Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Prawo karne

Analiza Ordo Iuris w sprawie ustawy o IPN

AdobeStock
Jak informuje Ordo Iuris w wyniku przeprowadzonej analizy instytut doszedł do wniosku, że nowelizacja ustawy o IPN zgodna z Konstytucjš i prawem międzynarodowym

Dyskusja nad procedowanym projektem ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej utwierdza jedynie przekonanie, że litera prawa to jedno, a jego twórcza i niejednokrotnie selektywna wykładnia funkcjonujšca w debacie publicznej to drugie. Mec. Bartosz Lewandowski, Dyrektor Centrum Interwencji Procesowej Instytutu Ordo Iuris przygotował analizę, która wyraŸnie pokazuje, że wokół projektu art. 55a ustawy o IPN narosło wiele mitów i nieporozumień.

Jak przypomina Ordo Iuris - projektodawcy jednoznacznie podtrzymujš linię orzeczniczš polskich sšdów powszechnych i Trybunału Konstytucyjnego dopuszczajšcš pocišgnięcie do odpowiedzialnoœci za nieprawdziwe i publiczne stwierdzenia obcišżajšce winš za zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkoœci czy zbrodnie wojenne całego narodu czy państwa polskiego.

Wpisuje się to w konstytucyjne zasady ustrojowe art. 1 i 5 ustawy zasadniczej. Choć wprowadzenie regulacji art. 55a bez wštpienia godzi w wolnoœć wyrażania poglšdów, zagwarantowanš w art. 54 ust. 1 Konstytucji RP czy szeregu aktów prawa międzynarodowego (np. art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnoœci z 1950 r.). Jej ograniczenie jest jednak w tym przypadku dopuszczalne. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 wrzeœnia 2015 r., sygn. akt K 28/13 stwierdził zgodnoœć z polskš konstytucjš art. 49 § 1 KW, który przewiduje odpowiedzialnoœć za wykroczenie osoby, która „w miejscu publicznym demonstracyjnie okazuje lekceważenie Narodowi Polskiemu, Rzeczypospolitej Polskiej lub jej konstytucyjnym organom". Trybunał wskazał ograniczenie wolnoœci wyrażania poglšdów w tym przypadku za dopuszczalne, uzasadnione i proporcjonalne (art. 31 ust. 3 Konstytucji) i przypomniał, iż wolnoœć wyrażania poglšdów nie ma charakteru nieograniczonego. Ponadto TK w wyroku z 6 lipca 2011 r., sygn. akt P 12/09 argumentujšc zgodnoœć z Konstytucjš przestępstwa tzw. znieważenia Prezydenta RP (art. 135 § 2 KK) stwierdził, że ład i spokój społeczny, jako czynniki integrujšce społeczeństwo, zapewniajš „harmonijne istnienie i rozwój zbiorowoœci w warunkach wolnych od wewnętrznych niepokojów" i składajš się „na konstytucyjnš przesłankę porzšdku publicznego wymienionš w art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej".

Także w kontekœcie prawa międzynarodowego obowišzywanie przepisu art. 55a jest dopuszczalne i nie narusza art. 10 EPTCz. ETPCz wypowiadał się w kwestii dopuszczalnoœci karania za pomniejszanie odpowiedzialnoœci za zbrodnie ludobójstwa w kilku swoich orzeczeniach. W sprawie Garaudy przeciwko Francji (skarga nr 65831/01) Trybunał orzekł, że „negowanie przestępstw przeciwko ludzkoœci stanowi jednš z najpoważniejszych form zniesławiania Żydów oraz nawoływania do nienawiœci wobec nich". Ponadto ocenił, że negowanie lub rewizjonizm „wyraŸnie ustalonych faktów historycznych — takich jak Holocaust — (...) byłoby nieobjęte ochronš na podstawie art. 10 (Lehideux i Isorni przeciwko Francji, skarga nr 24662/94).

Przepis wyraŸnie wišże fakt obcišżania innych narodów za zbrodnie np. nazistowskie z uwagi na koniecznoœć ochrony pamięci Ofiar II wojny œwiatowej. Ma przeciwdziałać „rozmywaniu się" odpowiedzialnoœci za zbrodnie prawdziwych ich sprawców. Jednoczeœnie nie zamyka ust tym, którzy chcš mówić o przypadkach niechlubnego zachowania częœci Polaków w stosunku np. do ukrywajšcych się Żydów, badajš dane zagadnienie czy mówiš o swoich doœwiadczeniach. W kontekœcie zmian legislacyjnych zawartych w projekcie, które jeszcze mocniej chroniš pamięć o ofiarach antysemickiej i rasistowskiej czystki (m.in. poprzez objęcie ustawš zbrodni banderowskich na Żydach), trudno projektodawcom zarzucić chęć wymazywania z pamięci Polaków wiedzy o zaplanowanej przez III Rzeszę masowej eksterminacji Żydów. Wydaje się, że tego rodzaju nieporozumienia wynikajš z braku należytej analizy przepisu i zupełnie niepotrzebnie wprowadzajš zamieszanie w stosunkach dyplomatycznych między Polskš a Izraelem.

Report on Article 55a of the Act amending the Act on the Institute of National Remembrance

ródło: Ordo Iuris

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL