Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sztuka

Zmarł Marian Konieczny - rzeźbiarz i rektor krakowskiej ASP

PAP/Radek Pietruszka
RzeŸbiarz, profesor i b. rektor Akademii Sztuk w Krakowie Marian Konieczny zmarł w wieku 87 lat - poinformował we wtorek PAP Urzšd Miasta Krakowa. Artysta był m.in. twórcš pomnika warszawskiej Nike i dziesištków innych monumentów w wielu miastach Polski i za granicš.

Marian Konieczny urodził się 13 stycznia 1930 r. w Jasionowie koło Brzozowa, w regionie gdzie stykały się żywioły kultur: polskiej, ukraińskiej, ruskiej i żydowskiej. Jego ojciec Stanisław, był wójtem Jasionowa, człowiekiem "o silnym instynkcie państwowca". Jak podkreœlił profesor krakowskiej ASP Bogusz Salwiński, Marian Konieczny jako chłopiec "przerabiał historię z autopsji".

"RzeŸbiarz pracuje w samotnoœci, ale żyje w społeczeństwie i tworzy dla społeczeństwa" - mówił Konieczny podczas uroczystoœci swoich 80. urodzin.

W laudacji na czeœć jubilata profesor ASP Bogusz Salwiński ocenił wówczas, że "rzeŸby Mariana Koniecznego należš do tego typu "faktów artystycznych", które broniš się same i nic z nich po upływie czasu nie wietrzeje". "Jego rzeŸby sš rozpoznawalne natychmiast, majš swojš genetycznš tożsamoœć, przycišgajš uwagę magicznš emanacjš potężnego witalizmu i energii formy. (…) Sš uniwersalnš refleksjš o losie, sensie i nadziei życia" - dodał.

"Był œwiadkiem narodowoœciowych, etnicznych i religijnych czystek. Był w czasie II wojny œwiatowej œwiadkiem brunatnego barbarzyństwa i czerwonej nawały (…) W domu słyszał opowiadania o przedwojennych chłopskich i robotniczych buntach na RzeszowszczyŸnie, krwawo pacyfikowanych przez ówczesne władze" - dodał Salwiński, podkreœlajšc, że prawdopodobnie to zdecydowało o przyszłej formacji ideowej rzeŸbiarza w powojennej rzeczywistoœci, w którš wchodził jako piętnastolatek.

Konieczny podczas wojny jako gimnazjalista uczył się na tajnych kompletach. W 1946 r. zdał małš maturę w Brzozowie i jesieniš tego samego roku rozpoczšł naukę w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie. W 1948 r. zdał na krakowskš ASP. Studiował u Xawerego Dunikowskiego i pod jego kierunkiem obronił dyplom w 1954 r.

W cišgu kolejnych czterech lat odbył studia w Instytucie I.E. Repina Akademii Sztuk Pięknych w Leningradzie. W 1958 r. rozpoczšł pracę na Wydziale RzeŸby ASP w Krakowie. W 1964 r. wygrał konkurs na projekt pomnika "Bohaterom Warszawy - Nike Warszawska", od którego rozpoczęła się dynamiczna kariera trzydziestokilkuletniego wówczas rzeŸbiarza. W 1974 r. został profesorem nadzwyczajnym, a w 1988 r. objšł profesurę zwyczajnš. W latach 1972 - 1981 był rektorem tej uczelni. Odszedł na emeryturę po 42 latach pracy w ASP.

"Wykształcił całe pokolenia artystów rzeŸbiarzy" - podkreœlał prof. Salwiński, który także zalicza się do uczniów Koniecznego. Dodał, że choć Marian Konieczny "wszedł w dojrzałe życie w czasie, kiedy nasiliła się radykalizacja postaw destrukcyjnych w sztuce", to nie dał się porwać temu nurtowi. "Nie uprawiał żadnych ekstremizmów estetycznych, pseudobuntów czy kontestacji" - oceniał wykładowca rzeŸby na krakowskiej ASP. Według Salwińskiego, rzeŸby Koniecznego broniš się same, "sš uniwersalnš refleksjš o losie, sensie i nadziei życia".

Konieczny uprawiał różnorodne formy rzeŸbiarstwa - portret, płaskorzeŸbę, cykle rzeŸbiarskie, projektował medale, ale powszechnie kojarzony był z dużymi realizacjami pomnikowymi.

Był autorem kilkudziesięciu monumentów w Polsce i za granicš, m.in. "Bohaterom Warszawy - Nike Warszawska" (1964), Pomnika Tadeusza Koœciuszki w Filadelfii (1979), Pomnika Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (1981), Pomnika Chwały i Męczeństwa w Algierze (1982), Pomnika Abdel Kadera w Algierze (1987), Pomnika Bartosza Głowackiego pod Racławicami (1994), Epitafium Królewskiego w Katedrze w Poznaniu (1995), Pomnika Jana Pawła II w Licheniu (1998), Fontanny z rzeŸbš Apollina w Poznaniu (2002), Pomnika Konnego Jana Zamoyskiego w Zamoœciu (2005).

Zaprojektował też pomnik Lenina, postawiony w 1973 r. w Nowej Hucie i zdemontowany po upadku PRL.

"Ja w każdym pomniku widzę niedocišgnięcia, takie zawodowe, artystyczne, ale jak się odleje pomnik i postawi na cokole to trudno potem go poprawić. Człowiek zabiera się do pracy z odpowiedzialnoœciš. Jest to uskrzydlajšce i jednoczeœnie obcišżajšce. Jak w każdej twórczoœci - jest zamysł i musi być +lot+. Jak się zacznie realizować ten zamysł to jest cišżenie do ziemi, bo materia jest oporna i trzeba umieć to zrobić, żeby odpowiadało lotnemu zamysłowi" - mówił o swojej twórczoœci Konieczny.

Konieczny mawiał także, że rzeŸbiarza, artysty nie należy pytać o ukochane dzieło, bo to tak, jakby zapytać ojca o najlepsze dziecko. "Każdy ma swoje wzloty i upadki" - tłumaczył.

"Już jako autorytet artystyczny Marian Konieczny stał się społecznym i politycznym działaczem, silnie osadzonym w realnej narodowej rzeczywistoœci" - przyznał Salwiński. "Ten jego polityczny temperament często wykorzystywano dla ratowania wštpliwej konduity władzy" - ocenił.

Konieczny był w latach 1980-89 przez dwie kadencje posłem na Sejm PRL. Był Kawalerem Krzyża Komandorskiego Odrodzenia Polski z Gwiazdš (1999), otrzymał też m.in. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze - Gloria Artis” oraz Złoty Medal Prezydenta Algierii za zasługi dla Niepodległoœci Algierii. Był honorowym członkiem Rosyjskiej Akademii Sztuk Pięknych.

ródło:

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL