Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

VAT

Zmiany w JPK_VAT: więcej nie zawsze znaczy lepiej

Fotolia.com
Resort finansów chce rozszerzyć katalog informacji w pliku JPK_VAT. Tu należy działać ostrożnie. Dodatkowe dane nie muszš sprzyjać usprawnieniu kontroli rozliczeń, za to ich pozyskiwanie może być zbyt dużym obcišżeniem dla podatników.

Rozpoczynajšc dyskusję w ramach procesu konsultacyjnego w sprawie zmian w JPK_VAT, Ministerstwo Finansów wskazało wstępne propozycje rozszerzenia zakresu obowišzków sprawozdawczych, m.in. o informacje o terminach i sposobach płatnoœci, rodzaju transakcji czy informacji o dokumentach transportowych. Analizujšc te pomysły warto wykonać rachunek „zysków i strat" płynšcych z proponowanych rozwišzań, zarówno dla podatników, jak i administracji skarbowej. Praktyczne problemy z pozyskaniem coraz bardziej szczegółowych informacji dla potrzeb plików JPK_VAT mogš negatywnie odbić się na ich jakoœci i rzetelnoœci, w efekcie zmniejszajšc ich użytecznoœć dla resortu finansów. Istotna w tym kontekœcie jest ocena w jakim stopniu, i czy w ogóle, nowe informacje pozwolš administracji skarbowej usprawnić kontrole rozliczeń VAT podatników, jednoczeœnie nie narażajšc ich na nadmiernie (nieproporcjonalne) obcišżenia zwišzane z pozyskaniem i autokontrolš danych. Gdzie leży ta symboliczna cienka czerwona linia, której nie powinno się przekraczać?

Terminy płatnoœci jak betonowe buty

Ministerstwo Finansów wyszło z propozycjš, aby poszerzyć zakres danych prezentowanych w JPK_VAT o termin płatnoœci argumentujšc, że przyspieszyłoby to badanie prawidłowoœci obowišzku podatkowego w szczególnych transakcjach. Rozpatrzmy zatem tę propozycję na razie wyłšcznie z perspektywy interesów administracji skarbowej. Obecnie obowišzujšce przepisy o VAT wišżš moment powstania obowišzku podatkowego z terminem płatnoœci jedynie w bardzo wyjštkowych okolicznoœciach (przewidzianych w art. w art. 19a ust. 5 pkt 4 w powišzaniu z art. 19a ust. 7 i art. 106i ust. 4 ustawy o VAT), tj. tylko i wyłšcznie w przypadku:

1. œwiadczenia usług telekomunikacyjnych, dostawy tzw. „mediów", usług najmu, dzierżawy, leasingu i podobnych, ochrony osób lub mienia, dozoru, obsługi prawnej i biurowej oraz dystrybucji energii i gazu przewodowego;

o ile:

2. podatnik nie wystawił faktury w terminie przewidzianym przepisami, natomiast dla œwiadczenia został okreœlony termin płatnoœci (np. w umowie)

albo:

3. podatnik wystawił fakturę dokumentujšcš œwiadczenie, ale termin płatnoœci dla tej faktury przypada przed datš jej wystawienia.

Trzeba przyznać, że zarówno ze względu na wšsko okreœlony katalog typów transakcji (pkt 1), jak i szczególne okolicznoœci jej towarzyszšce (pkt 2 albo pkt 3), prawdopodobieństwo wystšpienia transakcji spełniajšcych warunki (z pkt 1 i 3 lub pkt 1 i 2) jest doœć niskie. Trudno więc uzasadniać potrzebę wprowadzenia terminu płatnoœci w plikach JPK_VAT perspektywš usprawnienia analizy plików pod kštem oceny poprawnoœci rozpoznania obowišzku podatkowego, jeżeli informacja ta mogłaby mieć praktyczne znaczenie jedynie w wyjštkowych (a u wielu podatników w ogóle niewystępujšcych) okolicznoœciach. Faktem jest, że termin płatnoœci może mieć praktyczne znaczenie także przy ocenie zasadnoœci i momentu skorzystania z prawa do zmniejszenia VAT należnego przy zastosowaniu tzw. ulgi na złe długi w VAT (analogicznie przy weryfikacji korekty podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania faktury zakupowej w terminie), niemniej jednak znowu sš to przypadki wyjštkowe i nie zwišzane wprost z zagadnieniem momentu powstania obowišzku podatkowego z tytułu dostaw towarów czy œwiadczenia usług. ?

Tyle, jeżeli chodzi o użytecznoœć tej dodatkowej informacji dla administracji skarbowej. Natomiast z perspektywy podatników nie ulega wštpliwoœci, że koniecznoœć pokazywania terminu płatnoœci wišzałaby się z (nieproporcjonalnym względem potencjalnych korzyœci dla MF) obcišżeniem administracyjnym i koniecznoœciš albo wdrożenia mechanizmów manualnego uzupełniania danych, albo też kosztownym dostosowywaniem systemów finansowo-księgowych. W praktyce dane o terminach płatnoœci sš bowiem dostępne na poziomie danych podstawowych kontrahenta, danych zlecenia lub umowy, ewentualnie w modułach biznesowych służšcych do fakturowania. Rzadko informacje te dostępne sš wprost w modułach systemów przeznaczonych do obsługi procesów sprawozdawczoœci podatkowej czy finansowej.

Płatnoœci kontrolowane, ale jak

W propozycjach Ministerstwa Finansów dotyczšcych zmian w JPK_VAT pojawiła się również wzmianka o sposobie i dacie płatnoœci.

Sposób realizowania płatnoœci wydaje się informacjš kompletnie zbędnš w kontekœcie kontroli poprawnoœci rozliczeń VAT.

Z kolei, jeœli chodzi o daty płatnoœci, mogłaby być to informacja przydatna dla administracji skarbowej, m.in. w przypadku:

- analizy plików JPK składanych przez małych podatników, rozliczajšcych VAT (co do zasady) według tzw. metody kasowej;

- rozliczania dla celów VAT specyficznych kategorii tran- sakcji, wskazanych w art. 19a ust. 5 pkt 1 i 2 oraz art. 19a ust. 8 ustawy o VAT;

- oceny zasadnoœci wniosku o tzw. przyœpieszony , 25-dniowy zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należny na rachunek bankowy (sprawdzenie, czy faktury zakupowe objęte zwrotem zostały opłacone);

- przepisów dotyczšcych zastosowania tzw. ulgi na złe długi w VAT (następcza korekta pierwotnie zmniejszonego podatku należnego).

Pojawia się tu jednak wiele wštpliwoœci i kwestii praktycznych. Po pierwsze, w przypadku podatników niestosujšcych w rozliczeniach VAT metody kasowej, data płatnoœci byłaby informacjš mało istotnš z perspektywy kontroli rozliczeń. Po drugie – zwłaszcza w przypadku dłuższych terminów płatnoœci – w momencie składania pliku za dany okres sprawozdawczy, wykazane w nim faktury często jeszcze nie sš uregulowane, a więc podatnik nie pokazywałby w tym dodatkowym polu żadnych informacji (brak daty płatnoœci). I tu pojawia się pytanie (dšżšce do objawienia absurdu): czy po opłaceniu danej faktury należałoby składać korekty plików JPK_VAT, w zwišzku ze zmianš informacji o dacie zapłaty względem stanu pierwotnego? Po trzecie wreszcie, podobnie jak w przypadku terminów płatnoœci, dostęp do informacji o dacie płatnoœci bywa w systemach księgowych utrudniony.

Jednoczeœnie warto zastanowić się nad sensownoœciš wprowadzenia takiej dodatkowej informacji w pliku JPK_VAT akurat teraz. Jak wiadomo, organy podatkowe mogš poprosić (na razie tylko dużych) podatników o plik JPK dla wycišgów bankowych (JPK_WB), i stšd czerpać informacje o płatnoœciach. Po drugie, wkrótce najprawdopodobniej zostanie wprowadzony (na razie na zasadzie dobrowolnoœci) mechanizm tzw. podzielonej płatnoœci (ang. split payment), który z pers- pektywy czysto technicznej de facto umożliwi administracji skarbowej dostęp do informacji o płatnoœciach realizowanych w odniesieniu do konkretnych faktur. Z czasem, w wyniku albo zabiegów legislacyjnych (w tym „zachęty" dla przedsiębiorców), albo rozwijajšcej się praktyki biznesowej, dojdzie do upowszechnienia stosowania split payment wœród polskich podatników, co pozwoli zaspokoić ciekawoœć i zadoœćuczynić potrzebom resortu finansów w zakresie analizy (na odpowiednio dużym wolumenie danych) powišzań pomiędzy przepływami pieniężnymi i fakturowaniem.

Rodzaj transakcji – krok w dobrš stronę czy kula u nogi

Rozważane jest wprowadzenie do JPK_VAT „oznaczenia rodzaju transakcji". Zasadniczy problem polega na tym, że nie do końca wiadomo, co kryje się pod tym hasłem.

Jeżeli przez „rodzaj transakcji" należy rozumieć oznaczenie klasyfikacji transakcji dla potrzeb VAT (np. import usług, wewnštrzwspólnotowe nabycie towarów itp.), wówczas taka informacja może okazać się przydatna dla potrzeb kontroli plików JPK_VAT. Obecna nomenklatura w pliku JPK_VAT nie zawsze pozwala na jednoznaczne ustalenie kategorii podatkowej danego wpisu. Patrzšc np. tylko z perspektywy danych uwidocznionych w sekcji dla podatku naliczonego, trudno jest ustalić czy dany wpis dotyczy zakupu krajowego, nabycia wewnštrzwspólnotowego towarów, czy importu usług. Aby to ustalić, należy odnaleŸć „lustrzane odbicie" tego wiersza w sekcji dla podatku należnego.

Z drugiej strony, jeżeli intencjš Ministerstwa Finansów byłoby wprowadzenie oznaczenia przedmiotu czynnoœci opodatkowanej (rodzaju towaru lub usługi), to mielibyœmy do czynienia z sytuacjš niepraktycznš i niewskazanš zarówno dla podatników, jak i dla resortu. Jak łatwo sobie wyobrazić, koniecznoœć oznaczenia opisu przedmiotu transakcji automatycznie spowodowałaby wielokrotne zwiększenie rozmiarów każdego składanego pliku JPK_VAT – każda z pozycji (których może być dziesištki czy setki) na fakturze musiałaby być w tym przypadku wykazywana w oddzielnym wierszu, co powodowałoby „puchnięcie" pliku (składanego, pamiętajmy, co miesišc), prowadzšc w krótkim czasie do klasycznego zapchania serwerów JPK ogromem niepotrzebnych danych.

Warto też przypomnieć, że organ podatkowy zainteresowany pozyskaniem szczegółowych informacji dotyczšcych rodzaju towarów i usług będšcych przedmiotem obrotu, może takie informacje pozyskać poprzez żšdanie od podatnika pliku JPK dla faktur VAT (JPK_FA). Nie ma więc potrzeby dublowania tych informacji w pliku JPK_VAT, którego nadrzędnym celem jest zobrazowanie (w postaci zapisów transakcyjnych) rozliczeń VAT podatnika.

ZDANIEM AUTORA

Igor Roman, starszy Menedżer w Zespole Tax Management Consulting, Deloitte Doradztwo Podatkowe

(Rozważne) pompowanie balonu informacyjnego

Trwajšcy proces konsultacyjny dotyczšcy JPK_VAT to dobra okazja do rewizji katalogu danych podlegajšcych raportowaniu w pliku, z uwzględnieniem z jednej strony potrzeb resortu finansów, a z drugiej – realnych możliwoœci wydobycia tych danych przez podatników (zwłaszcza małe firmy, które obowišzek raportowania JPK_VAT obejmie w styczniu 2018 r.). Pozornie może się wydawać, że – w myœl powiedzenia „im więcej, tym lepiej" – poszerzanie zakresu pokazywanych danych niesie ze sobš korzyœci, przynamniej dla administracji skarbowej. Jednak pompowanie tego balonu informacji w pewnym momencie może okazać się ryzykowne i dla podatników, i dla resortu. Obligowanie podatników do przekazywania nadmiarowych i trudno dostępnych informacji (zwłaszcza gdy okazujš się mało użyteczne z perspektywy kontroli rozliczeń VAT) wydaje się nie iœć w parze z wyznaczonym przez Ministerstwo Finansów celem ograniczenia do 2020 r. przeciętnego zaangażowania podatników w rozliczenia VAT do 59 godzin rocznie. Jeżeli celem usprawnienia elektronicznego obiegu informacji podatkowej jest wprowadzanie różnorodnych ułatwień zarówno dla instytucji kontrolujšcej, jak i podatnika, przymus implementacji kosztownych zmian może przynieœć efekt odwrotny od zamierzonego. Jak wiemy, balon po osišgnieciu pewnych rozmiarów, choć efektownie, to jednak kończy swój byt. Tak samo po przekroczeniu pewnej granicy rozszerzanie obowišzków sprawozdawczych w zakresie JPK, przy nadmiernym obcišżaniu podatników może doprowadzić do fiaska (skšdinšd pożytecznej i pozytywnie ocenianej) koncepcji JPK.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL