Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Prawo autorskie: licencja na czas nieoznaczony bez prawa do wypowiedzenia

123RF
Nie zawsze może dojœć do naruszenia lub zagrożenia wolnoœci licencjodawcy w przypadku wyłšczenia uprawnienia do wypowiedzenia umowy licencyjnej niewyłšcznej zawartej na czas nieoznaczony.

Możliwoœć zawierania umów licencyjnych na czas nieokreœlony z wyłšczeniem przez strony prawa jej wypowiedzenia była głównie rozważana w doktrynie. Rozbieżnoœci poglšdów w tej kwestii utrudniajš obrót gospodarczy. Z jednej strony przeważa stanowisko, że art. 68 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych dopuszcza wyłšczenie wypowiadalnoœci licencji niewyłšcznej udzielonej na czas nieoznaczony, jeżeli wynagrodzenie uzgodnione zostało jako jednorazowa suma pieniężna płatna z zawarciem umowy lub niedługo po jej zawarciu, a umowa nie rodzi dla stron żadnych dodatkowych obowišzków o charakterze cišgłym lub okresowym. Przeciwnicy tego poglšdu wskazujš, że stoi to w sprzecznoœci z art. 365 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym każdej ze stron każdego bezterminowego zobowišzania o charakterze cišgłym przyznaje się uprawnienie do wypowiedzenia tego zobowišzania w dowolnym momencie.

Podkreœla się, że stosunek zobowišzaniowy nie może wišzać stron wieczyœcie, gdyż skutkowałoby to nadmiernym ograniczeniem wolnoœci człowieka. Strony w umowie nie mogš wyłšczyć lub ograniczyć prawa do swobodnego wypowiedzenia bezterminowego zobowišzania o charakterze cišgłym. Należy podkreœlić, że nie zawsze może przecież dojœć do naruszenia lub zagrożenia wolnoœci licencjodawcy w przypadku wyłšczenia uprawnienia do wypowiedzenia umowy licencyjnej niewyłšcznej zawartej na czas nieoznaczony.

Chodziło o zdjęcia

Wyrok Sšdu Apelacyjnego w Warszawie z 27 grudnia 2015 r., VI ACa 1735/14, jest pierwszym i precedensowym stanowiskiem w kwestii wyłšczenia uprawnienia do wypowiedzenia umowy licencyjnej, a zarazem mocnym głosem w dyskusji o licencji wieczystej. Stan faktyczny, na gruncie którego zapadło orzeczenie, dotyczył wykorzystywania przez pozwanš spółkę zdjęć wykonywanych przez zawodowego fotografa po wygaœnięciu umowy o współpracę w zakresie usług fotograficznych i fotoreporterskich zawartej przez strony na czas oznaczony. Na mocy umowy o współpracę powód przenosił też na rzecz pozwanej spółki majštkowe prawa autorskie do fotografii na wyraŸnie wskazanych polach eksploatacji. Strony kontynuowały współpracę na tych samych zasadach także po wygaœnięciu umowy o współpracy, co zostało uznane przez sšd za zawarcie przez strony per facta concludentia umowy licencji niewyłšcznej (a œciœlej wielu umów licencyjnych zawieranych w okresach miesięcznych) w zakresie praw autorskich przysługujšcych powodowi do zdjęć dostarczanych pozwanej spółce. Znaczenie miał fakt, że nie zachowana została przez strony forma pisemna, konieczna do ważnego zawarcia umowy przeniesienia praw autorskich oraz licencji wyłšcznej. Nie wyłšczało to przyjęcia konstrukcji licencji niewyłšcznej, w przypadku której oœwiadczenie woli może zostać złożone przez strony w dowolny sposób. SA prawidłowo nie zgodził się tym samym z poglšdem wyrażonym wczeœniej przez SO w Warszawie, że okolicznoœć wystawiania faktur przez powoda i ich akceptacja przez stronę pozwanš mogš oznaczać zawarcie umowy o przeniesienie autorskich praw majštkowych w formie pisemnej.

Interesujšca klauzula

Najbardziej interesujšcym zagadnieniem poruszonym w wyroku było dokonanie przez sšd rozważań w kwestii możliwoœci wyłšczenia uprawnienia do wypowiedzenia umowy licencyjnej. Sšd przyjšł, że umowa licencyjna miała charakter bezterminowy i zawierała wyłšczenie możliwoœci jej wypowiedzenia, wskazujšc że na gruncie art. 68 § 1 Prawa autorskiego możliwoœć zawarcia klauzuli przewidujšcej wyłšczenie uprawnienia wypowiedzenia umowy licencyjnej dopuszcza się w przypadku umów licencyjnych o charakterze niewyłšcznym, z wynagrodzeniem ustalonym jednorazowo jako okreœlona kwota pieniężna płatna wraz z zawarciem umowy, zgodnie z którymi dalsze korzystanie z utworu w zakresie udzielonej licencji nie wymaga od licencjodawcy żadnych dodatkowych obowišzków. W ocenie sšdu kontynuowanie przez strony współpracy na dotychczasowych warunkach i przewidujšcej wynagrodzenie w tej samej wysokoœci uzasadniało interpretację, zgodnie z którš zakres uprawnień uzyskiwanych przez pozwanš spółkę do korzystania z utworów powoda powinien być możliwie zbliżony do zakresu uprawnień wskazanych w pierwotnej umowie o współpracę przewidujšcej przeniesienie praw autorskich do fotografii. Nie pozwalało to uznać, że zakres uprawnień do korzystania z konkretnych zdjęć nabytych przez pozwanš spółkę mógł zostać w tej sytuacji zredukowany wyłšcznie do miesięcznych licencji o charakterze niewyłšcznym.

Zdaniem autorki

Natalia Turbasa, adwokat, Konieczny, Wierzbicki Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

Sšd Apelacyjny dopuœcił w swym precedensowym wyroku możliwoœć zawierania licencji wieczystych. Zapadł on jednak na gruncie okreœlonego stanu faktycznego, a już w samym uzasadnieniu zostało wskazane, że jest to możliwe w przypadku umów licencyjnych takich jak zawierane w tej konkretnej sprawie i o okreœlonych cechach. Nie sposób stwierdzić, że wyłšczenie prawa do wypowiedzenia umowy licencyjnej ograniczałoby nadmiernie wolnoœć stron, czy samego twórcy w tej konkretnej sytuacji. Ponieważ poglšd SA jest jak na razie pierwszym głosem judykatury idšcym w tym kierunku, należy liczyć się z ryzykiem, że w przypadku sporu na tle innej umowy licencji niewyłšcznej przewidujšcej wyłšczenie możliwoœci jej wypowiedzenia, inny sšd orzekajšcy w sprawie może nie podzielić tego poglšdu. Omawiany wyrok zdaje się otwierać możliwoœć zawarcia umowy licencji wieczystej, każdy jednak przypadek powinien być rozpatrzony indywidualnie. To treœć postanowień konkretnej umowy będzie decydować o dokładnym zakresie zobowišzań i uprawnień stron. Każda ze stron umowy powinna zadbać o zabezpieczenie swoich interesów w sposób dla siebie korzystny, zgodny z wykładniš przepisów.

Należy mieć na uwadze, że kwestia licencji wieczystych to zagadnienie prawne o istotnym znaczeniu gospodarczym, zwłaszcza w zakresie licencji niewyłšcznych do korzystania z programów komputerowych, w przypadku których nie sposób stwierdzić, by wolnoœć licencjodawcy mogła zostać zagrożona przez wyłšczenie uprawnienia do wypowiedzenia umowy, a co pozwala na ochronę licencjobiorców przed zagrożeniem przedwczesnego wypowiadania umów. Można mieć nadzieję, że wyrok zapoczštkuje stabilnš linię orzeczniczš, co umożliwi przedsiębiorcom, w szczególnoœci z branży IT, odpowiednie i pewne planowanie swoich działań i modeli biznesowych, w jakich oferujš produkty.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL