Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Płace

Pogorszenie warunków zatrudnienia za pomocš wypowiedzenia zmieniajšcego

123RF
Jeœli firma nie chce definitywnie rozstać się z etatowcem, ale pogorszyć mu warunki zatrudnienia, robi to za pomocš wypowiedzenia zmieniajšcego. Czasem prowadzi to do wypaczeń, których nie akceptujš pracownicy ani sšdy.

Do zmiany istotnych warunków pracy i płacy podwładnego okreœlonych w jego angażu możliwe sš dwie drogi – obie strony przystajš na porozumienie zmieniajšce lub szef wręcza wypowiedzenie zmieniajšce, gdy nie ma szans na dogadanie się. Pracodawca musi to zrobić na piœmie i dochować pozostałych wymogów, m.in. nowe zasady może zastosować dopiero po upływie okresu wypowiedzenia.

Tak stanowi art. 42 § 1 i 2 kodeksu pracy. Ponadto zamiar wręczenia wypowiedzenia zmieniajšcego nie uchyla obowišzku konsultacji z reprezentujšcš pracownika organizacjš zwišzkowš, ale szef nie jest zwišzany tš opiniš.

Powody zmiany muszš być konkretne, precyzyjne oraz uzasadnione, np. likwidacjš zamówień, spadkiem produkcji czy sprzedażš częœci zakładu. Firma może więc zarówno pogorszyć warunki pracy, jak i płacy, ale w łagodniejszej formie będzie to zmiana tylko jednej częœci umowy >patrz ramka. I to nawet wielokrotnie.

Pismo jedno po drugim

Pracodawcy wolno wręczyć wypowiedzenie zmieniajšce np. o zmianie miejsca pracy i w trakcie tego biegnšcego wymówienia dać kolejne odnoszšce się do zasad wynagradzania, np. obniżki pensji. Ma do tego pełne prawo, bo sš to odmienne punkty umowy o pracę (art. 29 § 1 k.p.). Oczywiœcie majš one odrębne okresy wypowiedzenia, bo dotyczš innych warunków angażu, które zmieniš się w różnym terminie, choć w nieodległym czasie.

Wštpliwoœci budzi jednak takie postępowanie, gdy w trakcie tych już dwóch biegnšcych wypowiedzeń szef kolejny raz chce przesunšć np. miejsce pracy. Czy taki manewr jest dopuszczalny? Czy pracodawca powinien czekać, aż upłynie okres tego pierwszego wymówienia o miejscu œwiadczenia zadań, czy od razu bardziej pogorszyć warunki?

Przykład

Pracodawca przenosi siedzibę o 50 km od dotychczasowego miejsca wykonywania pracy. Wręcza zatrudnionym wypowiedzenia zmieniajšce w tym zakresie. Mija połowa okresu wymówienia, a pracownik nie składa oœwiadczenia o tym, że nie przyjmuje nowych warunków, czyli godzi się na nowy punkt. „Zawiedziony" szef daje podwładnemu kolejne wypowiedzenie miejsca pracy, tym razem oddalonego o 200 km od pierwotnego.

Zdaniem Grzegorza Orłowskiego, radcy prawnego w spółce z o.o. Orłowski, Patulski, Walczak, taka kumulacja wypowiedzeń zmieniajšcych, i to w zakresie tak istotnych warunków jak miejsce wykonywania pracy, każe się zastanowić nad sensem i motywami takich działań pracodawcy. Czy wynikajš one z rzeczywistych, zmieniajšcych się w czasie potrzeb, czy majš skłonić pracownika do odmowy przyjęcia nowych zasad?

Jeœli nie jest to podyktowane koniecznoœciš biznesowš, taka decyzja szefa może być uznana za szykanowanie pracownika. Brak jego akceptacji na modyfikację warunków zatrudnienia prowadzi oczywiœcie do definitywnego rozstania. Sšd Najwyższy w wyroku z 14 grudnia 2016 r. (II PK 281/15) podkreœla, że wypowiedzenie zmieniajšce jest czynnoœciš prawnš o zamiarze złożonym (art. 42 § 2 i 3 k.p.). Jego głównym celem jest przeobrażenie dotychczasowego stosunku pracy, a celem wtórnym – jego rozwišzanie, gdyby pracownik nie wyraził zgody na modyfikację. Przy czym odmowa przyjęcia warunków podanych przez pracodawcę w takim wypowiedzeniu nie jest równoznaczna z wypowiedzeniem umowy przez pracownika. Oznacza rozwišzanie angażu na mocy wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę (postanowienie Sšdu Najwyższego z 14 kwietnia 2008 r., II PK 362/07, wyrok SN z 17 paŸdziernika 2006 r., II PK 35/06).

Bez pobłażania

Choć wręczenie przez pracodawcę następujšcych po sobie wypowiedzeń modyfikujšcych angaż będzie nawet formalnie prawidłowe, sšd pracy zbada, czy nie czyni on ze swojego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaœ z art. 8 k.p. takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Składajšc wypowiedzenie zmieniajšce, pracodawca musi się liczyć z odmowš przyjęcia przez pracownika nowych zasad pracy i płacy, zwłaszcza że w praktyce złożenie takiego oœwiadczenia ma miejsce wówczas, gdy nie ma warunków do zawarcia porozumienia zmieniajšcego. Nieuprawnione jest więc stawianie znaku równoœci między wypowiedzeniem umowy o pracę a wypowiedzeniem zmieniajšcym (wyrok SN z 14 grudnia 2016 r., II PK 281/15).

Komentarz eksperta

Grzegorz Orłowski, radca prawny w spółce z o.o. Orłowski, Patulski, Walczak

Okres wypowiedzenia nie ma wyjštkowego statusu, jest normalnym okresem zatrudnienia, w czasie którego pracodawca może dokonywać różnych czynnoœci ze stosunku pracy bez żadnych szczególnych ograniczeń. Nie można z góry wykluczyć zasadnoœci złożenia kolejnego wypowiedzenia zmieniajšcego w okresie trwajšcego okresu wymówienia. Jednak nagromadzenie takiej iloœci wypowiedzeń modyfikujšcych, i to w zakresie tak fundamentalnych warunków umowy jak miejsce wykonywania pracy, nakazuje zadać pytanie o cele takich działań pracodawcy. Ich ocena zależy od bieżšcych okolicznoœci.

Pracodawca powinien jednak dšżyć do unikania dwuznacznych sytuacji, w których np. powtarzanie wypowiedzeń zmieniajšcych i to w czasie, gdy jeszcze nie upłynšł okres poprzedniego wymówienia, może mieć znamiona zwykłej szykany. Dziwnie to wyglšda dla sšdu pracy, który niewštpliwie oceni postępowanie pracodawcy w płaszczyŸnie art. 8 k.p.

Choć wypowiedzenie zmieniajšce jest oczywiœcie potrzebnš i normalnš instytucjš prawa pracy, to może być wykorzystywane jako narzędzie zwykłego ciemiężenia obliczonego na to, aby pracownik odmówił przyjęcia nowych warunków. Pracodawcy uważajš, że zasadnoœć wypowiedzenia zmieniajšcego, które formalnie nie zmierza do rozwišzania umowy, będzie łagodniej oceniana niż wypowiedzenie definitywne, a tak wcale nie jest.

Jakie warunki

Za warunki pracy uznaje się te ustalenia umowy o pracę, które okreœlajš, co pracownik będzie robił, gdzie i w jakim czasie. Chodzi tu o rodzaj i miejsce pracy, stanowisko oraz wymiar i rozkład jej œwiadczenia.

Natomiast warunki płacy to te częœci składowe wynagrodzenia, które zostały wyodrębnione, czyli system obliczania wynagrodzenia (akordowy, czasowy, prowizyjny, mieszany) i jego samodzielne składniki (płaca zasadnicza, premie, dodatki). Wypowiedzenie zmieniajšce może więc objšć każdy z tych elementów i prowadzić np. do obniżenia całej pensji, jednego z jej składników, zmiany systemu wynagradzania czy przesunięcia pracownika na inne stanowisko.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL