Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Racjonalny ogon

Fotorzepa/Robert Gardziński
Nagroda Nobla dla Richarda Thalera za wkład w rozwój ekonomii behawioralnej wywołała emocje zwolenników interwencjonizmu.

Jest on autorem pojęcia libertariańskiego paternalizmu, a słowo „libertarianizm" interwencjonistów trwoży. Ale od razu sobie wytłumaczyli, że w tej zbitce ważniejszy jest „paternalizm" i że nagroda dla Thalera jest na pohybel liberalizmowi i koncepcji racjonalnego homo oeconomicus Adama Smitha. Tym samym dali po raz kolejny dowód, że nie wiedzš, o czym pisał Smith, kim jest homo oeconomicus i na czym polega racjonalnoœć.

Skoro ludzie nie sš racjonalni i konieczne sš działania poprawiajšce „niedoskonałoœć rynku", to czy ci, którzy majš podejmować interwencje, sš racjonalni, skoro sš nieracjonalni? I jak pogodzić twierdzenie o nieracjonalnoœci ludzi mylšcych się na własny rachunek z twierdzeniem o racjonalnoœci innych, niemylšcych się na cudzy rachunek?

Jak dowodzi Antonio Damasio, istnieje neurologiczne podłoże racjonalnego podejmowania decyzji. Natura budowała aparat racjonalnoœci nie „nad" aparatem biologicznej regulacji, ale „z niego" i „z nim". Emocje sš warunkiem koniecznym racjonalnego myœlenia. Jonathan Haidt postawił tezę, że zachowujemy się jak emocjonalne psy, które machajš racjonalnym ogonem. A fundamentem reakcji emocjonalnych jest empatia, o której pisał nie kto inny jak Adam Smith. Współczesny mu David Hume, któremu dziœ nauka przyznaje rację, uważał, że filozofowie dociekajšcy prawdy w drodze rozumowania ignorujš naturę ludzkš tak samo, jak teologowie wierzšcy, że mogš jej dociec, badajšc księgi œwięte. Jedni i drudzy sš takimi samymi transcendentalistami!

Roger Myerson twierdzi, że „założenie doskonałej racjonalnoœci jest oczywiœcie niedoskonałe" jako opis rzeczywistych ludzkich zachowań, gdyż empiryczne badania procesu podejmowania decyzji cišgle pokazujš niespójne i nierozsšdne zachowania, które przeczš założeniu doskonałej racjonalnoœci. Nie zostały jednak sformułowane żadne teorie niespójnoœci zachowań ludzkich, które byłyby bardziej wiarygodnie. Dlatego najlepsze modele analityczne oparte sš właœnie na założeniu doskonałej racjonalnoœci – z braku jakiegokolwiek innego punktu oparcia. Podobnie jak w fizyce – jakiœ model rzeczywistoœci przyjmowany jest jako aksjomat tak długo, aż nie zostanie stworzony inny model lepiej opisujšcy rzeczywistoœć i do tej rzeczywistoœci lepiej pasujšcy.

Autor jest adwokatem, profesorem Uczelni Łazarskiego i szefem rady WEI

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL