Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

W sšdzie i urzędzie

Czy można wszczšć postępowanie w sšdzie nie majš pieniędzy na opłacenie czynności

Fotolia.com
Trzeba liczyć się z wydatkami, by móc spierać się o rozstrzygnięcia w sprawach urzędowych. Tego jednak, kto nie ma œrodków, by opłacić proces, sšd może zwolnić z kosztów, a nawet przyznać profesjonalnego pełnomocnika.

Prawo do sšdu co do zasady ma każdy. Takš gwarancję przewiduje konstytucja. Procesy sšdowe wišżš się jednak z wydatkami, często bardzo dużymi. Nie oznacza to jednak, że swoich racji przed sšdem mogš dochodzić tylko bogaci. Każda procedura sšdowa przewiduje instytucję zwolnienia z kosztów sšdowych. Prawa pomocy nie mogło zabraknšć też w procedurze, która ma rozsšdzać spory obywateli z urzędnikami, czyli sšdowo-administracyjne.

Bez opłaty nie ruszy

Koszty sšdowe w takim postępowaniu to opłaty sšdowe, czyli wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków. Największy wydatek, z jakim musi się liczyć osoba skarżšca działania polskiej administracji, to wpis sšdowy. Mówišc najproœciej, to opłata za sprawę, bez której nie ruszy proces.

Wpisy w sprawach administracyjnych mogš być stosunkowe (pobiera się je przy skargach zwišzanych z należnoœciami pieniężnymi) i stałe (w pozostałych sprawach). Wpisy stałe w zwykłych sprawach administracyjnych dotyczšcych życia prywatnego wynoszš zazwyczaj kilka, kilkaset złotych, ale już wpisy stosunkowe, np. w sprawach podatkowych, mogš wynieœć nawet kilkadziesišt tysięcy.

Rozwišzaniem dla obywatela, który nie zgadza się z decyzjš, a nie stać go na wpis i inne koszty sšdowe, jest prawo pomocy. Procedura zawiera katalog skarżšcych, którzy nie majš obowišzku uiszczenia kosztów sšdowych. Wœród nich wymienione sš m.in. osoby skarżšce działanie, bezczynnoœć organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach np. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sš one zwolnione z kosztów niejako z automatu.

Wœród osób, które nie muszš ponosić kosztów sšdowych, jest bardzo duża grupa tych, którym przyznane zostało prawo pomocy. Ale tu konieczny jest jednak wniosek. Może być on złożony zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego toku. Uruchomienie tej pomocowej procedury nie wišże się z żadnym wydatkiem, bo wniosek taki jest wolny od opłat sšdowych. Informacje o prawie pomocy sš zamieszczone na stronach internetowych sšdów administracyjnych, a także ich gablotach informacyjnych.

Pomocna dłoń

Bardzo ważne jest to, że prawo pomocy obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sšdowych. W jego ramach skarżšcemu może zostać przyznany profesjonalny pełnomocnik, tj. w zależnoœci od potrzeb adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy.

Ustawodawca przewidział, że o pomoc będš ubiegać się osoby, które w różnym stopniu nie stać na koszty. Dlatego prawo pomocy może być przyznane zarówno w zakresie całkowitym, jak i częœciowym. To pierwsze obejmuje zwolnienie z kosztów plus ustanowienie pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częœciowym może obejmować zwolnienie tylko od opłat sšdowych w całoœci lub w częœci albo tylko od wydatków, albo od wydatków i opłat sšdowych. Może też dotyczyć tylko ustanowienia pełnomocnika. Przy czym częœciowe zwolnienie od opłat czy wydatków może obejmować ich ułamkowš częœć, ewentualnie okreœlonš kwotę.

Z prawa pomocy mogš skorzystać zarówno zwykli skarżšcy – osoby fizyczne, jak i firmy. Osoba fizyczna uzyska pełne prawo pomocy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieœć jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częœciowym zaœ wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieœć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek składa się na specjalnym formularzu urzędowym. W przypadku osoby fizycznej ma on symbol PPF. Urzędowe formularze udostępniane sš nieodpłatnie w budynkach Naczelnego Sšdu Administracyjnego oraz wojewódzkich sšdów administracyjnych, w ich Biuletynach Informacji Publicznej. Formularze zgodnie z udostępnionymi przez sšdy wzorami mogš też udostępniać nieodpłatnie gminy.

Drogi do ubiegania się o pomoc nie przekreœla przesłanie wniosku, który nie został sporzšdzony na formularzu. Zostanie on przesłany w celu wypełnienia.

Bezzasadna skarga

Warto pamiętać, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całoœci lub w częœci, jeżeli się okaże, że okolicznoœci, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z drugiej strony skarżšcy, który nie uzyskał poczštkowo wsparcia, a jego sytuacja uległa pogorszeniu, może o nie wystšpić na kolejnym etapie postępowania.

Postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy, a także o umorzeniu postępowania można zakwestionować. Przy czym od sprzeciwów i zażaleń wnoszonych w sprawie prawa pomocy, tak jak od wniosków o nie, również nie pobiera się opłat sšdowych.

masz pytanie, wyœlij e-mail do autorki: a.tarka@rp.pl

Konieczne sš dokumenty

Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oœwiadczenie obejmujšce dokładne dane o stanie majštkowym i dochodach. A gdy składa go osoba fizyczna – zwykły obywatel – także dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oœwiadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcš prawnym, doradcš podatkowym lub rzecznikiem patentowym (to wyklucza prawo do pełnomocnika).

Oœwiadczenia te składa się pod rygorem odpowiedzialnoœci karnej. Osoba, która koloryzuje we wniosku swojš sytuację, musi się liczyć z takš odpowiedzialnoœciš.

Gdy oœwiadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczajšce do oceny rzeczywistego stanu majštkowego i możliwoœci płatniczych oraz stanu rodzinnego, wnioskodawca może zostać wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów, np. zeznań podatkowych czy wycišgu z rachunków bankowych.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL