Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Rachunkowoœć

Co wpływa na bilansowš wartość środków trwałych

Adobe Stock
Jednostki majš obowišzek wycenić posiadane składniki majštku na dzień bilansowy. Konieczne może się okazać ujęcie odpisów aktualizacyjnych ich wartoœć albo zmiana okresów ekonomicznej użytecznoœci i stosowanych stawek.

Ustawa o rachunkowoœci (dalej: uor) w art. 28 ust. 1 pkt 1 przewiduje, że na dzień bilansowy œrodki trwałe wycenia się według cen nabycia, kosztów wytworzenia lub wartoœci przeszacowanej (po aktualizacji wyceny), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartoœci. Zasada ta jest doœć prosta.

Przykład

Jeœli w ewidencji spółki był œrodek trwały, którego wartoœć poczštko- wa wynosiła np. 100 tys. zł, a dokonane od poczštku jego użytkowania odpisy amortyzacyjne wyniosły 20 tys. zł, to ustalona na dzień bilansowy wartoœć tego œrodka wynosi 80 tys. zł (100 tys. zł – 20 tys. zł).

Utrata wartoœci – co to oznacza

Trwała utrata wartoœci œrodków trwałych ma miejsce wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że te kontrolowane przez jednostkę składniki majštku nie przyniosš w przyszłoœci w znaczšcej częœci lub w całoœci przewidywanych korzyœci ekonomicznych. Przepisy przewidujš, że taka utrata wartoœci występuje w szczególnoœci wtedy, gdy nastšpiły zmiany technologii produkcji, œrodek trwały został przeznaczony do likwidacji lub został wycofany z użytkowania (art. 32 uor). W tej kwestii uzupełnieniem dla ustawy o rachunkowoœci jest Krajowy Standard Rachunkowoœci nr 11 „Œrodki trwałe", który doprecyzowuje zasady postępowania w tych przypadkach. Standard wyjaœnia, że objęty ewidencjš œrodek trwały może utracić zdatnoœć do użytkowania lub jego użytkowanie jest nieopłacalne ze względu np. na fizyczne zużycie lub uszkodzenie, zużycie moralne wynikajšce z postępu technicznego, zmianę przepisów, zdarzenie losowe lub zmianę rodzaju prowadzonej przez jednostkę działalnoœci.

Wymienione okolicznoœci uzasadniajš (zgodnie z art. 28 ust. 7 uor) ujęcie w księgach odpisu aktualizujšcego w wysokoœci pozwalajšcej doprowadzić wartoœć œrodka trwałego (wynikajšcš z ksišg rachunkowych) do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku – do ustalonej w inny sposób wartoœci godziwej. Odpisy aktualizujšce z tytułu trwałej utraty wartoœci œrodków trwałych, w œwietle ustawy o rachunkowoœci, zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych.

KSR 11 Œrodki trwałe doprecyzowuje to zagadnienie i wskazuje, iż wartoœć odpisu aktualizujšcego ustala się jako różnicę pomiędzy jego wartoœciš księgowš netto, a wartoœciš odzyskiwalnš, czyli albo wartoœć handlowš (rynkowš, godziwš) albo użytkowš œrodka trwałego. Do dalszej analizy przyjmujemy tę z nich, która jest wyższa. Przy czym wartoœć użytkowa składnika aktywów trwałych jest mierzona wartoœciš zdyskontowanych przyszłych korzyœci ekonomicznych netto i ustalona przy założeniu dalszego operacyjnego wykorzystywania œrodka trwałego.

Przykład

W praktyce wyglšda to tak, że gdy wartoœć poczštkowa œrodka trwałego wynosiła np. 50 tys. zł, a suma dokonanych odpisów amortyzacyjnych 10 tys. zł, to wartoœć œrodka trwałego na dzień bilansowy powinna wynosić 40 tys. zł. Jeżeli jednak firma ustali, że w wyniku np. zmiany technologii produkcji nastšpiła trwała utrata wartoœci tego œrodka trwałego okreœlona w wysokoœci 30 tys. zł, to wartoœć tego œrodka na dzień bilansowy wyniesie tylko 10 tys. zł (50 tys. zł – 10 tys. zł – 30 tys. zł).

Ważna aktualizacja

Takiej aktualizacji wyceny można dokonać w trakcie roku obrotowego, choć przepisy nie nakładajš takiego obowišzku. Jednostka jest natomiast zobligowana do oceny i aktualizacji wartoœci składników majštkowych na każdy dzień bilansowy, przy okazji wyceny na potrzeby sporzšdzenia sprawozdania finansowego. Nie ma koniecznoœci dokonywania odpisów aktualizujšcych w przypadkach, gdy wartoœć księgowa œrodków trwałych jest wyższa od ich przewidywanej ceny sprzedaży netto, a œrodki te nadal znajdujš się w używaniu i jednoczeœnie nie zachodzš wymienione wczeœniej okolicznoœci uzasadniajšce ujęcie odpisu. W takim przypadku można – zamiast dokonania odpisów aktualizujšcych – ograniczyć się do przeprowadzenia weryfikacji stosowanych dotychczas stawek amortyzacyjnych lub umorzeniowych. Zasady takiej weryfikacji okreœlone sš w art. 32 ust. 3 uor.

Krajowy Standard Rachunkowoœci nr 11 przewiduje, że ocena wartoœci œrodka trwałego jest wymagana każdorazowo, gdy został on przeznaczony do sprzedaży, likwidacji lub innej formy rozchodu. W tym przypadku jednostka przeprowadza test na utratę wartoœci takiego œrodka trwałego, a w razie potrzeby doprowadza jego wartoœć księgowš netto do niższej od niej ceny sprzedaży netto, jaka byłaby możliwa do uzyskania na dzień przeprowadzenia testu.

Systematyczna weryfikacja

Opisane zasady aktualizacji nie sš jedynym przypadkiem, w którym uor dopuszcza jej dokonanie. Wartoœć poczštkowa œrodków trwałych oraz dotychczas dokonane od œrodków trwałych odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe mogš ulegać aktualizacji wyceny także na podstawie odrębnych przepisów. Takie odrębne przepisy wydawane sš przez ministra finansów – ostatni raz zostały wydane w 1995 r.

Przepisy przewidujš także, że jednostka jest zobowišzana do systematycznej weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użytecznoœci i stawek amortyzacji œrodków trwałych, nie póŸniej niż na koniec każdego okresu sprawozdawczego.

Zweryfikowane stawki (stopy) amortyzacji stosuje się poczšwszy od nowego roku obrotowego. Krajowy Standard Rachunkowoœci nr 11 wyjaœnia, że w zakres weryfikacji wchodzi także weryfikacja ceny sprzedaży netto istotnej pozostałoœci œrodka trwałego, przyjętej na dzień ustalenia dotychczas stosowanego odpisu amortyzacyjnego.

Wyniki przeprowadzonej weryfikacji mogš uzasadniać podwyższenie lub obniżenie stawki lub stopy amortyzacji. Przesłankš do weryfikacji okresu i stawki amortyzacji jest w szczególnoœci ulepszenie œrodka trwałego, dokonanie odpisu z tytułu trwałej utraty wartoœci œrodka trwałego oraz dołšczenie bšdŸ odłšczenie częœci dodatkowych lub peryferyjnych.

Uwaga! Zmiana okresu lub stawki amortyzacji (w tym wynikajšca ze zmiany ceny sprzedaży netto istotnej pozostałoœci œrodka trwałego) to zmiana szacunków w rozumieniu Krajowego Standardu Rachunkowoœci nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowoœci, wartoœci szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujšce po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja" i nie powoduje korekty odpisów amortyzacyjnych ujętych w poprzednich okresach.

Przekwalifikowanie

Aby dany składnik majštku został zaliczony do œrodków trwałych w rozumieniu przepisów uor, jego przewidywany okres użytkowania musi przekraczać rok. O tym, jak długo składnik majštku będzie używany, decyduje jednostka we własnym zakresie. Jeżeli więc dany składnik nie będzie przez jednostkę użytkowany dłużej niż rok, to wydatki na jego nabycie (lub koszt wytworzenia), niezależnie od ich wysokoœci, można zaliczyć do kosztów w momencie ich poniesienia. Jeœli jednak dany składnik aktywów, po upływie roku, będzie dalej wykorzystywany w działalnoœci jednostki, to należy go wprowadzić do ewidencji œrodków trwałych (przy założeniu, że spełnia pozostałe kryteria okreœlone w art. 3 ust. 1 uor).

Uwaga! Zaliczenie takiego składnika do œrodków trwałych wymaga skorygowania rozliczeń podatkowych oraz zapłaty odsetek na rzecz fiskusa.

—Konrad Mławiński

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL