Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

Pośmiertny kult Zwišzku Sowieckiego

OBNT
- Warto zaznaczyć, że nie każdy Rosjanin ten kult ZSRR wyznaje, ale jego silne przejawy w społeczeństwie istniejš. Przecież nie kto inny jak Putin powiedział, że likwidacja ZSRR była bezprecedensowš katastrofš geopolitycznš na skalę œwiatowš - mówi prof. Marek Kornat, historyk, sowietolog, UKSW i Instytut Historii PAN.

"Rzeczpospolita": W Rosji pojawił się ruch popierajšcy ideę odbudowy ZSRR. Czy to zjawisko niszowe?

Prof. Marek Kornat: Na pewno takie inicjatywy nie sš siłš dominujšcš w dzisiejszej Rosji i nie uczestniczš w sposób jawny w rzšdzšcym obozie politycznym, który stworzył wokół siebie Władimir Putin. To sš œrodowiska, które posuwajš się raczej do krytyki obecnego rzšdu, ujawniajšc swojš nostalgię za dawnymi czasami. Ale to nie oznacza, że te ruchy sš zupełnie bez znaczenia dla sytuacji politycznej. Ich egzystencja i działania publiczne potwierdzajš narrację Kremla o tym, że jest politycznym centrum pomiędzy ruchami opozycyjnymi oraz tymi dšżšcymi do powrotu ZSRR.

Skšd bierze się nostalgia za czasami komunizmu?

To przede wszystkim rezultat niedokonanej desowietyzacji Rosji. Zlikwidowano tzw. realny socjalizm, ale zabrakło odrzucenia sowieckiej przeszłoœci, a raczej doszło do jej przyswojenia.

Pieriestrojka była próbš pokojowej rewolucji odgórnej, zapoczštkowanej przez Michaiła Gorbaczowa. To on w doœć chaotyczny sposób dšżył do zreformowania ustroju sowieckiego, jak się okazało, nieskutecznie. W optyce wielu Rosjan i z perspektywy czasu te zmiany nie sš postrzegane jako rzecz konieczna, ale raczej jako działania obliczone na dezintegrację własnego państwa, które zeszło ze sceny dziejowej w sposób bardzo nieoczekiwany. Dochodzi do tego negatywna ocena nieudanych rzšdów Borysa Jelcyna tuż po rozpadzie ZSRR. Poœmiertny kult Zwišzku Sowieckiego trafia na podatny grunt.

Za czym konkretnie tęskniš Rosjanie?

Po pierwsze, nadal sš przekonani, że ich kraj jest wielonarodowym imperium czy też mocarstwem rangi œwiatowej; rozpad Zwišzku Sowieckiego był dla nich doœwiadczeniem wielkiej klęski. Po drugie, majš głębokie przekonanie, że Zwišzek Sowiecki odnosił sukcesy na arenie międzynarodowej. To jest wcišż żywe, bywa nawet Ÿródłem dumy narodowej. Głównym elementem jest tu pamięć o zwycięstwie nad Niemcami w 1945 roku.

Warto zaznaczyć, że nie każdy Rosjanin ten kult ZSRR wyznaje, ale jego silne przejawy w społeczeństwie istniejš. Przecież nie kto inny jak Putin powiedział, że likwidacja ZSRR była bezprecedensowš katastrofš geopolitycznš na skalę œwiatowš. I choć stara się on nie usprawiedliwiać zbrodni stalinowskich publicznie, to jednak nie tak dawno stwierdził, że tak jak chrzeœcijanie czczš relikwie œwiętych, tak w Rosji czci się relikwie Włodzimierza Lenina.

Czy takie idee odrodzenia Zwišzku Sowieckiego widać także w innych krajach, które powstały po jego rozpadzie?

Silnš nostalgię za sowieckš przeszłoœciš można zaobserwować u Rosjan w krajach bałtyckich, gdzie czujš się społecznoœciš drugiej kategorii. Dlatego z całš pewnoœciš pragnęliby powrotu wspólnej, sowieckiej ojczyzny. To samo do niedawna było na Ukrainie, zwłaszcza wschodniej. Bardzo ciekawe zmiany zachodzš tam jednak obecnie. Dokonuje się desowietyzacja œwiadomoœci, a nowa tożsamoœć budowana jest na przekreœleniu sowieckiego dziedzictwa.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL