Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Ile ochrony przedemerytalnej pracownika

Fotolia.com
Pracodawca może wręczyć wypowiedzenie przed rozpoczęciem okresu ochrony przedemerytalnej, choćby więŸ prawna z pracownikiem miała zakończyć się już w trakcie tego okresu. Art. 39 Kodeksu pracy zakazuje jedynie wypowiadania umowy o pracę w okresie ochronnym: samo rozwišzanie umowy o pracę może już w tym okresie nastšpić. Pracownik może jednak bronić się zarzutem sprzecznoœci wypowiedzenia z zasadami współżycia społecznego. Należy jednak pamiętać, że uwzględnienie tego zarzutu jest możliwe tylko w wyjštkowych i oczywistych przypadkach.

Tak uznał Sšd Najwyższy w wyroku z dnia 31 maja 2017 r., II PK 145/16

Powód od 1976 r. był mianowanym pracownikiem naukowo-dydaktycznym uczelni medycznej. W latach 2005-2009 nie publikował opracowań, nie uczestniczył w posiedzeniach rady naukowej i nie wypromował żadnego doktoranta, prowadził jedynie zajęcia dydaktyczne. W zwišzku z zaniedbywaniem obowišzków naukowych przez powoda, pracodawca w 2011 r. zaproponował mu porozumienie zmieniajšce, na podstawie którego miał on zostać pracownikiem wyłšcznie dydaktycznym. Powód jednak odrzucił porozumienie.

Ponieważ powód był mianowanym nauczycielem akademickim, wobec jego zatrudnienia zastosowanie znajdowały szczególne wobec Kodeksu pracy przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym (dalej: ustawa). Zgodnie z ustawš rozwišzanie stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim może nastšpić m.in. z ważnych przyczyn, jednak co do takiego rozwišzania musi wypowiedzieć się organ kolegialny uczelni. Realizujšc ten wymóg, Rada Naukowa w 2012 r. pozytywnie zaopiniowała rozwišzanie stosunku pracy z powodem. W marcu 2012 r. powodowi złożono wypowiedzenie – ze skutkiem na koniec czerwca. Także w marcu, lecz już po złożeniu wypowiedzenia, powód ukończył 61 lat i od tego momentu był w wieku przedemerytalnym.

Powód odwołał się do sšdu rejonowego – wniósł o przywrócenie do pracy i zasšdzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, zarzucajšc bezzasadnoœć wypowiedzenia, naruszenie przepisów ustawy oraz przysługujšcej mu, na podstawie art. 39 k.p., przedemerytalnej ochrony stosunku pracy.

Sšd rejonowy oddalił powództwo. Stwierdził, że powód, mimo cišżšcego na nim obowišzku nie rozwijał się naukowo i nie wykazywał zainteresowania sprawami uczelni. Nie chciał też przyjšć porozumienia zmieniajšcego, co umożliwiłoby mu dalsze zatrudnienie bez obowišzków naukowych, wypowiedzenie było więc zasadne. Sšd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów ustawy ani ochrony przedemerytalnej powoda – podkreœlajšc, że złożenie wypowiedzenia nastšpiło jeszcze przed uzyskaniem przez powoda tej ochrony.

Powód wniósł do sšdu okręgowego apelację. Sšd okręgowy podzielił ustalenia sšdu rejonowego i oddalił apelację.

Od wyroku sšdu okręgowego powód wniósł skargę kasacyjnš. W ramach zarzutów podniesionych w skardze zarzucił naruszenie art. 8 k.p., domagajšc się uznania, że wręczenie wypowiedzenia na klika dni przed rozpoczęciem okresu ochronnego stanowiło naruszenie zasad współżycia społecznego.

Sšd Najwyższy częœciowo – w zakresie zarzutów dotyczšcych naruszenia ustawy i procedury opiniowania zwolnienia przez organ kolegialny uczelni – uwzględnił skargę kasacyjnš i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Odmówił jednak w całoœci racji zarzutom powoda dotyczšcych ochrony przedemerytalnej. SN podkreœlił, że art. 39 k.p. zakazuje jedynie składania wypowiedzenia pracownikowi w okresie czterech lat poprzedzajšcych osišgnięcie wieku emerytalnego, jego treœć nie stoi jednak na przeszkodzie temu, aby w tym okresie dobiegł końca termin wypowiedzenia umowy o pracę – jak miało to miejsce w tej sprawie. SN nie dopatrzył się ponadto wyjštkowego i oczywistego naruszenia zasad współżycia społecznego w działaniu pracodawcy – co było konieczne, aby zarzut obrazy art. 8 k.p. był zasadny.

Komentarz eksperta

Michał Bšk, prawnik w warszawskim biurze Rödl & Partner

W prawdzie skarga kasacyjna została uwzględniona, a postępowanie przekazane do ponownego rozpoznania, to jednak zarzuty dotyczšce naruszenia zasad ochrony przedemerytalnej zostały słusznie uznane za bezzasadne.

Art. 39 k.p. statuuje ochronę pracownika w wieku przedemerytalnym: pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osišgnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osišgnięciem tego wieku. SN prawidłowo uznał, że to złożenie wypowiedzenia, a nie koniec okresu jego obowišzywania, nie może nastšpić w okresie 4 lat przed osišgnięciem przez pracownika wieku emerytalnego. Ważne jest przy tym to, że doręczenie takiego wypowiedzenia pracownikowi musi nastšpić najpóŸniej w dniu poprzedzajšcym poczštek okresu ochrony przedemerytalnej.

Zdarza się też, że mimo osišgnięcia wieku uprawniajšcego do ochrony przedemerytalnej dany pracownik w ogóle jej nie podlega. Dotyczy to zwłaszcza rozwišzania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika lub sytuacji, w której pracownik nabędzie prawo do renty na podstawie prawomocnej decyzji jš przyznajšcej. Ochronš nie jest objęty także okres 4 lat poprzedzajšcych dzień nabycia prawa do wczeœniejszej emerytury – zakaz z art. 39 k.p. dotyczy powszechnego wieku emerytalnego. Warto jednak pamiętać, że inaczej jest w przypadku pracownika o obniżonym wieku emerytalnym (sš to pracownicy, którym obniża się wiek emerytalny w zw. z przepracowaniem co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach) – tu zakaz z art. 39 k.p. obowišzuje, a 4 lata wstecz liczone sš od dnia, kiedy pracownik nabędzie prawo do tego rodzaju emerytury.

Analizujšc z kolei wštek naruszenia art. 8 k.p. poprzez nieuwzględnienie przez sšdy nadużycia pracodawcy, SN słusznie uznał bezzasadnoœć tego zarzutu powoda. Twierdził on, że wypowiedzenie umowy o pracę na parę dni przed poczštkiem zakazu jej wypowiadania stanowiło naruszenie zasad współżycia społecznego. Takie naruszenie jest możliwe, lecz aby rzeczywiœcie miało miejsce, działanie pracodawcy musi mieć, jak wskazał SN, wyjštkowy i oczywisty charakter. W omawianej sprawie pracodawca miał podstawy do wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Samo wypowiedzenie nastšpiło przed okresem ochronnym, zgodnie z wymogami stawianymi przez k.p.. Aby zarzut obrazy art. 8 k.p. był zasadny, działanie pracodawcy powinno w rażšcy sposób naruszać zasady współżycia społecznego. Ponieważ takie sytuacje majš miejsce bardzo rzadko i trudno je wykazać, art. 8 k.p. jest stosowany przez sšdy sporadycznie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL