Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Czy odmowę przywrócenia terminu można zaskarżyć do sšdu wyższej instancji?

Fotolia.com
Oddalenie wniosku o przywrócenie terminu zaskarża się w skomplikowany sposób. Można to zrobić dopiero, gdy sšd odrzuci spóŸniony œrodek zaskarżenia, np. apelację.

- Pracownik nie złożył w terminie apelacji od wyroku oddalajšcego powództwo o zapłatę z powodu choroby. Domagał się przywrócenia terminu do dokonania tej czynnoœci, ale sšd rejonowy oddalił jego wniosek. Czy odmowę przywrócenia terminu można zaskarżyć do sšdu wyższej instancji? – pyta czytelnik.

Tak. Negatywnš decyzję sšdu można poddać kontroli instancyjnej, chociaż samo postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu jest niezaskarżalne.

Zaskarżalne tylko postanowienie...

Przywracanie terminu – mimo że jest powszechnie wykorzystywanš przed sšdem instytucjš procesowš – wcišż sprawia liczne problemy nawet profesjonalnym pełnomocnikom. Szczególne kontrowersje wišżš się z zaskarżalnoœciš postanowień niekorzystnych dla składajšcego wniosek.

Orzecznictwo Sšdu Najwyższego dotyczšce tych kwestii ukształtowało się kilkanaœcie lat temu. Najistotniejszym wnioskiem wypływajšcym z tych orzeczeń jest niemożnoœć zaskarżania tak postanowień oddalajšcych wniosek o przywrócenie terminu, jak i odrzucajšcych taki wniosek. Sšd Najwyższy jednolicie prezentuje bowiem stanowisko odmawiajšce postanowieniom w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu waloru zaskarżalnoœci, jako niekończšcym postępowania w sprawie. Postanowienie oddalajšce wniosek o przywrócenie terminu (podobnie jak odrzucajšce taki wniosek np. z powodu niedopuszczalnoœci czy przekroczenia terminu na jego wniesienie) nie mieœci się bowiem w katalogu orzeczeń podlegajšcych zaskarżeniu zażaleniem. W szczególnoœci nie może być ono uznane za postanowienie kończšce postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 394 §1 k.p.c. Zażalenie przysługuje natomiast tylko na postanowienia sšdu kończšce postępowanie oraz inne wyszczególnione w tym artykule.

... kończšce postępowanie

Orzecznictwo sšdowe i doktryna prawnicza obecnie jednolicie przyjmujš, że postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia œrodka odwoławczego ma charakter incydentalny, gdyż jego celem nie jest badanie dopuszczalnoœci dokonania czynnoœci procesowej inicjujšcej kolejny etap postępowania, tylko ocena zasadnoœci wniosku. Kończšcym postępowanie jest tylko takie orzeczenie, którego uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sšd danej instancji (por. np. postanowienie SN z 22 lutego 2006 r., III CZ 4/06, postanowienie SN z 11 grudnia 2013 r., IV CZ 102/13 i inne).

Mimo to powszechnie zdarzajš się błędy polegajšce na zaskarżaniu zażaleniem postanowień oddalajšcych lub odrzucajšcych wniosek o przywrócenie terminu. Skoro takie postanowienia nie mogš być zaskarżane, to niedopuszczalne zażalenie pracodawcy czy etatowca będzie podlegało odrzuceniu.

W tych okolicznoœciach powstaje pytanie, jak podważyć niekorzystnš dla strony decyzję sšdu pierwszej instancji. Jest to oczywiœcie możliwe, chociaż wymaga znajomoœci dosyć skomplikowanych – szczególnie dla osoby nie reprezentowanej przez adwokata czy radcę prawnego – koncepcji Sšdu Najwyższego. Sšd oddalajšc wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia œrodka zaskarżenia nie może bowiem poprzestać na tym rozstrzygnięciu.

Czynnoœć wraz z wnioskiem

Składajšc wniosek o przywrócenie terminu strona lub jej pełnomocnik musi dokonać czynnoœci, której wniosek dotyczy, czyli np. wnieœć sprzeciw, zarzuty, apelację czy zażalenie. Jeœli wniosek o przywrócenie terminu zostaje oddalony, skutkuje to tym, że takš czynnoœć należy uznać za dokonanš po terminie. Sšd musi zatem odrzucić spóŸniony œrodek zaskarżenia. Dopiero na to postanowienie może zostać wniesione zażalenie, ponieważ kończy ono postępowanie.

Przykład:

Spółka wniosła zażalenie, które zostało odrzucone jako spóŸnione. Składajšc wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia, musi ponownie dołšczyć do niego zażalenie, mimo że fizycznie znajduje się ono w aktach. Oddalajšc wniosek o przywrócenie terminu, sšd również to drugie zażalenie odrzuci jako spóŸnione i tylko to postanowienie można zaskarżyć.

Przy okazji rozpoznania zażalenia na postanowienie odrzucajšce dany œrodek zaskarżenia, może nastšpić kontrola prawidłowoœci oddalenia przez sšd I instancji wniosku o przywrócenie terminu. Niestety konsekwencjš, niekiedy trudnych do zrozumienia dla stron, zasad dotyczšcych zaskarżalnoœci omawianych postanowień jest to, że pomyłki zdarzajš się także sšdom. W praktyce bywa, że sšd I instancji poprzestanie na  odmowie przywrócenia terminu, nie odrzucajšc zażalenia czy apelacji. Strona powinna wówczas wnosić o uzupełnienie takiego postanowienia.

GroŸne braki formalne

Składajšc wniosek o przywrócenie terminu, należy skwapliwie wypełniać ewentualne wezwania sšdu do usunięcia braków formalnych wniosku. Jeœli taki wniosek już na etapie wstępnej kontroli jego braków zostanie zwrócony z powodu nieusunięcia braków formalnych lub fiskalnych, nie będzie szans na zaskarżenie takiej decyzji. Wynika to z uchwały Sšdu Najwyższego z 27 marca 2008 r. w sprawie III CZP 11/08 (OSNC 2009/ 5/66, Biul.SN 2008/3/7). Przecięła ona wczeœniejsze rozbieżnoœci w orzecznictwie dotyczšce tego zagadnienia. W uchwale uznano, że na zarzšdzenie przewodniczšcego o zwrocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji zażalenie nie przysługuje. Sšd Najwyższy wyraził przy tym poglšd, że niezaskarżalnoœci tego typu zarzšdzeń przewodniczšcego nie sprzeciwia się konstytucyjna zasada dwuinstancyjnoœci (art. 176 Konstytucji).

Przedmiot podania

Omawiajšc zasady zaskarżalnoœci postanowień dotyczšcych przywracania terminów należy dodatkowo zwrócić uwagę na jeszcze jednš kwestię rodzšcš duże kontrowersje. Chodzi o to, że wniosek o przywrócenie terminu ma dotyczyć tylko i wyłšcznie konkretnej odrębnej czynnoœci procesowej, a nie usuwania braków formalnych lub fiskalnych takiej czynnoœci.

Opłacenie œrodka odwoławczego lub usuwanie jego braków formalnych nie jest bowiem odrębnš czynnoœciš procesowš. Z tego powodu nie może być skutecznie wniesiony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty lub usunięcia braków formalnych apelacji czy zażalenia.

Sšd Najwyższy konsekwentnie stoi na takim stanowisku od kilku lat. Przykładowo w postanowieniu z 9 lipca 2008 r. (V CZ 44/08) stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu jedynie do uzupełnienia braków œrodka odwoławczego, w tym uiszczenia opłaty, byłby wnioskiem bezprzedmiotowym, a przywrócenie terminu tylko w tym zakresie nie umożliwiłoby skutecznego wniesienia tego œrodka, uprzednio odrzuconego (postanowienie SN z 11 stycznia 2008 r., V CZ 121/07). Samodzielnš czynnoœciš procesowš jest wyłšcznie wniesienie œrodka zaskarżenia, np. apelacji. Nie można uznać za takš samodzielnš czynnoœć samego uiszczania opłaty, ponieważ jest to tylko obowišzek fiskalny powišzany z dokonywanš czynnoœciš.

Co zatem ma zrobić strona, której terminowo wniesiona apelacja została odrzucona z powodu jej nieopłacenia z powodów niezależnych od strony? Musi pamiętać, że poprzednio wniesiona apelacja została odrzucona z uwagi na brak uiszczenia opłaty. Mimo pozostawania tego pisma w aktach sprawy, w sensie prawnoprocesowym ona już nie istnieje. Należy zatem domagać się przywrócenia terminu do złożenia nowej apelacji – prawidłowo opłaconej. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dokonać czynnoœci procesowej, której wniosek dotyczy – tj. złożyć apelację. Nie ma przeszkód, aby była to dokładnie ta sama apelacja, która była złożona poprzednio i odrzucona. Oczywiœcie ta apelacja powinna zostać prawidłowo opłacona oraz spełniać wymagania formalne.

Przykład:

Pracownik wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji, zamiast wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji sprawy. Sšd oddalił ten wniosek. Pracownik złożył zażalenie. Sšd okręgowy je odrzucił jako niedopuszczalne. Skontrolowanie decyzji o odmowie przywrócenia terminu nie będzie w ogóle możliwe, ponieważ nie ma możliwoœci odrzucenia apelacji, która nie została powtórnie złożona. Jednoczeœnie majšc na względzie to, że samo złożenie wniosku o przywrócenie terminu również jest obwarowane krótkim 7-dniowym terminem, złożenie po odrzuceniu zażalenia prawidłowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji skutkowałoby jego odrzuceniem – tym razem z powodu przekroczenia terminu.

Ważne! Wszelkie braki formalne czynnoœci procesowej (oraz brak należnej opłaty), której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu stanowiš równoczeœnie braki formalne tego wniosku. Sšd może wezwać składajšcego wniosek do usunięcia tych braków w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku o przywrócenie terminu.

Rafał Krawczyk sędzia Sšdu Okręgowego w Toruniu

podstawa prawna: art. 167 – 172 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 1822 ze zm.)

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL