Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podatek dochodowy

PIT: Przejęcie długu jest nieodpłatnym świadczeniem

123RF
Z chwilš zawarcia między spółkš jawna a jej wspólnikiem umowy o przejęcie długu, dotychczasowy dłużnik zostaje zwolniony z obowišzku œwiadczenia względem wierzyciela, a obowišzek ten przejmuje inny podmiot. W wyniku takiej transakcji zobowišzanie wspólnika wygasa i uzyskuje on przychód podlegajšcy opodatkowaniu.

Tak orzekł Naczelny Sšd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2017 r. (II FSK 3783/14).

Podatnik jest wspólnikiem spółki jawnej, która jest większoœciowym udziałowcem w spółce z o.o. Podatnik oraz drugi wspólnik spółki jawnej zawarli umowy pożyczki ze spółkš z o.o. W zwišzku z planami nieodpłatnego przeniesienia na rzecz spółki jawnej zobowišzań do spłaty pożyczek w całoœci lub częœci, powstała wštpliwoœć, czy takie przejęcie długów należy traktować jako nieodpłatne œwiadczenie na rzecz wspólników, podlegajšce opodatkowaniu PIT. Zdaniem podatnika, po stronie wspólników nie wystšpi żaden przychód. Nadal bowiem to wspólnicy spółki jawnej będš osobiœcie, a przy tym solidarnie i w sposób nieograniczony, odpowiadać za te same zobowišzania.

Organ uznał to stanowisko za nieprawidłowe stwierdzajšc, że w wyniku przejęcia zadłużenia przez spółkę jawnš, po stronie wspólników wystšpi realna korzyœć majštkowa. Ich dług zostanie przejęty przez osobę trzeciš, czyli nastšpi zmiana dłużnika – strony stosunku zobowišzaniowego. W zwišzku z tym, przejęta przez spółkę jawnš kwota zadłużenia będzie przychodem podlegajšcym opodatkowaniu.

Sšd I instancji oddalił skargę podatnika. Podmiotem zobowišzanym do zaspokojenia długu stanie się przejmujšca dług spółka jawna, którš należy traktować jak podmiot odrębny od wspólników. W przypadku przejęcia długu dotychczasowy dłużnik zostanie zwolniony z zobowišzania, co oznacza, że nie będzie już cišżył na nim obowišzek zaspokojenia dotychczasowego wierzyciela. Zdaniem sšdu, wspólnik uzyska zatem nieodpłatne œwiadczenie będšce przychodem podlegajšcym opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Po stronie wspólnika dojdzie bowiem do przysporzenia majšcego konkretny wymiar finansowy i polegajšcego na zmniejszeniu się jego pasywów.

NSA podzielił stanowisko sšdu I instancji. Uznał, że w analizowanej sprawie dojdzie do zwolnienia wspólników z odpowiedzialnoœci za długi przejęte przez spółkę jawnš. Należy brać pod uwagę zastrzeżenie z art. 31 kodeksu spółek handlowych – mamy tu do czynienia z subsydiarnš odpowiedzialnoœciš wspólnika. Tym samym, nie można twierdzić, że nie doszło do żadnego przysporzenia po stronie wspólnika spółki jawnej.   —Wojciech Kańtor, współpracownik zespołu zarzšdzania wiedzš podatkowš firmy Deloitte

Komentarz eksperta

Paweł Kamiński, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

W analizowanej sprawie NSA rozstrzygnšł, że nieodpłatne œwiadczenia pomiędzy spółkš jawnš a jej wspólnikami skutkujš powstaniem dla tych wspólników przychodu podlegajšcego opodatkowaniu. Wydaje się jednak, że w odniesieniu do niniejszego przypadku można znaleŸć argumenty przemawiajšce za uznaniem neutralnoœci podatkowej tych transakcji.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o PIT przychody oraz koszty z udziału w spółce niebędšcej osobš prawnš (a zatem m.in. w spółce jawnej) u każdego podatnika okreœla się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału). Oznacza to, że spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego, a jej działalnoœć efektywnie jest opodatkowana wyłšcznie na poziomie wspólników tej spółki. Tym samym, z perspektywy PIT majštek wypracowany przez spółkę jawnš w istocie jest majštkiem jej wspólników (proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w spółce).

Można zatem uznać, że nieodpłatne œwiadczenia spółki jawnej na rzecz jej wspólnika, z perspektywy PIT sš œwiadczeniami wykonywanymi w ramach majštku jednego podatnika. Jako œwiadczenia wykonywane w istocie przez wspólnika dla samego siebie, nie wišżš się one z żadnym przysporzeniem majštkowym. Natomiast dopiero uzyskanie korzyœci majštkowej jest okolicznoœciš warunkujšcš powstanie jakiegokolwiek przychodu podatkowego. Z tego powodu nieodpłatne œwiadczenie spółki jawnej na rzecz jej wspólnika mogłoby zostać uznane za neutralne podatkowo. Takie stanowisko potwierdził m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 12 lutego 2014 r. (IPPB1/415-1339/14-2/EC), w której analizował skutki podatkowe umorzenia przez spółkę komandytowš pożyczki udzielonej jej wspólnikowi.

Uwagi te pozostajš aktualne jedynie w tej częœci, w jakiej wspólnik uczestniczy w zysku spółki jawnej. Wspólnik, z perspektywy PIT może bowiem uznać składniki majštku spółki jawnej za składniki własnego majštku jedynie w proporcji do posiadanego udziału w tej spółce. W pozostałym zakresie analizowana transakcja mogłaby być podstawš do ustalenia przychodu wspólnika z tytułu nieodpłatnych œwiadczeń.

Argumentem przemawiajšcym za neutralnoœciš podatkowš analizowanej transakcji jest również porównanie skutków podatkowych spłaty danego zobowišzania przed oraz po przejęciu długu. Niezależnie od tego czy zobowišzanie będzie spłacane bezpoœrednio przez wspólnika w ramach jego działalnoœci gospodarczej, czy przez spółkę jawnš, w której on uczestniczy, wspólnik ten będzie uprawniony do rozpoznania kosztu podatkowego (przy założeniu, że spełnione zostanš ogólne warunki uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu). W przypadku spłaty pożyczki możliwoœć rozpoznania kosztów podatkowych będzie dotyczyć jedynie uregulowanych odsetek, jednak okolicznoœć ta nie zmienia powyższej konkluzji.

Skoro efektywnie skutki podatkowe spłaty zobowišzania rozpoznaje wspólnik, niezależnie od tego czy dojdzie do przejęcia długu, brak jest przesłanek przemawiajšcych za opodatkowaniem nieodpłatnego transferu danego zobowišzania do spółki jawnej. Analizowane przejęcie długu mogłoby natomiast stanowić nieodpłatne œwiadczenie jedynie w zakresie przekraczajšcym udział danego wspólnika w tej spółce. Ostateczne rozstrzygnięcie wštpliwoœci w niniejszym zakresie wymaga jednak wypracowania przez sšdy administracyjne i organy podatkowe jednolitego stanowiska, a być może również zmian legislacyjnych.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL