Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Płace

Gotowość do wykonywania pracy trzeba demonstrować pracodawcy

123RF
Jeœli podwładny nie mógł wykonywać swoich obowišzków z powodów dotyczšcych pracodawcy, ma prawo do wynagrodzenia. W razie sporu musi jednak udowodnić, że był gotowy do pracy, co wymaga jego aktywnoœci.

Ryszard Sadlik

W takiej sytuacji na podstawie art. 81 § 1 kodeksu pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, ale tylko wtedy, gdy był gotowy do œwiadczenia pracy. Przepisy jednoznacznie nie okreœlajš, co to jest gotowoœć do pracy. W orzecznictwie sšdowym przyjmuje się, że jest to pewien obiektywny stan, polegajšcy na tym, że:

- pracownik ma zamiar wykonywania pracy,

- jest faktycznie zdolny do jej œwiadczenia,

- uzewnętrznia gotowoœć do jej wykonywania oraz

- pozostaje w dyspozycji pracodawcy.

Tak wskazywał Sšd Najwyższy m.in. w uzasadnieniu wyroku z 24 czerwca 2015 r. (I PK 230/14). Podkreœlił w nim też, że żšdajšcy zapłaty za czas gotowoœci do pracy powinien wykazać, że spełnił te przesłanki. Na nim zatem spoczywa ciężar udowodnienia tych okolicznoœci oraz wykazania wysokoœci żšdanego wynagrodzenia.

Demonstracja przed szefem

Aby dostać wynagrodzenie, istotne jest to, czy etatowiec okazywał gotowoœć do pracy. Jej uzewnętrznienie wobec pracodawcy ma miejsce wtedy, gdy firmie jest znane zachowanie pracownika, które w danych okolicznoœciach obiektywnie œwiadczy o tym, że jest on gotowy niezwłocznie podjšć pracę, gdy zostanie do niej wezwany lub dopuszczony. Polega więc na zademonstrowaniu przez podwładnego gotowoœci do podjęcia zadań. Może to nastšpić przez każde zachowanie etatowca objawiajšce w dostateczny sposób jego zamiar (art. 60 kodeksu cywilnego w zwišzku z art. 300 k.p.). Będzie to zarówno pisemne, ustne, jak i przez każde inne zachowanie pokazanie woli pracownika przystšpienia do pracy >patrz ramka.

W praktyce powstawały wštpliwoœci, jak często pracownik ma demonstrować swojš gotowoœć. Nie ma tu wyraŸnej reguły i zależy to od okolicznoœci konkretnej sprawy. Niemniej w wyroku z 4 paŸdziernika 2007 r. (I PK 126/07) SN uznał, że gdy powódka dochodziła wynagrodzenia za dłużej niż rok, jednorazowe zgłoszenie gotowoœci podjęcia pracy na poczštku tego okresu nie może być uznane za wystarczajšce. Natomiast w wyroku z 14 paŸdziernika 2013 r. (II PK 16/13) SN przyjšł w sprawie sprzedawcy w sklepie dochodzšcego wynagrodzenia za gotowoœć za osiem miesięcy, że powinien on aktywnie manifestować pozostawanie w stałej gotowoœci do natychmiastowego podjęcia zadań. Wymaga to systematycznego powiadamiania szefa o miejscu przebywania i sposobach wezwania do pracy co najmniej przez comiesięczne żšdanie wypłaty wynagrodzenia za gotowoœć do pracy. Pracownik musi to więc aktywnie zgłaszać. Dlatego bierne oczekiwanie na wezwanie szefa do œwiadczenia zadań nie uzasadnia prawa do wynagrodzenia z art. 81 k.p. Tak też wskazał SN w wyroku z 23 paŸdziernika 2006 r. (I PK 110/06). Bierny pracownik nie może więc być uznany za zgłaszajšcego gotowoœć do pracy i nie ma szans na wynagrodzenie z art. 81 k.p.

W dyspozycji

Pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy, gdy oczekuje na możliwoœć podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez szefa, ewentualnie w miejscu podanym przez siebie i znanym firmie (np. w domu pod telefonem). Przy czym wykonywanie pracy u innego pracodawcy nie wyklucza skutecznego zgłoszenia przez pracownika gotowoœci do pracy ani pozostawania w gotowoœci do jej wykonywania w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. Podobnie uznał SN w wyroku z 2 wrzeœnia 2003 r. (I PK 345/02). Podniósł, że przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy jako element gotowoœci do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. należy rozumieć stan, w którym etatowiec może niezwłocznie podjšć pracę na wezwanie pracodawcy.

Natomiast zatrudnienie u innego pracodawcy samo przez się nie przekreœla gotowoœci do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. Dotyczy to jednak sytuacji, w której taka aktywnoœć nie wyłšcza dyspozycyjnoœci pracownika, czyli nie hamuje niezwłocznego podjęcia pracy, jakš zobowišzał się wykonywać na rzecz pracodawcy, ze strony którego doznał przeszkód w jej realizacji. Zbliżone stanowisko zajšł SN w wyroku z 11 stycznia 2006 r. (II PK 111/05).

Jakie wynagrodzenie

Za okres gotowoœci do pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikajšce z jego osobistego zaszeregowania okreœlonego stawkš godzinowš lub miesięcznš, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy okreœlaniu warunków – 60 proc. W każdym jednak razie nie może być ono niższe od aktualnego wynagrodzenia minimalnego.

Zgodnie z wyrokiem SN z 16 listopada 2000 r. (I PKN 455/00) do wynagrodzenia przewidzianego w art. 81 § 1 k.p. nie stosuje się zasad przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop. Dlatego nie mogš być w nim uwzględnione inne składniki niż te, które wynikajš z zaszeregowania pracownika i sš okreœlone stawkš godzinowš lub miesięcznš. Za czas gotowoœci do pracy przysłu- giwałoby zatem tylko wynagrodzenie zasadnicze, ewentualnie z dodatkiem funkcyjnym. Podobnie uznał SN w wyroku z 22 czerwca 2011 r. (II PK 3/11).

Bez limitów

Wynagrodzenie za czas gotowoœci do wykonywania pracy nie jest ograniczone czasowo ani nie może być pomniejszone o kwoty, jakie w tym okresie pracownik zarobił w innej firmie. Nie odlicza się tu także kwot œwiadczeń pobranych w tym czasie z ubezpieczenia społecznego. Tak też wskazał SN w wyroku z 4 kwietnia 2012 r. (II PK 193/11). Jeœli więc podwładny wykazywał gotowoœć do wykonywania pracy nawet przez np. dwa lata i nie był do niej dopuszczany, za cały ten okres nabywa prawo do wynagrodzenia z art. 81 § 1 k.p.

Autor jest sędziš Sšdu Okręgowego w Kielcach

Forma zgłoszenia

Orzecznictwo wskazuje, że gotowoœć do pracy można wyrazić np. w bezpoœrednich rozmowach z pracodawcš (osobš reprezentujšcš pracodawcę, np. dyrektorem, prezesem zarzšdu), przez telefoniczne pytanie pracodawcy o wykonywanie pracy lub zadeklarowanie jej gotowoœci i pozostawienie pracodawcy informacji o sposobie komunikowania się z nim (por. wyrok SN z 7 wrzeœnia 2005 r., II PK 390/04).

Mogš to być także listy, e-maile czy esemesy do szefa wskazujšce na gotowoœć do pracy. Swojš wolę podjęcia obowišzków podwładny może przejawić osobiœcie lub przez upoważnionš osobę (np. pełnomocnika, żonę, posłańca).

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL