Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

Pod Lublinem znaleziono fundamenty meczetu

Prof. Fabian Welc podczas przeprowadzania pomiarów
materiały prasowe
Na cmentarzu w Studziance odkryto fundamenty meczetu wybudowanego przez społecznoœć tatarskš.

W 2017 roku cmentarz tatarski w Studziance został poddany pierwszy raz w swojej historii profesjonalnym pracom konserwatorskim oraz nieinwazyjnym badaniom geofizycznym. Badania archeologiczne wykazały, że na cmentarzu znajdował się prawdopodobnie meczet, o którego istnieniu do dziœ nikt nie wiedział.

- Jeszcze podczas trwania prac inwentaryzacyjnych w 2016 roku zastanawiało nas, czemu w centralnej częœci mizaru nie widać kamieni nagrobnych. "Zniknięcie" kamieni ze œrodka cmentarza wydało nam się na tyle zaskakujšce, że zdecydowaliœmy przeprowadzić badania geofizyczne – informuje dr Michał Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego.

Rozpoznanie metodš georadarowš i magnetycznš na obszarze cmentarza muzułmańskiego ujawniło obecnoœć dużej iloœci płytko zalegajšcych pochówków oraz znajdujšcej się poniżej starszej budowli, zapewne o przeznaczeniu sakralnym.

- Niestety bez prac wykopaliskowych czy sondażowych trudno będzie ustalić chronologię i rzeczywistš funkcję obiektu znajdujšcego się pod ziemiš - podkreœla autor badań dr hab. Fabian Welc.

Na cmentarzu znajduje się ponad 800 nagrobków, z czego w tym roku udało się odrestaurować aż 100. Oczyszczenie kamieni nagrobnych z wtórnych nawarstwień pozwoliło na odsłonięcie ich oryginalnej powierzchni. Dzięki czemu na niektórych z nich ukazały się fragmentarycznie zachowane warstwy polichromii, którymi prawdopodobnie pierwotnie pokryte były w całoœci kamienie nagrobne.

Pochowane sš tam rodziny żołnierzy Jana III Sobieskiego, który w uznaniu ich zasług w walkach u swego boku nadał im ziemie, co stało się poczštkiem osadnictwa tatarskiego w okolicach Studzianki. Członkowie rodzin tatarskich ze Studzianki brali udział w kolejnych polskich zrywach niepodległoœciowych od Insurekcji Koœciuszkowskiej, poprzez powstanie listopadowe aż po powstanie styczniowe. Czeœć z pochowanych na cmentarzu osób służyła w II połowie XIX wieku w wojsku rosyjskim. Cmentarz jest jednakże największym skupiskiem grobów tatarskich, uczestników walk z okresu przed 1795 rokiem.

Dr Laszczkowski przypomina, że specyfika cmentarza tatarskiego powoduje, że jest on niejako podzielony na kwatery rodzinne, a na kamieniach umieszczonych na miejscach pochówku znajdujš się inskrypcje informujšce o udziale w wojsku polskim, bšdŸ o zwišzkach rodzinnych z wojskowymi (np. żona pułkownika W.P.).

Na terenie cmentarza znajduje się około 50 takich nagrobków, chociaż większoœć uczestników walk nie ma takowych inskrypcji. Wœród pochowanych na cmentarzu warto wymienić gen. Józefa Bielaka uczestnika wojny siedmioletniej (1756-1763) w szeregach nadwornego pułku królewskich generał-majora Czymbaj Murzy Rudnickiego, od 1764 r. dowódcy Pułku 4 Przedniej Straży WKL, uczestnika konfederacji barskiej w 1768-1772 r., wojny z Rosjš w obronie Konstytucji 3 Maja w 1792 r., wreszcie dowódcy korpusu w powstaniu koœciuszkowskiego w 1794 r. na Litwie.

Naukowcy zlokalizowali m.in. grób majora gwardii przybocznej Napoleona - Samuela Januszewskiego. - Najważniejszym rezultatem zrealizowanych prac jest jednak oczyszczenie z destruujšcych nawarstwień roœlinnych i zabezpieczenie kamieni przed negatywnymi czynnikami atmosferycznymi. Dzięki czemu te zabytki przetrwajš kolejne dekady - podkreœla dr hab. Janusz Smaza, z ASP.

Cmentarz tatarski w Studziance jest perłš wœród zachowanych materialnych zabytków kultury tatarskiej na terenie Polski. Pomimo dewastacji cmentarza w ubiegłym wieku zachował on unikatowy charakter. - Przeprowadzone badania zwiększajš naszš dotychczasowš wiedzę na temat tego miejsca oraz dawnej społecznoœci Studzianki. - podkreœla Jan Rosiak, koordynator projektów na cmentarzu w Studziance.

Prace konserwatorskie sfinansowane zostały ze œrodków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nieinwazyjne rozpoznanie terenu cmentarza ze œrodków własnych Fundacji Dziedzictwa Kulturowego.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL