Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Literatura

Dorota Masłowska: Na tropie głupoty

Dorota Masłowska (ur. 1983), najbardziej błyskotliwa kariera literacka XXI wieku w Polsce
Wydawnictwo Literackie, Jacek Kołodziejski
Gessler, Kozidrak i Alexis z „Dynastii" to bohaterowie Doroty Masłowskiej.

– „Jak przejšć kontrolę nad œwiatem, nie wychodzšc z domu" to zupełnie nowy cykl kierowany do ludzi takich jak my, nadwrażliwych, zdziwaczałych, emocjonalnie pokiereszowanych humanistów – tak zapowiedziała Dorota Masłowska zbiór felietonów, które ukazywały się na łamach internetowego „Dwutygodnika.com" w latach 2013–2016. – Do tych, którzy na przekór modom, pršdom, falom, wpływom i horoskopom lubujš się w nielubianym, interesujš nieinteresujšcym.

O tym, że twórczoœć Masłowskiej jest najbardziej pożšdanym materiałem literackim, œwiadczy nie tylko powodzenie jej ksišżek, ale także ich liczne adaptacje. Słynny debiut „Wojna polsko-ruska", czyli „pierwszš polskš powieœć dresiarskš" zekranizował Xawery Żuławski z Borysem Szycem w roli głównej.

Teatralne sukcesy

Druga powieœć „Paw królowej" – przewrotna, rapowana historia o tych, którzy marzš o karierze w Warszawie – doczekała się inscenizacji Łukasza Kosa, a także interpretacji Pawła Œwištka i Mateusza Pakuły. Ich spektakl z Narodowego Starego Teatru objechał wszystkie najważniejsze festiwale i nie schodzi z krakowskiego afisza. Trzecia powieœć „Kochanie, zabiłam nasze koty" zaadaptował w formie „hipsterskiego musicalu" w poznańskim Teatrze Nowym Cezary Studniak i pokazał też na tegorocznym Przeglšdzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu.

Osobny rozdział stanowiš sztuki Masłowskiej. Spektakl „Dwoje biednych Rumunów mówišcych po polsku" o naszych kompleksach i próbach wyparcia prowincjonalnej tożsamoœci – w interpretacji Agnieszki Glińskiej wygrał gdyński Festiwal R@port. Glińska wystawiła również antykonsumpcyjnš sztukę „Jak zostałam wiedŸmš", pozornie skierowanš do dzieci.

Największym echem odbiło się jednak „Między nami dobrze jest" w inscenizacji Grzegorza Jarzyny z pamiętnš rolš Danuty Szaflarskiej – rzecz o polskim umiłowaniu martyrologii i katastrofie, która gdyby doszła do skutku, to dawno by już nas nie było. Spektakl doczekał się wersji filmowej.

Nie powstał tylko musical, który Masłowska miała napisać specjalnie dla TR Warszawa. Otrzymaliœmy za to jej autorskš płytę „Społeczeństwo jest niemiłe", na której zaprezentowała się nie tylko jako autorka, ale i wokalistka – pod pseudonimem Mister D. Autobiograficzny charakter miała rozmowa z Agnieszkš Drotkiewicz wydana pod tytułem „Dusza œwiatowa".

Dowodem na to, że Masłowska idealnie czuje język naszych czasów, będšcy fuzjš piaru, gazetek reklamowych, internetowego skrótu i dresiarsko–hipsterskiego bełkotu, jest również fakt, że każda stworzona przez niš forma jest natychmiast konsumowana na scenie. Tak było z felietonami „Więcej niż możesz zjeœć", w których modny kulinarny temat stał się punktem wyjœcia do przewrotnych cywilizacyjnych obserwacji. Marcin Nowak zaadaptował ksišżkę w łódzkim Teatrze Nowym.

Rozpoczynajšc „Jak przejšć kontrolę", autorka zaznacza, że chwytliwy tytuł to połowa sukcesu. Jednoczeœnie zastrzega, że nie może rywalizować z popularnš w internecie stylistykš, której przykładem jest: „Te kobiety majš naprawdę zwariowane pochwy".

Specjalnoœciš Masłowskiej stała się ironia, ale nie służy ona wyłšcznie wykpieniu omawianych tematów, tylko wydobyciu tych kwestii, które zawładnęły zbiorowš œwiadomoœciš Polaków dzięki masowemu przekazowi, bez względu na idiotyzmy, jakie uosabiajš. Dużo pisze o głupocie. Także własnej, gdy dała się przyozdobić niezmywalnym mazakiem.

Polska debiloza

Œledzi innowacyjnoœć językowš rodaków zwanš „debilozš" i podaje jej przykłady: „robić dobrš robotę", „ja tobie powiem". Interpretacji serialu „Dynastia" towarzyszy refleksja „Manicheistyczne napięcia między Krystle a Alexis" oraz „Wpływ ŤDynastiiť na postawy kobiet w postkomunistycznej Polsce".

Obecnoœć pisarki na pogrzebie Andrzeja Żuławskiego stała się okazjš do rozważań nad „Szamankš" – jednym z najbardziej „okropnych i fascynujšcych polskich filmów lat dziewięćdziesištych". I przywołuje przemyœlenia Żuławskiego dotyczšce polskiej dewocji i „dobrej zmiany". Jak zapowiadał reżyser, mogš one wywołać „koniecznoœć wyłšczenia w Polsce internetu i przeniesienie jej terytorium w kosmos".

Masłowska snuje też refleksje nad medialnym i muzycznym fenomenem Bajmu, definiujšc jego nagrania jako „muzykę gospodarczš" potrzebnš na korytarzach, w kabinach tirów czy podczas grilla. Analizy dokonuje po ponownym przesłuchaniu piosenek Beaty Kozidrak.

Baba z piekła rodem

W Magdzie Gessler, autorce „Kuchennych rewolucji", Masłowska dostrzega typ „baby z piekła rodem; baby, którš diabeł posyła tam, gdzie sam nie może". Opisuje kuriozalnoœć programów „Trudne sprawy" czy „Pocztówka z wakacji" („Mogš zawsze wyskoczyć z ekranu i rzucić się na nas w hotelu czy na Wigilii u rodziców").

Odnotowuje też frazy, które przedostajš się do polszczyzny i stajš ulubionymi powiedzonkami Polaków: „Mięsny jeż" czy „Tata zrobił kupę do bidetu". Osobnej analizie poddane jest okreœlenie „słoik". „Sama mieszkam w Warszawie i z niejednego słoika chleb jadłam" – chwali się przewrotnie Masłowska.

Końcówka ksišżki œwiadczy o tym, że wyobraŸnia autorki żywiła się nie tylko oglšdaniem telewizji, ale także zajęciami prowadzonymi przez wybitnš socjolożkę, profesor Małgorzatę Szpakowskš w Instytucie Kultury Polskiej.

Masłowska puentuje zmiany naszej polskiej œwiadomoœci, przekształcajšc znane wszystkim hasło na „Bóg, Zakupy, Ojczyzna".

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: j.cieslak@rp.pl

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL