Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podatek dochodowy

Ulga B+R - rozliczenie działalności badawczo-rozwojowej krok po kroku według wytycznych MF

Fotolia
Zasady odliczania tzw. kosztów pracowniczych w ramach działalnoœci badawczo-rozwojowej (ulgi B+R) wyjaœnia Ministerstwo Finansów. Popularnoœć tej ulgi roœnie wraz ze wzrostem limitów odliczeń.

Znaczšcy udział w kosztach działalnoœci badawczo-rozwojowej stanowiš wydatki pracownicze (wynagrodzenia oraz odprowadzane od nich składki). Podatnik dzięki prawidłowemu zastosowaniu ulgi B+R może dodatkowo zmniejszyć podstawę opodatkowania m.in. o 50 proc. poniesionych kosztów pracowniczych.

Ponieważ niektórzy przedsiębiorcy majš wštpliwoœci, jak interpretować aktualne regulacje, wyjaœniamy metodologię korzystania z ulgi B+R w zakresie odliczania kosztów pracowniczych.

Kto ma prawo do ulgi B+R

Podatnicy, którzy prowadzš działalnoœć badawczo-rozwojowš, mogš korzystać z ulgi B+R na warunkach i zasadach okreœlonych w przepisach podatkowych PIT i CIT (art. 26e-26g ustawy PIT i art. 18d-18e ustawy CIT).

W przypadku podatników PIT z ulgi mogš korzystać ci przedsiębiorcy prowadzšcy działalnoœć B+R, którzy opłacajš podatek dochodowy na zasadach okreœlonych w ustawie PIT, czyli:

- według skali podatkowej lub

- przy zastosowaniu 19 proc. stawki liniowej.

Ulga pozwala na odliczenie m.in. kosztów pracowniczych poniesionych na działalnoœć badawczo-rozwojowš, za którš uznaje się „działalnoœć twórczš obejmujšcš badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowanš w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań" (art. 5a pkt 38 ustawy PIT i art. 4a pkt 26 ustawy CIT).

Czytaj też "Ulga B+R: nie można odliczyć kosztów zlecenia"

 

Każda ulga w podatku dochodowym ma charakter wyjštkowy i stanowi odstępstwo od zasady powszechnoœci i równoœci opodatkowania. Ulgi podatkowe z jednej strony zmniejszajš obcišżenia fiskalne podatnika, z drugiej zaœ dochody sektora finansów publicznych. W konsekwencji wszelkie przepisy prawa podatkowego, które dotyczš szeroko rozumianych preferencji podatkowych, należy wykładać œciœle.

Warunki i zasady stosowania ulgi B+R w odniesieniu do kosztów pracowniczych (tj. kosztów: wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne pracowników)

Ulga B+R jest instrumentem, który zachęca do prowadzenia działalnoœci badawczo-rozwojowej. Polega na możliwoœci odliczenia od podstawy opodatkowania (w uproszczeniu jest niš dochód) okreœlonych rodzajowo kosztów uzyskania przychodów, poniesionych na prowadzenie działalnoœci badawczo-rozwojowej, zwanych dalej „kosztami kwalifikowanymi".

Ustawy podatkowe o PIT i CIT przewidujš zamknięty katalog kosztów kwalifikowanych. Chodzi m.in. o tzw. koszty pracownicze (art. 26e ust. 2 pkt 1 ustawy PIT i art. 18d ust. 2 pkt 1 ustawy CIT), tj. należnoœci ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, tj. z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy PIT, oraz składki od tych należnoœci okreœlone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, finansowane przez płatnika (pracodawcę), jeżeli dotyczš one pracowników zatrudnionych w celu realizacji działalnoœci badawczo-rozwojowej.

Z treœci art. 12 ust. 1 ustawy PIT (do którego to przepisu odwołujš się obie ustawy podatkowe) wynika, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartoœć pieniężnš œwiadczeń w naturze bšdŸ ich ekwiwalenty, bez względu na Ÿródło finansowania tych wypłat i œwiadczeń, a w szczególnoœci:

- wynagrodzenia zasadnicze,

- wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,

- różnego rodzaju dodatki, nagrody,

- ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokoœć została z góry ustalona,

- œwiadczenia pieniężne ponoszone za pracownika oraz

- wartoœć innych nieodpłatnych œwiadczeń lub œwiadczeń częœciowo odpłatnych.

Wynika z tego, że do kosztów kwalifikowanych w ramach kosztów pracowniczych nie zalicza się wynagrodzenia wypłacanego osobom zatrudnionym w celu realizacji działalnoœci B+R na podstawie innych tytułów, niż wymienione powyżej, np. wynagrodzenia wypłacanego zleceniobiorcom, lub osobom, z którymi zawarto umowę o dzieło.

Do kosztów kwalifikowanych zalicza się finansowane (w częœci lub w całoœci) przez pracodawcę składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. Natomiast odliczeniu w ramach ulgi B+R nie podlegajš składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Œwiadczeń Pracowniczych.

Uwaga

Preferencja przyznana podatnikom PIT i CIT, którzy prowadzš działalnoœć badawczo-rozwojowš, polega na tym, że koszty zwišzane z tš działalnoœciš dwukrotnie wpływajš u nich na wysokoœć podstawy obliczenia podatku dochodowego.

Po raz pierwszy – podatnicy ujmujš koszty pracownicze w kosztach uzyskania przychodów na zasadach ogólnych (w 100 proc.).

Natomiast po raz drugi – poprzez odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów pracowniczych w ramach ulgi B+R, w wysokoœci nieprzekraczajšcej 50 proc. wydatków pracowniczych, ujętych już wczeœniej przez podatnika w kosztach podatkowych.

W rezultacie przedsiębiorca może wykorzystać podatkowo konkretny wydatek pracowniczy (dany koszt) w 150 proc. – tj. najpierw ujmujšc go jako koszt uzyskania przychodu (100 proc.), a następnie odpisujšc od obliczonej już podstawy opodatkowania (będšcej na ogół po prostu dochodem tego podatnika) 50 proc. tego samego wydatku.

W przypadku kosztów pracowniczych wysokoœć odliczenia dla wszystkich podatników (niezależnie od statusu podatnika) jest taka sama i wynosi 50 proc. kosztów kwalifikowanych.

Rozliczenie kosztów pracowniczych w ramach ulgi B+R – krok po kroku

Aby obliczyć przysługujšcy podatnikowi limit odliczenia kosztów pracowniczych należy – w uproszczeniu – wykonać następujšce kroki/czynnoœci:

PO PIERWSZE

Ustalić wysokoœć podlegajšcych odliczeniu kosztów pracowniczych na podstawie prowadzonej w tym celu ewidencji (czyli wyodrębnić koszty brane do skalkulowania wysokoœci ulgi)

Ustawy podatkowe PIT i CIT nakładajš na podatników, którzy zamierzajš skorzystać z ulgi B+R, obowišzek wyodrębnienia kosztów działalnoœci badawczo-rozwojowej (w tym kosztów pracowniczych) w prowadzonych przez nich księgach podatkowych. Zastosowany przez podatnika sposób wyodrębnienia kosztów powinien umożliwić prawidłowe zidentyfikowanie kosztów kwalifikowanych, które dajš prawo do skorzystania z ulgi, w kwocie adekwatnej do odpowiedniego rodzaju kosztu kwalifikowanego.

Podstawa prawna: art. 9 ust. 1b ustawy CIT; art. 24a ust. 1b ustawy PIT.

Przepisy ustaw podatkowych nie regulujš wprost obowišzku wskazywania w umowie o pracę celu zatrudnienia, czy też obowišzku ewidencjonowania czasu pracy pracowników zatrudnionych w celu realizacji działalnoœci badawczo-rozwojowej dla potrzeb rozliczenia ulgi B+R.

Z art. 9 ust. 1b ustawy CIT i art. 24a ust. 1b ustawy PIT wynika jednakże ogólny obowišzek wyodrębniania przez podatników, zamierzajšcych skorzystać z ulgi B+R, w prowadzonych przez nich księgach podatkowych, kosztów działalnoœci badawczo-rozwojowej.

Majšc na uwadze, że przepisy podatkowe dajš możliwoœć uznania za koszty kwalifikowane należnoœci z tytułu wynagrodzeń pracowników, którzy realizujš wskazany cel (tj. działalnoœć badawczo-rozwojowš), należy przyjšć, że to faktyczne wykonywanie okreœlonych czynnoœci w zakresie działalnoœci badawczo-rozwojowej przesšdza, że to wynagrodzenie (w całoœci bšdŸ częœci) stanowi koszt kwalifikowany.

W przypadku więc, gdy pracownik w ramach œwiadczonej pracy wykonuje obowišzki nie tylko zwišzane z działalnoœciš badawczo-rozwojowš, zasadne jest wyodrębnienie (wyłšczenie z ulgi B+R) tej częœci wynagrodzenia, która nie jest zwišzana z realizacjš działalnoœci B+R.

Należy jednak podkreœlić, że ustawodawca nie narzucił przedsiębiorcom formy takiego podziału/wyodrębnienia. Wybór sposobu udokumentowania tych wydatków pozostawiony został podatnikom, którzy prowadzš działalnoœć badawczo-rozwojowš. Dlatego wskazane jest, aby dla celów dowodowych, ewidencja czasu pracy, poœwięconego przez pracowników na działalnoœć badawczo-rozwojowš, była prowadzona przez podatnika korzystajšcego z ulgi.

Informujemy, że prowadzenie tego rodzaju ewidencji przewidziane jest wprost w propozycji legislacyjnej przedstawionej w „projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego działalnoœci innowacyjnej".

Ustawodawca proponuje tam, aby wynagrodzenia i składki stanowiły koszty kwalifikowane (stanowišce bazę do wyliczania ulgi B+R) – „w takiej częœci, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalnoœci badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika".

PO DRUGIE

Ustalić wysokoœć przysługujšcego limitu odliczenia kosztów kwalifikowanych

Przepisy podatkowe przewidujš zamknięty katalog wydatków o statusie kosztów kwalifikowanych, w odniesieniu do których mogš przysługiwać różne limity odliczeń. Limity kosztów kwalifikowanych sš ustalane w zależnoœci od wielkoœci podatnika (mikro, mały, œredni, duży przedsiębiorca) oraz rodzaju kosztów (pracownicze/pozostałe).

Należy jednak podkreœlić, że jeżeli chodzi o koszty pracownicze, to limit odliczenia jest stały, tj. nie zmienia się w zależnoœci od wielkoœci (statusu) podatnika.

W 2017 r. limit kosztów pracowniczych dla wszystkich ww. kategorii podatników wynosi 50 proc. tych kosztów, czyli wydatków na wynagrodzenia i składki ZUS pracowników zatrudnionych na potrzeby działalnoœci badawczo-rozwojowej.

Podstawa prawna: art. 18d ust. 7 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy CIT; art. 26e ust. 7 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy PIT

Podatnik prowadzšcy działalnoœć badawczo-rozwojowš od 1 stycznia 2017 r. w ramach ulgi B+R może odliczyć maksymalnie 50 proc. kosztów pracowniczych od podstawy opodatkowania PIT i CIT. Według przepisów, które obowišzywały do 31 grudnia 2016 r., było to maksymalnie 30 proc. kosztów pracowniczych.

PO TRZECIE

Okreœlić kwotę przysługujšcej ulgi B+R z tytułu kosztów pracowniczych

Aby to zrobić, należy pomnożyć wartoœć obliczonš zgodnie z pkt 1 przez procentowš wysokoœć limitu odliczenia kosztów kwalifikowanych, zgodnie z pkt 2.

Przykład przedstawiajšcy (w uproszczeniu) sposób wyliczania ulgi:

 

Wydatki kwalifikowane B+R

Kwota ujęta w 2017 r. w kosztach podatkowych podatnika (100% poniesionych wydatków)

Podstawa obliczania ulgi B+R

Wysokoœć odliczenia od podstawy opodatkowania z tyt. kosztów pracowniczych w ramach ulgi B+R (50%)

Koszty pracownicze

200 tys. zł

200 tys. zł

100 tys. zł

PO CZWARTE

Pomniejszyć podstawę opodatkowania wykazanš w zeznaniu rocznym o koszty kwalifikowane, obliczone zgodnie z pkt 1-3

Koszty pracownicze w okreœlonej wysokoœci odlicza się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane. W przypadku gdy podatnik poniósł za rok podatkowy stratę albo wielkoœć podstawy opodatkowania podatnika jest niższa od kwoty przysługujšcych mu odliczeń, odliczenia – odpowiednio w całej kwocie lub w pozostałej częœci – dokonuje się w zeznaniach za kolejno następujšce po sobie 6 lat podatkowych (w stanie prawnym obowišzujšcym do końca 2016 r. - 3 lata,) następujšcych bezpoœrednio po roku, w którym podatnik skorzystał lub miał prawo skorzystać z odliczenia.

Do zeznania rocznego należy również dołšczyć załšcznik CIT-BR lub PIT-BR, w którym wykazuje się m.in. wysokoœć poniesionych kosztów kwalifikowanych z podziałem na ich rodzaje.

Podstawa prawna: art. 18d ust. 8 ustawy CIT; art. 26e ust. 8 ustawy PIT

PO PIĽTE

Zwrot bezpoœredni wydatków na B+R

Dodatkowo podatnicy od 1 stycznia 2017 r. majš możliwoœć otrzymania bezpoœredniego zwrotu poniesionych kosztów prac badawczo-rozwojowych (B+R). Zwrot przysługuje wówczas, gdy podatnik uprawniony do ulgi B+R nie może jej odliczyć w całoœci z uwagi na poniesionš stratę albo zbyt niski dochód do opodatkowania.

Zwrot bezpoœredni jest zatem alternatywš dla rozliczenia w czasie (w kolejnych latach podatkowych) nieodliczonej kwoty ulgi B+R.

Skorzystanie ze zwrotu bezpoœredniego wyłšcza możliwoœć odliczenia tych samych kwot w ramach ulgi na B+R w kolejnych 6 latach podatkowych.

Bezpoœredni zwrot poniesionych kosztów prac badawczo-rozwojowych przysługuje podatnikom:

- którzy rozpoczynajš działalnoœć gospodarczš - w roku rozpoczęcia działalnoœci oraz

- mikro-, małym lub œrednim przedsiębiorcom - w drugim roku podatkowym prowadzenia tej działalnoœci.

Ustawy podatkowe wskazujš, jakich zdarzeń restrukturyzacyjnych nie traktuje się jako rozpoczęcia działalnoœci. Chodzi o sytuacje, w których nie dochodzi do faktycznego rozpoczęcia nowej działalnoœci gospodarczej, a jedynie następuje faktyczne kontynuowanie dotychczasowej działalnoœci, w nowej formie prawnej, np. w wyniku przekształcenia spółki lub wniesienia do spółki aportu w postaci przedsiębiorstwa. Zaistnienie takiego zdarzenia wyłšcza możliwoœć otrzymania bezpoœredniego zwrotu kosztów działalnoœci B+R.

Kwota zwrotu bezpoœredniego stanowi iloczyn nieodliczonej częœci ulgi B+R oraz stawki podatku, obowišzujšcej danego podatnika w roku podatkowym, którego dotyczy zwrot.

Tak samo, jak w przypadku ulgi na działalnoœć B+R, ze zwrotu można skorzystać podczas składania rocznego zeznania podatkowego. Kwotę do zwrotu wykazuje się, w zależnoœci od rodzaju podatnika, w formularzach PIT-BR albo CIT-BR, które stanowiš załšczniki do zeznania rocznego.

Podstawa prawna: art. 26ea - 26g ustawy PIT oraz art. 18da - art. 18e ustawy CIT.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL