nieruchomoœci komercyjnych?

Jak wynika z naszych analiz, w przypadku nieruchomoœci komercyjnych często mamy do czynienia z uchylaniem się od opodatkowania. Trudno bowiem uznać, że taka działalnoœć przez lata nie przynosi zysku. Tzw. podatek minimalny od wartoœci nieruchomoœci to próba zapewnienia przez Skarb Państwa egzekwowalnoœci podatku CIT od właœcicieli nieruchomoœci komercyjnych.  Co ważne będzie to rozwišzanie neutralne dla tych, którzy rzetelnie płacš podatki. Chcę też zaznaczyć, że będzie to dotyczyć wyłšcznie nieruchomoœci, które generujš zyski z najmu, to znaczy centrów handlowych i usługowych oraz biurowców. Nie dotyczy to fabryk, hal produkcyjnych, magazynów, centrów logistyczno-dystrybucyjnych, itp. Podatek nie będzie dotyczył wszystkich - wartoœć nieruchomoœci musi przekroczyć 10 mln zł. Proponowana stawka to 0,5 proc. wartoœci w skali roku, co daje 0,042 proc. miesięcznie.

Wprowadzacie właœciwie nowy podatek sektorowy, który będzie stanowił kolejne obcišżanie dla przedsiębiorstwa?

Absolutnie nie, ten podatek będzie można odliczyć od podatku CIT, więc dla firm, które płacš CIT to zmiana praktycznie neutralna . Jeœli zaœ firma w ogóle nie płaci CIT w cišgu roku, bo wcišż wykazuje brak zysku, to minimalny podatek będzie takim obcišżeniem.

Czy to próba wprowadzenia tylnymi drzwiami podatku handlowego, na który nie zgadza się UE?

Sš to dwie zupełnie inne sprawy. Proszę zauważyć, że proponowane przez nas rozwišzanie dotyczy także wielkich biurowców.

Ale często sieci handlowe sš właœcicielem samej powierzchni handlowej, np. supermarketu. Albo sš największymi najemcami w galeriach, a to od nich właœciciel galerii będzie musiał pobrać opłaty, by uzbierać na podatek .

Płacenie podatku od zysku przez właœciciela nieruchomoœci nie powinno wpływać na relacje między nim, a najemcami.

Właœciciele nieruchomoœci zapewne bardzo się zdenerwujš.

Nie chcę się domyœlać reakcji, zaznaczam jednak, że właœciciele takich nieruchomoœci płacšcy podatek CIT nie odczujš żadnej zmiany, gdyż podatek minimalny odliczš od swojego zobowišzania podatkowego.

W pakiecie najnowszych propozycji znalazło się także podniesienie limitu jednorazowej amortyzacji z 3,5 tys. zł do 5 tys. zł. To taki prezent dla firm na otarcie łez?

Podejmujemy próbę urealnienia wielkoœci odpisów amortyzacyjnych, którš dostrzega rzšd, aby wyjœć na przeciw oczekiwaniom MŒP. Dodam tylko, iż kwota 3500 zł nie była zmieniana od dobrych kilkunastu lat.

Czy tš nowelizacjš ustawy o CIT zamkniemy już wszystkie luki i furtki do optymalizacji?

Jestem wielkim optymistš, ale także realistš. Historia œwiatowych podatków pokazuje, iż uszczelnianie systemu podatkowego to cišgłe łatanie pojawiajšcych się luk. Przypuszczam, że nie mamy recepty na wszystko, ale podejmowane obecnie działania umożliwiš znaczšcš poprawę sytuacji, w której podatki od zysków osišganych w Polsce będš tu płacone.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL