Podatek dochodowy

Składka bankowa do rozliczenia w CIT

Fotolia.com
Uznanie wydatku za koszt nie jest preferencją podatkową, a elementem konstrukcji daniny. Kwalifikacja opiera się natomiast na obiektywnej ocenie, czy wydatek może przyczynić się do realizacji pożądanego celu.

W grudniu 2016 r. bank wystąpił o interpretację w zakresie CIT. Zapytał, czy może zaliczyć do kosztów specjalną składkę związaną z umową systemu ochrony.

Fiskus odpowiedział, że nie. W jego ocenie wydatki z tytułu składki na część składową funduszu pomocowego nie są dla banku kosztem uzyskania przychodu. Podkreślił, że niedopuszczalne jest przeprowadzenie takiej wykładni art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, która utożsamia racjonalność działań podatnika z celowością wydatku. Pomiędzy tymi kategoriami nie istnieje zbieżność znaczeń. Wykazanie, że mamy do czynienia z racjonalnym postępowaniem podatnika, samo w sobie nie determinuje uznania wydatku za celowy pod kątem osiągnięcia przychodu, zachowania czy zabezpieczenia źródła przychodów. Racjonalność postępowania podatnika jest tylko jednym z elementów oceny celowości wydatku. Fiskus uważał, że decyzja o przystąpieniu do systemu ochrony, do którego przynależność ma charakter dobrowolny, jest autonomiczna i nie ogranicza podmiotowości stron tego systemu. Jego zdaniem również ustawowe zobowiązanie banku do ponoszenia różnego rodzaju wydatków, w tym wydatków na fundusz pomocowy, nie spełnia przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Bank zaskarżył interpretację i wygrał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wydatki z tytułu spornej składki stanowią dla banku koszt uzyskania przychodu. Skład orzekający nie miał wątpliwości, że wydatek ten jest uzasadniony, niezbędny dla funkcjonowania podmiotu, w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Wskazując na orzecznictwo WSA przypomniał, że przez koszty zabezpieczenia albo zachowania źródła przychodów należy rozumieć te – inne niż bezpośrednio poniesione w celu uzyskania przychodów – wydatkowane w celu zagwarantowania ciągłości funkcjonowania źródła przychodów, tak aby przynosiło przychody w przyszłości. W tym także wydatki ponoszone na prawną organizację źródła przychodu. W spornej sprawie działające w Polsce banki spółdzielcze, niespełniające określonych warunków wskaźnika LCR na poziomie indywidualnym, są obowiązane do przynależności do systemu ochrony instytucjonalnej. Dobrowolność przynależności, na jaką wskazał wnioskodawca, sprowadza się do możliwości wyboru systemu działającego na rynku finansowym, a nie w ogóle do przynależności do systemu.

Jak podkreślił sąd, uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu nie jest preferencją podatkową, a elementem konstrukcji tego podatku. Kwalifikacja wydatku opiera się natomiast na obiektywnej ocenie, czy wydatek może przyczynić się do realizacji pożądanego celu. A jak wynika z opisu stanu faktycznego banki, które nie spełniają wymogu pokrycia płynności krótkoterminowej, są obowiązane do przystąpienia do systemu ochrony instytucjonalnej. Udział w systemie ochrony instytucjonalnej wiąże się z ponoszeniem wydatków na funkcjonowanie jednostki zarządzającej. W ocenie WSA, wydatek na pokrycie kosztów funkcjonowania jednostki zarządzającej jest racjonalnie uzasadniony, ponieważ jest niezbędny do prowadzenia przez wnioskodawcę w danych warunkach działalności bankowej.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 listopada 2017 r. (I SA/Po 723/17).

Komentarz eksperta

Konrad Piłat, doradca podatkowy w kancelarii KNDP

Wskazane w interpretacji uzasadnienie trudno uznać ze przekonujące. Z jednej strony Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionuje „sensu ekonomicznego poniesionego wydatku, czy też racjonalności podejmowanych przez przedsiębiorcę decyzji gospodarczych i ich efektywności". Mimo tego uznaje, że bank podpisując umowę działał w celu obniżenia podstawy opodatkowania CIT. Organ podatkowy wielokrotnie zwraca uwagę na dobrowolność przystąpienia do systemu ochrony banków spółdzielczych. W jego ocenie to jeden z decydujących czynników powodujących, że składki nie są kosztem podatkowym. Gdyby ten argument uznać za prawidłowy, to należałoby jednak przyjąć, że wszelkie płacone przez przedsiębiorców składki na dobrowolne ubezpieczenia nie są kosztem uzyskania przychodów. Pokazuje to w sposób jednoznaczny, że sposób wykładni przepisów przyjęty przez Dyrektora Izby Skarbowej prowadzi do absurdalnych wniosków.

Niezależnie od tego WSA w Poznaniu zwrócił uwagę, że bank był zobowiązany do przynależności do systemu ochrony instytucjonalnej. Dobrowolność polegała jedynie na możliwości wyboru jednego z systemów. Przede wszystkim sąd zwrócił jednak uwagę na błędną ocenę charakteru wydatków. Nie powinno być bowiem wątpliwości, że są to typowe koszty mające na celu zachowanie oraz zabezpieczenie źródła przychodów.

WSA w Poznaniu podkreślił, że możliwość zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów nie jest preferencją podatkową, a elementem konstrukcji podatku. Nie jest to zatem żadne szczególne uprawnienie (za takie należy uznać ulgi i zwolnienia podatkowe). Sąd wyjaśnił, że kwalifikacja wydatku opiera się na ocenie, czy może on przyczynić się do realizacji pożądanego celu. Zwrócił też uwagę, że w jego ocenie należy badać, czy zachowania podatnika podejmującego decyzję o poniesieniu danego wydatku było racjonalnie uzasadnione. To ostatnie kryterium w wielu przypadkach budzi najwięcej wątpliwości, ponieważ taka ocena ma subiektywny charakter. Poza tym prowadzi do sytuacji, gdy urzędnicy oceniają racjonalność działań przedsiębiorcy.

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL