Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podatek dochodowy

CIT: racjonalne wycofanie się z najmu nie pozbawia kosztów

123RF
Gdy rozwišzanie umowy najmu za porozumieniem i karš umownš jest korzystne dla podatnika, bo osišgnšł on większy dochód, niż gdyby nadal korzystał z nieruchomoœci, to jej zapłata ma zwišzek z zachowaniem albo zabezpieczeniem Ÿródła przychodów.

Spółka jest wspólnikiem w spółce komandytowej (komplementariusz). Ta zajmuje się sprzedażš artykułów spożywczych i przemysłowych pod szyldem jednej z sieci franczyzowych. Spółka komandytowa jako franczyzobiorca prowadzi kilka sklepów w ramach sieci. W zwišzku z cišg- łym rozwojem swojej działalnoœci i wymaganiami franczyzodawcy co do standardu lokalu i jego wyposażenia, spółka komandytowa podjęła decyzję o zwiększeniu powierzchni sprzedażowej. W tym celu wynajęła cały budynek z 20 miejscami parkingowymi i powierzchniš manewrowš dla samochodów ciężarowych. Nowy sklep oddalony jest zaledwie o kilkanaœcie metrów od dotychczasowego lokalu. Obecnie sklep funkcjonuje jedynie w nowym budynku. Zyski z nowej lokalizacji sš wyższe. Podatniczka zauważyła, że prowadzenie dwóch placówek handlowych pod tym samym szyldem w tak niewielkiej odległoœci od siebie nie jest ekonomicznie uzasadnione. Na razie stary lokal jest wykorzystywany jako magazyn. Utrzymywanie dwóch lokalizacji jest jednak nieopłacalne, dlatego spółka komandytowa podjęła rozmowy z wynajmujšcym w celu rozwišzania umowy najmu na poprzedni lokal. Ten zgodził się pod warunkiem wypłaty odszkodowania.

Podatniczka zapytała czy odszkodowanie, jakie spółka komandytowa zapłaci wynajmujšcemu z tytułu wczeœniejszego rozwišzania umowy najmu, może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, proporcjonalnie do udziału.

Fiskus odpowiedział, że nie. Przypomniał, że kosztem mogš być wydatki, które zostały w sposób racjonalny poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowaniu albo zabezpieczeniu ich Ÿródła. Sporna należnoœć nie mieœci się w katalogu kar i odszkodowań wyłšczonych z kosztów. Jednak, w ocenie urzędników, aby poniesiony wydatek mógł stanowić koszt, musi zostać poniesiony w celu osišgnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich Ÿródła. A tego nie można powiedzieć o działaniach spółki. Urzędnicy nie kwestionowali sensu ekonomicznego poniesionego wydatku i  racjonalnoœci podejmowanych przez przedsiębiorcę decyzji gospodarczych i ich efektywnoœci. Jednak ich zdaniem nie został on poniesiony w zwišzku z dšżeniem do osišgnięcia przychodu (zachowania lub zabezpieczenia jego Ÿródła).

Na takim podejœciu fiskusa suchej nitki nie zostawił WSA w Gliwicach. W jego ocenie fiskus dokonał wykładni przepisów w sposób niezasadnie zawężajšcy i oderwany od realiów gospodarczych funkcjonowania podatników prowadzšcych działalnoœć. Organ niedostatecznie rozważył, że poniesienie kosztów przedterminowego rozwišzania umowy miało na celu ograniczenie uszczuplania majštku spółki wykorzystywanego do działalnoœci gospodarczej. Uznanie, że koszt ten nie miał zwišzku z zachowaniem lub zabezpieczeniem Ÿródła przychodu, wykracza poza ogólnš regułę z art. 15 ustawy o CIT. Jak podkreœlił WSA, jako zabezpieczenie Ÿródła przychodów należy rozumieć koszty poniesione na ochronę istniejšcego (podstawowego) Ÿródła przychodów, w taki sposób, aby to Ÿródło funkcjonowało w bezpieczny sposób. Ograniczenie strat finansowych w postaci rezygnacji z wydatku, pomimo poniesienia pewnych kosztów, służy właœnie temu celowi.

Odwołujšc się do orzecznictwa sšd wskazał, że kwalifikujšc dany wydatek jako koszt podatkowy istotne jest, aby uwzględniać również kwestię logicznego cišgu zdarzeń determinujšcych działania podatnika, poczšwszy od zawarcia umów najmu. Należy zatem oceniać racjonalnoœć okreœlonego działania dla osišgnięcia przychodu. Wydatki na odszkodowanie z tytułu przedterminowego rozwišzania umowy najmu mogš być kosztem z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W spornej sprawie zwišzek z przychodem przejawia się – w  cenie WSA – w zaoszczędzeniu kwoty niezbędnej do uiszczenia czynszu bšdŸ koniecznoœciš ponoszenia innych wydatków zwišzanych z funkcjonowaniem obiektu, którego dalsze wynajmowanie z ekonomicznego punktu widzenia nie jest uzasadnione.

Szersze spojrzenie na to zagadnienie pozwala na przypisanie przedmiotowego odszkodowania do działań poniesionych w celu osišgnięcia przychodów. Gdy rozwišzanie umowy najmu za porozumieniem i zapłata kary umownej jest korzystne dla podatnika, bo osišgnšł on większy dochód, niż gdyby nadal posiadał nieruchomoœć – co nie było uzasadnione ekonomicznie – to ma ona zwišzek z zachowaniem albo zabezpieczeniem Ÿródła przychodów, jak również z przychodem.

Wyrok Wojewódzkiego Sšdu Administracyjnego w Gliwicach z 12 stycznia 2017 r. (I SA/Gl 1078/16).

masz pytanie, wyœlij e-mail do autorki: a.tarka@rp.pl

Komentarz eksperta

Konrad Filip Turzyński, doradca podatkowy, partner w kancelarii KNDP Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy

Wprowadzane w ostatnim czasie przepisy, takie jak ogólna klauzula obejœcia prawa podatkowego (art. 119a i nast. ordynacji podatkowej), szczególne klauzule obejœcia prawa podatkowego (np. art. 10 ust. 4a lub art. 22c ustawy o CIT) czy regulacje doty- czšce cen transferowych, przykładajš coraz większš wagę do ekonomicznego uzasadnienia transakcji przeprowadzanych przez podatnika. Transakcje uznawane za sztuczne – przeprowadzane bez uzasadnienia ekonomicznego – majš nie przenosić korzyœci podatkowych. Ustawodawca coraz mocniej dšży więc do wykazywania przez podatników ekonomicznej zasadnoœci podejmowanych przez nich działań. Dzieje się tak wyłšcznie na gruncie przepisów.

Praktyka organów, co pokazuje spór w komentowanej sprawie, ignoruje ekonomiczne uzasadnienia działań podatnika działań albo jest do przeprowadzania takiej oceny nieprzygotowana. Trudno byłoby znaleŸć lepszy przykład na tę tezę, niż komentowana sprawa, gdzie podatnik na konkretnych liczbach wskazał, o ile tańsze będzie dla niego rozwišzanie umowy najmu z dotychczasowym najemcš i zapłata odszkodowania w opozycji do jej kontynuowania. Szczególnie w sytuacji, w której nowy lokal, znajdujšcy się w bezpoœrednim sšsiedztwie, zapewnia znacznie lepsze warunki niż stary, powodujšc zwiększenie przychodów. Przerwanie stosunku umownego wišże się z korzyœciš dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego – najemca ponosi niższe koszty działalnoœci, osišgajšc wyższy dochód i płaci wyższe podatki, poprzedni wynajmujšcy otrzymuje częœć wynagrodzenia, od którego płaci oczywiœcie podatek mogšc dalej wynajmować lokal, nowy wynajmujšcy otrzymuje czynsz najmu, od którego oczywiœcie również uiszcza podatek. Ostatecznie więc rozwišzanie to powoduje korzyœci także dla fiskusa.

Stanowisko organów dziwi tym bardziej, że przywołane przez sšd orzecznictwo jest doœć jednolite.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL