Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Œwiat

Czyj jest Kościuszko? - antypolskie komentarze na Białorusi

materiały prasowe
Spór wokół pomnika w szwajcarskiej Solurze wywołał falę antypolskich komentarzy na Białorusi.

„Wybitnemu synowi Białorusi od wdzięcznych rodaków" – taki napis miał się pojawić pod pomnikiem Tadeusza Koœciuszki w Solurze, którego odsłonięcie zaplanowano na 21 paŸdziernika, w 200. rocznicę œmierci Naczelnika.

To tam Koœciuszko spędził na emigracji ostatnie lata swojego życia. Napisu nie będzie, ponieważ zaprotestowała przeciwko temu polska ambasada w Bernie. Pozostanie imię, nazwisko i data urodzenia bohatera.

Napis nie do przyjęcia

Z inicjatywš upamiętnienia naczelnika powstania wystšpiło działajšce w Szwajcarii Towarzystwo Białoruskie, na czele którego stoi Alaksandr Sapieha. Cytowany przez białoruskie media Sapieha twierdzi, że to on był głównym sponsorem całego przedsięwzięcia. Poczštkowo Białorusini współpracowali z polskimi dyplomatami, nie potrafili jednak uzgodnić napisu, który odpowiadałby również polskiej stronie. Gdy polska ambasada zaprotestowała, Sapieha stwierdził, że uroczystoœć odbędzie się bez polskiej strony. Wtedy polscy dyplomaci zwrócili się do władz w Solurze, by spowodowały zmianę treœci napisu. Szwajcarscy urzędnicy stanęli po stronie Warszawy.

To wywołało prawdziwš eksplozję antypolskich komentarzy w białoruskiej sieci. „Dla Polaków, tak jak dla Rosjan, nigdy nie byliœmy narodem. Nie traktujš nas jako naród nawet teraz. Co oni nam zaproponowali? Polska – wolnoœć i status niedapalakau (pół-Polaków), Rosja – niewolnictwo i status niedaruskich (pół-Rosjan)" – pisze znany niezależny białoruski publicysta i poeta Staœ Karpau na stronie gazety „Nasza Niwa".

Podobnego zdania jest redaktor nacjonalistycznego białoruskiego portalu nashaziamlia.org prof. Aleœ Astrouski, który jest jednym z najbardziej znanych działaczy opozycyjnych Grodna.

– Polityka władz w Warszawie ostatnich 20 lat udowadnia, że nie traktuje się naszego narodu na poważnie. Polska prowadzi grabież demograficznš, rozdajšc tu Karty Polaka, nieustannie słyszę wypowiedzi polskich polityków o tak zwanych Kresach wschodnich, a księża polscy nie przestajš mówić w koœciołach zachodniej Białorusi o tym, że każdy katolik to Polak – mówi „Rzeczpospolitej" Astrouski.

– Koœciuszko jest etnicznym Białorusinem we współczesnym rozumowaniu, ponieważ wczeœniej byliœmy Litwinami, mieszkańcami Wielkiego Księstwa Litewskiego. Koœciuszko był również Litwinem. Zostaliœmy przemianowani na Białorusinów przez Katarzynę II – dodaje.

Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych w specjalnym oœwiadczeniu, cytowanym przez białoruskš redakcję Radia Swoboda tłumaczy, że zaproponowany przez Białorusinów napis na szyldzie pod pomnikiem nie wspominał o jakimkolwiek zwišzku Koœciuszki z Polskš: – Dla polskiej strony to jest nie do zaakceptowania.

Pamięć powraca

Tadeusz Koœciuszko urodził się MereczowszczyŸnie (dziœ to obwód brzeski na Białorusi). W miejscu, gdzie przyszedł na œwiat naczelnik insurekcji, jest muzeum. Nieco ponad 100 km stamtšd w kierunku Baranowicz we wsi Siechnowicze Małe (gniazdo rodowe Koœciuszków) jest drugie i jedyne na Białorusi popiersie generała.

W stolicy, Mińsku, nie ma pomnika ani ulicy, która upamiętniałaby Koœciuszkę. Nawet Ambasada USA postawiła popiersie generała na swojej posesji.

– Białoruskie władze przez ponad 20 lat wzorowały się na radzieckiej wersji historii. Dla nich przez wiele lat historia Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej była obca. Po aneksji Krymu to się zaczyna zmieniać. Coraz częœciej rzšdzšcy sięgajš po nasze wspólne dziedzictwo, a w telewizji zaczynajš mówić, że Koœciuszko to nasz bohater – mówi „Rzeczpospolitej" Ihar Melnikau, znany białoruski historyk.

O zmianie podejœcia białoruskich władz do historii œwiadczy to, że w sprawie pomnika w Szwajcarii zainterweniowało MSZ w Mińsku. Z komunikatu wynika, że p.o. ambasadora Białorusi w Bernie ma przeprowadzić rozmowę z władzami w Solurze.

– Taki pomnik w Solurze to piękny i bardzo dobry pomysł – mówi „Rzeczpospolitej" prof. Jan Żaryn, historyk i senator PiS. – Ale zgodnie z prawdš historycznš napis powinien brzmieć następujšco „Naczelnik powstania o niepodległoœć Rzeczypospolitej".

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: ruslan.szoszyn@rp.pl

Białoruskoœć poszukiwana u sławnych Polaków

- Adam Mickiewicz urodził się w Nowogródku (dziœ obwód grodzieński na Białorusi). W 2015 roku rzšdowa białoruskojęzyczna gazeta „Zwiazda" broniła „białoruskoœci Mickiewicza". Autorka stwierdziła, że za swojš ojczyznę poeta uważał Nowogródczyznę, a językiem polskim posługiwał się dlatego, że „w jego œrodowisku panował język polski". „Uważał się za Litwina, obywatela Wielkiego Księstwa Litewskiego, i jest na to wiele dowodów". Dziennikarka apelowała do Białorusinów, by uważali Mickiewicza za swojego.

- Stanisław Moniuszko urodził się w miejscowoœci Ubel (dziœ wyludniona wieœ na Białorusi w obwodzie mińskim). Białoruskie Ÿródła podajš, że był wybitnym kompozytorem i „twórcš białoruskiej kultury muzycznej". W 2016 roku pomnik Moniuszki pojawił się koło ratusza w centrum Mińska. Napis na pomniku brzmi: „twórca białoruskiej opery narodowej".

- Józef Piłsudski urodził się w Zułowie (Litwa, 2 kilometry od granicy z Białorusiš). 25 lat temu białoruscy historycy ogłosili, że w głównym archiwum w Mińsku sš dowody, że Piłsudski był Białorusinem. Powoływali się na protokół przesłuchania przez władze carskie, podczas którego 19-letni Piłsudski miał się przyznać do narodowoœci białoruskiej. —ru.sz.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL