Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Czy naruszenie zakazu konkurencji uzasadnia wstrzymanie wypłat

123RF
Pracownik podejmujšcy działalnoœć konkurencyjnš sam pozbawia się profitów z umowy lojalnoœciowej. Firma ma prawo wstrzymać przelewy odszkodowania, nie czekajšc na formalne potwierdzenie złamania zapisów kontraktu.

- Prezes spółki dowiedział się, że były dyrektor oddziału, z którym podpisano umowę o zakazie konkurencji, podjšł zatrudnienie w konkurencyjnej firmie. Czy można natychmiast wstrzymać mu wypłatę wynagrodzenia za powstrzymanie się od pracy u konkurencji? – pyta czytelnik.

Tak, pracodawca nie musi czekać ze wstrzymaniem wypłat tego wynagrodzenia.

Prawo do wynagrodzenia

Odszkodowanie dla byłego etatowca za powstrzymywanie się od zakazu konkurencji jest swoistym ekwiwalentem za czasowe ograniczenie swobody podjęcia pracy.

Powstaje pytanie, czy gdy pracownik okazuje się nielojalny, pracodawca ma dalej wypłacać mu odszkodowanie i próbować potwierdzić w sposób formalny naruszenie zakazu, czy też może natychmiast zablokować przelewy dla pracownika. Formalne potwierdzenie ustania obowišzku wymagałoby albo zażšdania odszkodowania od etatowca za naruszenie zakazu albo wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji.

Na szczęœcie orzecznictwo Sšdu Najwyższego przychodzi z odsieczš pracodawcom, których wišżš kontrakty z nielojalnymi byłymi podwładnymi. W wyroku z 26 czerwca 2012 r. (II PK 279/11, M.P.Pr. 2012/10/541-543) SN zwrócił uwagę, że nawet wtedy, gdy umowa o zakazie konkurencji nie ulega rozwišzaniu na skutek odstšpienia, naruszenie przez byłego pracownika umowy o zakazie konkurencji upoważnia byłego pracodawcę do wstrzymania wypłat dalszych rat odszkodowania.

Zasady zakończenia obowišzywania zakazu konkurencji sš okreœlone w art. 1012 § 2 kodeksu pracy. W myœl tego przepisu, zakaz konkurencji obowišzujšcy po ustaniu zatrudnienia przestaje obowišzywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa, w razie ustania przyczyn uzasadniajšcych taki zakaz lub niewywišzywania się pracodawcy z obowišzku wypłaty odszkodowania.

Brak regulacji

Ustawodawca nie uregulował sytuacji, gdy pracownik łamie postanowienia umowy, prowadzšc działalnoœć konkurencyjnš. Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia jest umowš z pogranicza prawa pracy i prawa cywilnego. Dotyczš jej zatem normy z różnych gałęzi prawa. Dlatego SN uważa, że umowa ta wymaga weryfikacji zarówno z punktu widzenia przepisów kodeksu pracy , jak i kodeksu cywilnego o zobowišzaniach wzajemnych.

Umowa wzajemna

Umowa o zakazie konkurencji to umowa wzajemna. Oznacza to, że do jednostronnego wygaszenia wynikajšcych z niej obowišzków może przede wszystkim dojœć na skutek odstšpienia jednej strony z powodu niewykonania zobowišzania przez drugš na podstawie przepisów o wykonywaniu zobowišzań z umów wzajemnych.

Prawo do odstšpienia musi przewidywać umowa. Odstšpienie od umowy nie powinno jednak mieć miejsca, jeœli pracodawca nosi się z zamiarem dochodzenia od pracownika odszkodowania za złamanie zakazu konkurencji, gdyż jego podstawš będzie przecież umowa. Gdyby pracodawca od umowy odstšpił, nie mógłby na jej podstawie zażšdać odszkodowania.

Dopuszczalna presja

Sšd Najwyższy, rozważajšc możliwoœć powstrzymania się pracodawcy od zapłaty kolejnych rat, sięgnšł do art. 488 § 2 k.c. Przepis ten przewiduje, że strona może powstrzymać się ze spełnieniem œwiadczenia wzajemnego dopóty, dopóki druga strona nie zaoferuje œwiadczenia wzajemnego. Powstrzymanie się od wykonania œwiadczenia, gdy œwiadczenia powinny być spełnione jednoczeœnie (art. 488 § 2 k.c.), stanowi presję wywieranš w celu uzyskania œwiadczenia drugiej strony. Presja ta może być stosowana także przeciwko stronie, której œwiadczenie powinno być wykonane wczeœniej.

Sšd Najwyższy wzišł pod uwagę to, że skoro pracownik nie zaoferował œwiadczenia wzajemnego – tj. nie powstrzymywał się od podejmowania działalnoœci konkurencyjnej, to nie ma prawa żšdać œwiadczenia wzajemnego (odszkodowania), które powinno być wypłacone póŸniej. Po złamaniu zakazu konkurencji były pracownik nie może ponadto zaoferować tego œwiadczenia z uwagi na jego charakter.

Stanowisko SN w tej kwestii można uznać za utrwalone. Prawo pracodawcy do samodzielnego wstrzymania wypłaty odszkodowania SN potwierdził już wczeœniej w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. (II PK 229/10). Stwierdził wówczas, że naruszenie przez byłego pracownika umowy o zakazie konkurencji upoważnia byłego pracodawcę (niezależnie od domagania się odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji na podstawie art. 471 k.c. czy art. 483 k.c.) do wstrzymania wypłaty dalszych rat odszkodowania przewidzianego w art. 1012 § 3 k.p., poczynajšc od daty powzięcia o tym wiadomoœci przez pracodawcę. Jeżeli zaœ pracodawca wypłacał raty odszkodowania w czasie, gdy doszło już do naruszenia tego zakazu przez byłego pracownika, ma prawo żšdać ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.).

Przykład:

Od 1 stycznia 2017 r. szef wypłaca kolejne miesięczne raty odszkodowania byłemu pracownikowi, zawsze 10. dnia każdego miesišca z dołu. 15 sierpnia 2017 r. uzyskał informację, że pracownik jest zatrudniony w konkurencyjnym przedsiębiorstwie od 1 czerwca 2017. Szef może wstrzymać wypłatę bieżšcych rat i zażšdać zwrotu nienależnie wypłaconych rat – ale tylko za czerwiec i lipiec 2017 r., ponieważ wczeœniej pracownik wywišzywał się z umowy.

Dla zabezpieczenia własnych interesów, przed zaprzestaniem wypłaty kolejnych rat odszkodowania, pracodawca powinien poinformować o tym na piœmie pracownika, wskazujšc przyczynę zaprzestania wypłat. W innym przypadku może się narazić np. na bezpodstawne wniesienie pozwu przez etatowca. ?

podstawa prawna: art. 1012 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 1666 ze zm.)

podstawa prawna: art. 405, art. 487, art. 488 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 459 ze zm.)

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL