Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

VAT

Zmiany w JPK-VAT: Szachowa roszada czy cyrkowa żonglerka danymi

123RF
Ministerstwo Finansów szykuje roszadę w danych JPK_VAT. Jednak, inaczej niż w partii szachów, w rozgrywce na polu JPK sukcesowi będzie sprzyjać raczej współpraca pomiędzy zawodnikami (fiskusem i podatnikami), niż granie „na siebie".

W sierpniu zakończyła się pierwsza faza konsultacji podatkowych w sprawie zmian w JPK_VAT. Ich celem było zebranie dotychczasowych doœwiadczeń podatników i władz skarbowych oraz ustalenie możliwych zmian w zakresie i sposobie raportowania informacji o rozliczeniach VAT.

Ministerstwo Finansów przedstawiło wstępne propozycje zmian w katalogu danych w kolejnych wersjach pliku JPK_VAT. Wiele z nich jest słusznych, ale niektóre powodujš obawy podatników ze względu na przewidywany duży nakład pracy i kosztów w procesie gromadzenia, weryfikacji i raportowania nowych danych. Z drugiej strony, w większoœci systemów księgowych dostępne sš „na wycišgnięcie ręki" cenne (z perspektywy administracji skarbowej analizujšcej elektronicznš ewidencję VAT) informacje, które mogłyby stanowić swoisty zamiennik pewnych trudnych do pozyskania danych proponowanych przez resort finansów. A zatem zabawmy się w „konstruktywny JPKowy data trading", gdzie rozpatrujšc możliwoœć „odwołania" niektórych propozycji fiskusa, musimy jednoczeœnie wskazać nowy rodzaj informacji, wartoœciowej dla administracji skarbowej i zwiększajšcej efektywnoœci kontroli danych w plikach JPK.

Data sprzedaży w sferze miraży

Ministerstwo Finansów rozważa potrzebę dodania w sekcji zakupowej pliku JPK_VAT informacji o dacie sprzedaży dla faktur zakupowych (okreœlonej przez dostawcę), wskazujšc, że jest to informacja konieczna do prawidłowego okreœlenia momentu powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Czy informacja ta faktycznie będzie użyteczna? Co do zasady, prawo do odliczenia VAT naliczonego powstaje w momencie powstania obowišzku podatkowego u sprzedawcy (najczęœciej w dacie sprzedaży), ale nie wczeœniej niż w momencie otrzymania faktury przez nabywcę. W praktyce podatnicy zazwyczaj odliczajš VAT dopiero będšc w posiadaniu faktury (a więc w momencie otrzymania lub póŸniej), z której wynika i prawo, i kwota odliczenia, co najczęœciej następuje po dacie sprzedaży. Data sprzedaży może mieć znaczenie przy ustalaniu przypadków zbyt wczesnego (nieuprawnionego) odliczenia, ale tu analiza jest możliwa, tylko jeœli data ta została okreœlona (z pustego i Salomon nie naleje) i do tego jest rzetelna (co trudno ocenić nabywcy – wszak to nie on wystawia fakturę).

Dodanie do pliku JPK_VAT daty sprzedaży dla faktur zakupowych nie przyniesie szczególnych korzyœci resortowi finansów.

Za to stanowiłoby duże obcišżenie dla podatników. Już przy okazji konsultacji poprzedzajšcych wprowadzenie JPK przedsiębiorcy zdecydowanie postulowali ograniczenie do niezbędnego minimum wymagań w zakresie raportowania zakupów (czego widocznym efektem było ostateczne wycofanie się ministerstwa z koncepcji objęcia schemš JPK_FA faktur zakupu). W przeciwieństwie do faktur sprzedażowych (gdzie wyłšcznym dysponentem i kreatorem danych jest podatnik-sprzedawca), z perspektywy podatnika-nabywcy zarówno dostęp do szczegółowej informacji od dostawcy, jak i możliwoœci rejestrowania danych o fakturach zakupu w systemach księgowych sš mocno ograniczone.

Zresztš podobne konkluzje nasuwajš się w kontekœcie obecnie już obowišzujšcego wymogu podawania w JPK_VAT daty sprzedaży dla faktur sprzedaży (czyli z perspektywy podatnika-sprzedawcy).

1. Po pierwsze – jest to pole fakultatywne (w pewnych okolicznoœciach na fakturach nie okreœla się daty sprzedaży).

2. Po drugie – to niepotrzebne powielenie informacji, wszak administracja skarbowa może pozyskać te informacje z pliku JPK_FA (przekazywane na żšdanie dane o fakturach sprzedaży).

3. Po trzecie – w modułach raportowania podatkowego w systemach ERP dostępnoœć daty sprzedaży (jako danej poniekšd logistycznej) jest ograniczona, wydobycie tej informacji dla potrzeb JPK_VAT często wišże się z koniecznoœciš powišzania danych z wielu Ÿródeł.

4. Po czwarte – istniejš wštpliwoœci w zakresie prawidłowego wypełniania daty sprzedaży w specyficznych okolicznoœciach (np. przy fakturach dokumentujšcych wiele wysyłek, fakturach korygujšcych, w tym zbiorczych).

Utrzymanie istniejšcych (w zakresie faktur sprzedaży) czy wprowadzenie nowych (dla faktur zakupu) wymogów JPK_VAT w zakresie raportowania daty sprzedaży wišże się z dużymi obcišżeniami dla podatników, nieproporcjonalnymi w stosunku do mglistych korzyœci dla administracji skarbowej w kontekœcie kontroli danych JPK. Konstruktywne wotum nieufnoœci wobec koncepcji wykazywania dat sprzedaży w JPK powinno wišzać się z pomysłem wartoœciowej alternatywy. Co zatem można zaproponować w ramach JPKowego data tradingu?

Data i numer księgowania – worek korzyœci

Pierwsze dwie propozycje dotyczš rozszerzenia pliku JPK_VAT o datę księgowania i numer zapisu księgowego. To strażnicy porzšdku w księdze głównej – dane pewne, niezmienne i dostępne, bez których niemożliwe jest działanie jakiegokolwiek systemu księgowego. Ale jak ci strażnicy księgi głównej mogš pomóc administracji skarbowej w weryfikacji rozliczeń VAT na podstawie pliku JPK_VAT?

Data księgowania może być „tanim zamiennikiem" innych, trudniejszych do pozyskania danych z JPK_VAT. Na przykład dla daty wpływu faktury, która – będšc informacjš nieobligatoryjnš – może nie być uzupełniana w JPK_VAT (to częste u przedsiębiorców korzystajšcych z zagranicznych systemów ERP, w których brak jest możliwoœci odrębnego rejestrowania daty otrzymania dokumentu). W przypadku modelowego obiegu faktur zakupowych data księgowania jest informacjš najbardziej zbliżonš do daty otrzymania faktury przez firmę. I jako informacja łatwo dostępna, może stanowić alternatywne wobec daty wpływu cenne Ÿródło informacji. Podobnš „zastępczš" rolę data księgowania może pełnić wobec daty sprzedaży (dla faktur sprzedaży), zwłaszcza w przypadku podatników stosujšcych systemowe mechanizmy wišzania momentu księgowania transakcji z datš wydania towarów lub wykonania usługi dla potrzeb CIT. Innymi słowy tam, gdzie data księgowania dostępna z poziomu księgi głównej powinna być zbieżna z datš dokonania transakcji.

Data księgowania mogłaby też ułatwić identyfikację tran- sakcji i ustalenie kwot, które sš powodem złożenia korekty pliku (czy korekty deklaracji VAT-7). Plik JPK_VAT w obecnym kształcie prezentuje dane transakcje w ujęciu narastajšcym, nie pozwalajšc na jednoznaczne i proste odróżnienie wierszy dotyczšcych transakcji ujętych w pierwotnym rozliczeniu od tych, które zostały uwzględnione dopiero w (pierwszej lub kolejnej) korekcie pliku JPK_VAT. Dzięki ujęciu daty księgowania, można byłoby łatwo zidentyfikować wpisy w plikach JPK_VAT, które z dużš dozš prawdopodobieństwa „doszły" do pliku już po złożeniu pierwotnych deklaracji i JPK_VAT za dany okres sprawozdawczy. Jeżeli mamy do czynienia z korektš pliku JPK_VAT np. za styczeń i znajdujš się w niej wpisy z datš księgowania przypadajšcš po 25. lutego, to te wpisy najprawdopodobniej sš powodem, dla którego korekta w ogóle została złożona. Jak można się domyœleć, wykorzystanie daty może zwiększyć efektywnoœć kontroli rozliczeń VAT (łatwa identyfikacja faktur będšcych powodem złożenia korekty deklaracji i możliwoœć poddania tych faktur dalszym czynnoœciom kontrolnym).

Warto zauważyć, że wspomnianych „strażników księgi głównej" (numer dokumentu księgowego w parze z datš księgowania) można wykorzystać jako klucz wišżšcy informacje w pliku JPK_VAT i JPK dla ksišg rachunkowych (JPK_KR), co może pomóc fiskusowi i podatnikom w analizie porównawczej danych zgromadzonych w tych schemach JPK.

Data VAT – wielka nieobecna

W większoœci systemów finansowo-księgowych dostępne sš (zwłaszcza z poziomów narzędzia do generowania rejestrów VAT) dedykowane tzw. „daty VAT", tj. daty, w których rejestrowane sš ustalone momenty powstania obowišzku podatkowego w należnym VAT lub odliczenia podatku naliczonego. Uwzględnienie w JPK_VAT tej informacji (jako np. zamiennika trudniej dostępnych: daty wpływu czy daty sprzedaży) może okazać się użyteczne dla administracji skarbowej w kontekœcie kontroli rozliczeń. Powišzanie tej „daty VAT" z datš księgowania i datš dokumentu w przypadku braku daty wpływu pozwala na ocenę, czy podatnik prawidłowo ustalił moment powstania prawa do odliczenia VAT naliczonego (tj. czy skorzystał z tego prawa w miesišcu księgowania faktury, czy w jednym z następujšcych dwóch miesięcy). W przypadku faktur sprzedaży analiza porównawcza daty dokumentu, daty księgowania i „daty VAT" mogłaby zobrazować potencjalne przypadki błędów w ustalaniu momentu powstania obowišzku podatkowego. Zatem wprowadzenie do struktur JPK_VAT „daty VAT" może być korzystne i dla fiskusa (efektywnoœci analiz) i dla samych podatników (informacja łatwiejsza do uzyskania w porównaniu np. do daty sprzedaży).

—Igor Roman

Zdaniem eksperta

Igor Roman, starszy Menedżer w Zespole Tax Management Consulting, Deloitte Doradztwo Podatkowe

Aby nie zaprzepaœcić dotychczasowych osišgnięć koncepcji przekazywania danych w formie JPK, przy rozważaniu zmian w tak w tym ważnym obszarze raportowania należy brać pod uwagę zarówno potrzeby fiskusa, jak i praktyczne możliwoœci podatników czy ograniczenia systemów. Innymi słowy, tak jak w trudnej sztuce żonglerki, zmiany w zakresie JPK_VAT warto przeprowadzać przy odpowiedniej synchronizacji ruchów jednej (fiskus) i drugiej (podatnicy) ręki. Niewłaœciwy ruch jednš lub drugš rękš, niedopasowanie piłek, ich nadmiar lub brak mogš prowadzić do klapy widowiska.

Forsowanie niektórych propozycji rozszerzania puli danych w pliku JPK może nieco rozchwiać ten trudny w utrzymaniu balans, narażajšc podatników na nieproporcjonalne obcišżenie administracyjne przy wydobywaniu informacji. Z kolei, wyrwę wynikłš z nieuwzględnienia tych pomysłów można częœciowo zasklepić, wprowadzajšc w ich miejsce inne informacje, nie mniej cenne dla fiskusa, za to łatwiejsze w pozyskaniu przez podatników.

Tylko przy odpowiednim doborze danych (wartoœciowych, a jednoczeœnie łatwo dostępnych dla podatników), żonglerka odpowiednio dopasowanymi piłkami informacji w JPK_VAT będzie przedstawieniem efektownym i płynnym, zasługujšcym na uznanie widowni.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL