Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Zmiany w prawie prasowym - pole do nadużyć dla nierzetelnych

123RF
Problemem może się okazać, jak winno brzmieć żšdanie autoryzacji, przysługujšce udzielajšcemu informacji, i w jaki sposób powinno być wyrażone.

W 2017 r. w prawie prasowym poważnš zmianę wprowadzono dopiero ustawš z 27 paŸdziernika. Dokonano „dekomunizacji" prawa prasowego, zastępujšc w dotychczasowym tekœcie wyrazy „Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" wyrazami „Rzeczypospolitej Polskiej", oraz wyrazy „rad narodowych" - „organów stanowišcych jednostek samorzšdu terytorialnego". Uchylono przy tej okazji rozdział 3, odnoszšcy się do działalnoœci Rady Prasowej, która od dawna nie funkcjonowała. W art. 20 ust. 1 zd. 1 jednoznacznie przesšdzono, że wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sšdzie okręgowym, bo sšdów wojewódzkich od dawna nie ma.

Sš też zmiany dotyczšce praw i obowišzków dziennikarzy. Nowela zniosła wobec dziennikarza obowišzek realizowania ustalonej w statucie lub regulaminie redakcji, w której jest zatrudniony, ogólnej linii programowej oraz zapis, że działalnoœć dziennikarza sprzeczna z ust. 2 stanowi naruszenie obowišzku pracowniczego. W to miejsce nowy art. 10 ust. 2 stanowi, że dziennikarz ma prawo odmówić wykonania polecenia służbowego, jeżeli oczekuje się od niego publikacji, która łamie zasady rzetelnoœci, obiektywizmu i starannoœci zawodowej. W nowym art. 10 ust. 3 stwierdzono, że dziennikarz może nie zgodzić się na publikację materiału prasowego, jeżeli wprowadzono do niego zmiany, wypaczajšce sens i wymowę jego treœci. Przepis ten będzie miał niewštpliwe znaczenie dla rozwišzań zawartych w prawie autorskim, zwłaszcza art. 49 ust. 2.

Poważne zmiany dotyczš autoryzacji, do której odnosi się art. 14. Po pierwsze, uchylono dotychczasowš treœć ust. 2, choć bardziej prawidłowe byłoby zastšpienie jej tekstem, który znalazł się obecnie w art. 14a ust. 1. Zgodnie z nim dziennikarz nie może odmówić osobie udzielajšcej informacji autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi, jeżeli nie była ona uprzednio publikowana lub wygłoszona publicznie. Nowoœciš jest nałożenie na dziennikarza obowišzku poinformowania osoby udzielajšcej informacji przed jej udzieleniem o prawie do autoryzacji. Na osobę udzielajšcš informacji nałożono zaœ obowišzek, aby niezwłocznie po uzyskaniu od dziennikarza informacji o przysługujšcym jej prawie zgłosiła żšdanie autoryzacji. Redakcja przepisu może budzić jednak wštpliwoœci nie tylko w zakresie pojęcia „niezwłocznoœci", lecz także w nieuregulowanej kwestii dotyczšcej sytuacji, gdy dziennikarz nie poinformuje o prawie do autoryzacji. Problemem może się okazać, jak winno brzmieć żšdanie autoryzacji, przysługujšce udzielajšcemu informacji, i w jaki sposób powinno być wyrażone.

Okreœlono też terminy autoryzacji i poczštek biegu tych terminów. Ustalono, że nie stanowi autoryzacji zaproponowanie przez osobę udzielajšcš informacji nowych pytań, przekazanie nowych informacji lub odpowiedzi, ani zmiana kolejnoœci wypowiedzi w autoryzowanym tekœcie materiału, przewidzianego do publikacji. Przesšdzono jednoczeœnie, że w przypadku niedokonania lub odmowy autoryzacji w okreœlonych terminach, uznaje się, że dosłownie cytowana wypowiedŸ została autoryzowana bez zastrzeżeń.

Nowelizacja jest wysoce niekorzystna dla udzielajšcych informacji, jeżeli napotkajš dziennikarza nierzetelnego, który zmieni kolejnoœć wypowiedzi albo opuœci częœć wypowiedzi bšdŸ przedstawi jš w sposób zniekształcajšcy. Próba przywrócenia w autoryzacji właœciwej treœci może być uznana przez dziennikarza za działanie, które nie stanowi autoryzacji. Otwiera to pole do manipulacji treœciš wypowiedzi, z czego nierzetelni dziennikarze mogš skorzystać.

Pewnš gwarancjš dla udzielajšcych informacji jest wprowadzenie art. 49b kryminalizujšcego jako wykroczenie publikowanie dosłownie cytowanej wypowiedzi bez umożliwienia osobie udzielajšcej informacji autoryzacji. Jednoczeœnie jednak nie będzie podlegał karze ten, kto opublikuje wypowiedŸ identycznš z udzielonš przez rozmówcę.

W noweli doprecyzowano treœć art. 25 ust. 3 w zakresie wymogów, jakie winien spełniać redaktor naczelny dziennika lub czasopisma. Pozostawiono jednak dotychczasowe rozwišzanie, w myœl którego, organ rejestracyjny, a więc sšd okręgowy, w uzgodnieniu z ministrem właœciwym do spraw zagranicznych może zwolnić redaktora naczelnego od wymogu posiadania obywatelstwa polskiego. Pomijajšc kwestię uzgadniania przez niezawisły sšd z organem administracji tego zwolnienia – co wydaje się wštpliwe konstytucyjnie – należy zauważyć, że rozwišzanie to w zakresie osób będšcych obywatelami Unii Europejskiej jest sprzeczne z traktatami unijnymi, w szczególnoœci z zasadš swobodnego przepływu osób.

W odniesieniu do prawa autorskiego nie wprowadzono żadnych istotniejszych zmian, poza nowelizacjš art. 18 traktujšcego o prawie do wynagrodzenia. Jednoczeœnie zdecydowano się, i słusznie, na opublikowanie tekstu jednolitego (w Dzienniku Ustaw pod poz. 880), który jednak dwukrotnie został zmieniony. Poza art. 18, zmieniono także art. 104 ust. 34, który dotyczy przekazywania sprawozdań przez organizacje zbiorowego zarzšdzania prawami autorskimi ministrowi spraw kultury i dziedzictwa narodowego.

Autor jest prof. dr hab. w Szkole Prawa Uniwersytetu SWPS, sędziš Sšdu Najwyższego w stanie spoczynku

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL