Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Postępowanie podatkowe

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki a oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości

Fotolia.com
Oddalenie przez sšd upadłoœciowy wniosku o ogłoszenie upadłoœci, który nie został złożony we właœciwym czasie, nie zwalnia członka zarzšdu z odpowiedzialnoœci za zaległoœci podatkowe spółki z ograniczonš odpowiedzialnoœciš, które powstały po decyzji sšdu.

Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialnoœci członka zarzšdu za zaległoœci spółki z o.o. w VAT za poszczególne miesišce 2009 r., 2010 r., 2011 r. i 2012 r. Z akt sprawy wynikało, że na poczštku stycznia 2013 r. sšd rejonowy pozbawił go prawa prowadzenia w Polsce działalnoœci gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni lub stowarzyszeniu na trzy lata. Następnie w czerwcu sšd rozwišzał spółkę i ustanowił likwidatora. W grudniu 2013 r. zostały wykreœlone wszystkie wpisy w KRS dotyczšce tej spółki.

Spółkš interesował się też fiskus. Gdy okazało się, że egzekucja długów podatkowych jest bezskuteczna, w listopadzie 2014 r. przeniósł odpowiedzialnoœć za nie na byłego członka jej zarzšdu. Fiskus wskazał, że pełnił on funkcje prezesa zarzšdu spółki w czasie powstania zobowišzań podatkowych i przekształcenia się ich w zaległoœci. Nie wskazał też na przesłanki, które zgodnie z przepisami uwalniałby go od odpowiedzialnoœci. Powołał się jedynie na to, że pierwszy wniosek o upadłoœć został oddalony przez sšd upadłoœciowy, więc bezcelowe było składanie kolejnych. Były prezes uważał, że nie powinien płacić długów spółki. WSA w Szczecinie, a potem Naczelny Sšd Administracyjny nie przyznały mu racji.

NSA zauważył, że skarżšcy nie podważył ustalenia, kiedy powinien złożyć wniosek o upadłoœć. Fiskus ustalił, że powinien to zrobić już w trakcie 2008 r., a najpóŸniej z końcem pierwszego kwartału 2009 r., kiedy powinien znać bilans za 2008 r. Nie zostały skutecznie podważone także ustalenia odnoszšce się do stwierdzenia bezskutecznoœci egzekucji prowadzonej wobec spółki.

Sšd kasacyjny przypomniał, że art. 116 § 1 lit. a ordynacji podatkowej wymaga, aby wniosek o ogłoszenie upadłoœci został złożony we właœciwym czasie. Tylko w tej sytuacji samo zgłoszenie wniosku może być wystarczajšce do uwolnienia się od ponoszenia odpowiedzialnoœci za zaległoœci podatkowe spółki z o.o. Powoduje także, że za póŸniej powstałe zaległoœci podatkowe członkowie zarzšdu już nie odpowiadajš, ponieważ nie ma zwišzku przyczynowego między tš zaległoœciš, a ich działaniem. W ocenie NSA, w każdej innej sytuacji odpowiedzialnoœć członków zarzšdu pozostanie aż do chwili rozpoczęcia się procedury upadłoœciowej i odebrania im wpływu na sprawy spółki przez ustanowienie syndyka. Podkreœlił, że oddalenie przez sšd upadłoœciowy wniosku o ogłoszenie upadłoœci, który nie został złożony we właœciwym czasie, nie zwalnia członka zarzšdu z odpowiedzialnoœci za zaległoœci podatkowe spółki z o.o., które powstały po oddaleniu tego spóŸnionego wniosku.

NSA uznał, że skoro (co nie zostało w tej sprawie skutecznie podważone) wniosek o ogłoszenie upadłoœci spółki nie został złożony we właœciwym czasie, tj. najpóŸniej z końcem pierwszego kwartału 2009 r. i skarżšcy nie utracił prawa zarzšdu oraz możnoœci korzystania oraz rozporzšdzania jej majštkiem, to nie została spełniona przesłanka z art. 116 § 1 lit. a ordynacji podatkowej.

Wyrok Naczelnego Sšdu Administracyjnego z 7 grudnia 2017 r. (I FSK 437/16).

Komentarz eksperta

Samir Kayyali, doradca podatkowy z Kancelarii Samir Kayyali Doradztwo Podatkowe

Istota sporu, którego finał miał miejsce przed Naczelnym Sšdem Administracyjnym, tak naprawdę sprowadzała się do dwóch problemów. Po pierwsze, czy członek zarzšdu powinien zgłaszać wniosek o upadłoœć do sšdu niejako do skutku, gdy sšd pierwotnie składane wnioski oddalił. Po drugie, czy członek zarzšdu we właœciwym czasie zaczšł w ogóle te wnioski składać. Czytajšc przepisy o.p. oraz prawa upadłoœciowego w historycznym, ówczeœnie obowišzujšcym brzmieniu, możemy dojœć do wniosku, że szalenie istotne jest podejmowanie działań prawnych we właœciwym czasie. Artykuł 116 o.p. stanowił bowiem o odpowiedzialnoœci subsydiarnej członka zarzšdu za zaległoœci podatkowe spółki jedynie w przypadku, gdyby członek zarzšdu nie wykazał, że m.in. we właœciwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłoœci spółki. Oznacza to, że samo składanie wniosku, choćby bezskuteczne, nie wystarczy do uniknięcia omawianej odpowiedzialnoœci – trzeba zrobić to we właœciwym czasie. Kwestię tego, jaki jest właœciwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci spółki, regulowała wówczas ustawa o prawie upadłoœciowym. W art. 11 ww. ustawy był bowiem zapis, że dłużnik jest niewypłacalny i powinien podjšć działania zmierzajšce do ogłoszenia upadłoœci, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowišzań. Ponadto, dłużnika będšcego osobš prawnš albo jednostkš organizacyjnš nieposiadajšcš osobowoœci prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolnoœć prawnš, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowišzania przekroczš wartoœć jego majštku, nawet wówczas, gdy na bieżšco te zobowišzania wykonuje. Ze stanu faktycznego wynikało, że spółka już pod koniec 2008 r. miała zobowišzania kilkukrotnie przekraczajšce jej majštek. Wydaje się rzeczywiœcie, że zarzšd w momencie wglšdu w sporzšdzone sprawozdanie finansowe w pierwszym kwartale 2009 r. powinien był zdecydować o podjęciu działań upadłoœciowych. Nie zrobił tego jednak we właœciwym czasie, zatem orzeczenie sšdu kasacyjnego wydaje się być właœciwe.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL