CIT: Jak określić dochód przy zwolnieniu z długu podmiotu powiązanego

aktualizacja: 13.02.2017, 05:30
Foto: 123RF

Podatnik musi liczyć się z koniecznością oszacowania dochodu z danego roku podatkowego, jeżeli warunki transakcji z podmiotami powiązanymi odbiegają od rynkowych.

REDAKCJA POLECA

Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 grudnia 2016 r. (III SA/Wa 2900/15).

Spółka udzieliła pożyczek podmiotowi powiązanemu. Obecnie zastanawia się nad umorzeniem zobowiązań pożyczkobiorcy w całości lub w części (mowa tu o naliczonych odsetkach), poprzez zwolnienie z długu na podstawie art. 508 kodeksu cywilnego. Ma jednak wątpliwość, czy takie umorzenie zobowiązań doprowadzi do powstania w spółce przychodu podatkowego na podstawie przepisów o cenach transferowych. Zdaniem spółki, umorzenie wierzytelności nie generuje zysku będącego efektem zapłaty ceny za zbycie praw majątkowych. Tym samym nie jest możliwe ustalenie ceny za taką operację i przeprowadzenie jej na warunkach rynkowych lub innych niż rynkowe. W związku z tym art. 11 ustawy o CIT nie powinien mieć w tym przypadku zastosowania.

Organ podatkowy w wydanej interpretacji indywidualnej uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Stwierdził, że jeśli warunki ustalone między podmiotami powiązanymi różniłyby się od warunków rynkowych, w następstwie czego spółka nie wykaże dochodów (albo uzyska dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać), to organy podatkowe będą mogły określić dochód spółki bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.

WSA w Warszawie przyznał rację organowi podatkowemu. Z uwagi na istnienie powiązań określonych w art. 11 ust. 4 ustawy o CIT nie można wykluczyć, że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym znajdzie zastosowanie art. 11 ust. 1 ww. ustawy, który nakazuje określenie dochodu i należnego podatku bez uwzględnienia warunków ustalonych przez strony. Zgodnie z wyrokiem NSA z 3 marca 2016 r. (II FSK 3571/13), podatnik musi liczyć się z koniecznością oszacowania dochodu z danego roku podatkowego, jeżeli warunki transakcji z podmiotami powiązanymi odbiegają od potencjalnych warunków między podmiotami niepowiązanymi. Tak więc w przypadku zwolnienia z długu (którego źródłem jest pożyczka) organy podatkowe mają prawo badać, czy w wyniku powiązań nie doszło do takiego ustalenia podatku, który zakłóciłoby dochody Skarbu Państwa.

—Wojciech Kańtor

współpracownik zespołu zarządzania wiedzą podatkową firmy Deloitte

Komentarz eksperta

Klara Kowalska, menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

W kontekście przytaczanego wyroku WSA w Warszawie warto szczególnie zwrócić uwagę nie tylko na sentencję (czyli potwierdzenie możliwości stosowania art. 11 ustawy o CIT w przypadku umorzenia długu powiązanemu pożyczkobiorcy), ale również na skarżoną interpretację Izby Skarbowej w Warszawie z 24 czerwca 2015 r. (IPPB3/4510-341/15-2/AG). Jej uzasadnienie może określać kierunek, w jakim będą szły organy podatkowe przy analizowaniu umorzenia wierzytelności między podmiotami powiązanymi.

Organ odszedł od wcześniejszej linii interpretacyjnej, która traktowała umorzenie wierzytelności jako czynność prawną oderwaną od pierwotnej czynności/transakcji (np. udzielenia pożyczki). Do tej pory uznawano, że umorzenie samo w sobie nie może zostać uznane za świadczenie, za które może zostać ustalona cena, bądź przypisany zysk (por. interpretację Izby Skarbowej w Katowicach z 12 lipca 2016 r., IBPB-1-1/4510-167/16/BK oraz interpretację Izby Skarbowej w Poznaniu z 2 lipca 2012 r., ILPB4/423-127/12-2/MC). W powoływanej interpretacji organ wskazał, że umorzenie zobowiązania należy rozpatrywać w kontekście pierwotnej umowy pożyczki, pomimo że formalnie są to odrębne czynności prawne. Czynności te są ze sobą jednak nierozłącznie związane, gdyż w rezultacie umorzenia długu następuje zmiana treści pierwotnych ustaleń, tj. warunków umowy pożyczki. W konsekwencji, organy mogą weryfikować, czy w podobny sposób podmioty niepowiązane mogłyby zmienić pierwotne ustalenia umowy pożyczki. Organ wskazuje ponadto, że przy ocenie czy warunki między podmiotami powiązanymi zostały uzgodnione na zasadach rynkowych, należy kierować się zasadami racjonalnej działalności gospodarczej. Przy czym warto podkreślić, że pomimo stwierdzenia, że działanie przedsiębiorstw jest zasadniczo ukierunkowane na osiąganie zysku, organ przyznał, że mogą również wystąpić sytuacje (w zależności np. od czasu, warunków i innych okoliczności), kiedy określona czynność gospodarcza nie będzie prowadziła do osiągnięcia zysku.

Biorąc powyższe pod uwagę, w przypadku umorzenia długu powiązanemu kontrahentowi nie można wykluczyć ryzyka doszacowania dochodu, jeżeli organ uzna, że podmioty niepowiązane nie zachowałyby się podobnie w analogicznej sytuacji. Dlatego, rozważając taką transakcję, warto najpierw szczegółowo przeanalizować okoliczności i uzasadnienie biznesowe umorzenia wierzytelności, które powinno być także odpowiednio udokumentowane.

POLECAMY

KOMENTARZE