Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Ubezpieczenia i odszkodowania

Pienišdze zamiast przywrócenia stanu poprzedniego

AdobeStock
W naszym kraju brakuje rozwišzań prawnych regulujšcych kwestię odszkodowań za trwałe uszkodzenie budynku, który uległ wychyleniu w wyniku działalnoœci zakładu górniczego.

W zwišzku z rosnšcš œwiadomoœciš osób poszkodowanych zakłady górnicze w ostatnim czasie zaczęły w przypadkach uszkodzonych budynków poprzez ich wychylenie proponować osobom poszkodowanym wypłatę odszkodowania za trwałe wychylenie budynku. Przedmiotowe odszkodowanie jest proponowane zamiast rektyfikacji budynku.

Rektyfikacja budynku, czyli przywrócenie go do stanu poprzedniego, poprzez jego wyprostowanie stanowi pełnš kompensację szkody poniesionej przez właœciciela nieruchomoœci, dotkniętej skutkami ruchu zakładu górniczego.

Prawo cywilne

W pierwszej kolejnoœci podkreœlić należy, iż przepisy prawa geologicznego i górniczego, co do sposobu naprawienia szkody odsyłajš do przepisów prawa cywilnego (art. 145 ustawy Prawo geologiczne i górnicze: Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy kodeksu cywilnego). Dlatego ze względu na powyższš regulację stosować należy ogólne zasady prawa cywilnego, które stanowiš zgodnie z treœciš art. 363 kodeksu cywilnego, że: „Naprawienie szkody powinno nastšpić, według wyboru poszkodowanego, bšdŸ przez przywrócenie stanu poprzedniego, bšdŸ przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pocišgało za sobš dla zobowišzanego nadmierne trudnoœci lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do œwiadczenia w pienišdzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastšpić w pienišdzu, wysokoœć odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okolicznoœci wymagajš przyjęcia za podstawę cen istniejšcych w innej chwili".

Niemiecki wzorzec

W Polsce brak rozwišzań prawnych dotyczšcych regulacji kwestii odszkodowań za trwałe uszkodzenie nieruchomoœci w postaci wychylenia. Podkreœlić należy, iż zakłady górnicze powołujš się na praktykę niemieckš, jednakże czyniš to w sposób wybiórczy, gdyż proponujš jedynie wypłatę za obniżonš wartoœć nieruchomoœci dotkniętej szkodš górniczš w postaci pochylenia budynku. Odpowiedzialnoœć za szkody górnicze w Niemczech ma dwie częœci składowe:

- usunięcie szkody, czyli rektyfikacja wychylonego budynku i przywrócenie nieruchomoœci do stanu sprzed szkody;

- odszkodowanie za obniżenie wartoœci nieruchomoœci.

Wskazać należy, iż powyższa kwestia została uregulowana w porozumieniu z 1987 roku pomiędzy RAG (zakłady górnicze Zagłębia Ruhry) a VBHG (Zwišzek Właœcicieli Budynków i Ziemi), które okreœla wysokoœć rekompensaty, za zmniejszenie wartoœci budynku, uzależniajšc wysokoœć rekompensaty od stopnia jego wychylenia.

Pozycja właœcicieli

Warto podkreœlić także, iż właœciciele nieruchomoœci nie mogš sprzeciwiać się prowadzeniu ruchu zakładu górniczego, a w zwišzku z tym nie mogš zapobiec szkodzie powstałej na ich nieruchomoœciach. Zgodnie z art. 144 ustawy Prawo geologiczne i górnicze: Właœciciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawš. Może on jednak żšdać naprawienia wyrzšdzonej tym ruchem szkody, na zasadach okreœlonych ustawš. Przepis prawa geologicznego i górniczego stanowi przepis szczególny względem art. 439 k.c., a więc wyłšcza on w zakresie przez siebie unormowanym jego zastosowanie. Jak wynika z art. 439 k.c.: komu wskutek zachowania się innej osoby, w szczególnoœci wskutek braku należytego nadzoru nad ruchem kierowanego przez niš przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez niš budynku, lub innego urzšdzenia, zagraża bezpoœrednio szkoda, może żšdać, ażeby osoba ta przedsięwzięła œrodki niezbędne do odwrócenia grożšcego niebezpieczeństwa, a w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie. Jest to sytuacja prawna, w której zakład górniczy może legalnie wyrzšdzić szkody na nieruchomoœci, zaœ czyn nie stanowi deliktu (415 k.c.), zaœ właœciciel nieruchomoœci nie może sprzeciwić się tej szkodzie.

Zdaniem eksperta

Łukasz Robaszkiewicz, radca prawny z Przšdka Robaszkiewicz Kancelaria Radców Prawnych

Praktykę stosowanš przez zakłady górnicze i wypłacanie właœcicielom nieruchomoœci odszkodowań za trwałe wychylenie budynku, zamiast pełnej naprawy szkody uznać należy za rażšco krzywdzšce. Podkreœlić należy, iż taka praktyka powoduje podwójne pokrzywdzenie właœcicieli nieruchomoœci, gdyż majš trwale uszkodzone budynki stanowišce ich własnoœć, zaœ wypłata rekompensaty za obniżonš wartoœć powoduje brak możliwoœci żšdania rektyfikacji od zakładu górniczego bšdŸ odszkodowania będšcego równowartoœciš kosztów rektyfikacji.

Powyższy problem jest istotny dla mieszkańców znacznej częœci Górnego Œlšska i innych obszarów dotkniętych skutkami eksploatacji górniczej, dlatego potrzebna jest dyskusja o problemie i jak najszybsze całoœciowe rozwišzanie problemu. ?

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL