Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

Antoni Dudek: Wiele dat niepodległości

Prof. Antoni Dudek, historyk z UKSW w Warszawie.
Rzeczpospolita, Darek Golik
Rozmowa z prof. Antonim Dudkiem, historykiem z UKSW w Warszawie

Rzeczpospolita: W II Rzeczypospolitej nie dla wszystkich 11 listopada był oczywistš datš œwiętowania odzyskania przez Polskę niepodległoœci. Z czego wynikały te spory?

Antoni Dudek: Miały one kontekst polityczny. Przede wszystkim byli piłsudczycy, którzy szukali daty jednoznacznie kojarzšcej się z Józefem Piłsudskim. A to 11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała mu władzę nad wojskiem. Kiedy patrzymy na to z dzisiejszej perspektywy, to można mieć wrażenie, że z punktu widzenia całego państwa ta data nie wydaje się przełomowa. Na pewno można było postawić na ważniejsze wydarzenie, choćby nawet na to, co stało się trzy dni póŸniej – 14 listopada Rada Regencyjna rozwišzała się, a Piłsudski ogłosił się tymczasowym naczelnikiem państwa.

A co z 7 paŸdziernika 1918 r., kiedy to miesišc przed przybyciem Piłsudskiego do Warszawy Rada ogłosiła niepodległoœć Polski?

Ta data była ważna szczególnie dla œrodowisk konserwatywnych, które chciały podkreœlić, że już wczeœniej powstały podstawy niezależnoœci państwa polskiego. Z kolei dla lewicy najważniejsze było utworzenie w Lublinie przez Ignacego Daszyńskiego Tymczasowego Rzšdu Ludowego Republiki Polskiej. Jeszcze inni wskazywali, że tak naprawdę powinna to być dopiero data wyborów do Sejmu Ustawodawczego, czyli 26 stycznia 1919 r., bo to ona wyznaczała poczštek demokratycznej władzy w Polsce. Tych dat było wiele, ale za swych rzšdów piłsudczycy przeforsowali tę, która najbardziej im odpowiadała. Oficjalne œwięto 11 listopada ustanowiono dopiero w 1937 r.

A jeœli dziœ chcielibyœmy œwiętować odzyskanie suwerennoœci w 1989 r., to właœciwie na którš datę powinniœmy postawić?

Jestem zwolennikiem wyborów 4 czerwca 1989 r. Nawet jeœli nie była to w pełni demokratyczna elekcja, to uruchomiła gwałtowny proces destrukcji dyktatury komunistycznej, co wcale nie było takie oczywiste przed czerwcem. Innej daty, równie jednoznacznej, nie potrafię wskazać, choć sš tacy, którzy mówiš o wyborze prezydenta Lecha Wałęsy, czyli o grudniu 1990 r. Dla innych będzie to paŸdziernik 1991 r. i pierwsze demokratyczne wybory parlamentarne po wojnie. Sš i tacy, którzy się upierajš przy 17 wrzeœnia 1993 r., kiedy to ostatni rosyjski oddział opuœcił Polskę.

—rozmawiała Katarzyna Płachta

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL