Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

IPN sprawdza wyroki wydawane przez sšdy w czasach PRL

Fotorzepa, Marian Zubrzycki
Prokurator bada, czy w momencie orzekania kary œmierci dla kapelana partyzanckiego ks. Rudolfa Marszałka „Opoki" doszło do zbrodni sšdowej.

Œledczy warszawskiego oddziału IPN rozpoczšł postępowanie, którego efektem może być wystšpienie do sšdu z wnioskiem o unieważnienie wyroków wydanych w 1948 roku wobec ks. Rudolfa Marszałka.

– Sprawdzimy, czy w tym przypadku mieliœmy także do czynienia ze zbrodniš sšdowš – poinformował „Rzeczpospolitš" Marcin Gołębiewicz, naczelnik pionu œledczego warszawskiego oddziału IPN.

Prokurator przypomina, że kara œmierci dla księdza przez rozstrzelanie została wykonana 10 marca 1948 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Jego ciało potajemnie zostało pochowane na cmentarzu służewieckim w Warszawie.

Ksišdz Rudolf Marszałek był członkiem zgromadzenia chrystusowców. Œwięcenia kapłańskie otrzymał 3 czerwca 1939 roku z ršk kardynała Augusta Hlonda, prymasa Polski. Marszałek pochodził z Bielska, jeszcze przed wybuchem wojny został powołany na stanowisko kapelana Wojska Polskiego i skierowany do 58. Pułku Piechoty w Poznaniu.

Po kapitulacji Warszawy został aresztowany i trafił na Pawiak, skšd został zwolniony. Potem działał w konspiracji m.in. organizacji Orzeł Biały. Po dekonspiracji próbował przedrzeć się na zachód, został jednak aresztowany i trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen. Został z niego zwolniony w połowie 1941 r.

Po powrocie do okupowanej Polski, podjšł pracę w Bystrej. Został kapelanem Batalionów Chłopskich przebywajšcymi na terenie Œlšska Cieszyńskiego. Po zakończeniu wojny wstšpił zaœ do Wojska Polskiego i został kapelanem w stopniu kapitana. Jednoczeœnie został duchowym opiekunem komendy œlšskiego okręgu NSZ. Obawiajšc się aresztowania przez Urzšd Bezpieczeństwa, wyjechał 13 wrzeœnia 1945 roku do Monachium. Skontaktował się tam z kapelanem Brygady Œwiętokrzyskiej. Z polecenia biskupa polowego gen. Józefa Gawliny, został mianowany kapelanem brygady NSZ w stopniu majora. W dokumentach wpisano jego fałszywe dane: „Opoka Piotr, Stefan". Pod koniec 1945 r. wrócił do kraju, nawišzał kontakt z oddziałem Henryka Flamego „Bartka". We wrzeœniu 1946 r. jako emisariusz wyjechał z niemieckim transportem repatriacyjnym do Monachium. Spotkał się z przedstawicielami polskich władz wojskowych. Po powrocie do kraju został aresztowany.

Oskarżono go m.in. o sprawowanie funkcji kapelana okręgu œlšskiego NSZ, przynależnoœć do oddziału „Bartka", organizację sieci łšcznoœci w kraju, dezercję ze stanowiska kapelana WP, przekazywanie tajemnic państwowych i organizowanie wywiadu na terenie kraju, przechowywanie broni i posługiwanie się fałszywymi dokumentami. Wojskowy Sšd Rejonowy skazał go na karę œmierci. Ksišdz został rozstrzelany.

Prokurator Gołębiewicz przypomina, że pion œledczy może występować do sšdów z wnioskami o unieważnienie wyroków. – Głównie dotyczš one skazanych na kary œmierci wykonane w więzieniu przy ul. Rakowieckiej, którzy następnie zostali pochowani na Łšczce – opisuje prokurator. Przypomina też, że na wniosek IPN sšd zrehabilitował skazanego za rzekome przestępstwa dewizowe w latach 50. ks. prof. Antoniego Słomkowskiego, rektora KUL (pisaliœmy o tym w „Rzeczpospolitej" 7 maja).

Niedawno podobny wniosek trafił do sšdu w sprawie Marka Marciniaka, który został skazany w maju 1982 r. za zniszczenie pomnika twórcy sowieckiej bezpieki Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie. Był on bliskim znajomym licealisty Emila Barchańskiego, który w 1982 r. w niejasnych okolicznoœciach zginšł. Być może został zamordowany przez SB. Barchański uczestniczył w akcji oblania farbš pomnika Dzierżyńskiego.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL