Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

74 lata temu Niemcy wpadli na trop konspiracji w obozie Auschwitz

Pixabay
74 lat temu Niemcy wpadli na trop więŸniarskiej konspiracji w obozie Auschwitz. Od 16 do 29 wrzeœnia 1943 r. aresztowali 74 osoby, w tym członków założonego przez Witolda Pileckiego Zwišzku Organizacji Wojskowej. Większoœć z nich została zamordowana 11 paŸdziernika.
Zdaniem historyka z Muzeum Auschwitz Adama Cyry aresztowania były wynikiem donosów konfidentów. 74 więŸniów osadzono w bunkrach bloku 11. "Obozowe gestapo po œledztwie połšczonym z intensywnymi przesłuchaniami i biciem częœć więŸniów zwolniło. 54 rozstrzelano pod Œcianš Straceń 11 paŸdziernika 1943 r." - napisał Cyra na swym blogu.
 
Wœród zamordowanych znalazło się m.in. 28 członków konspiracyjnego Zwišzku Organizacji Wojskowej, który założył w Auschwitz rtm. Witold Pilecki. Rozstrzelano członków jej dowództwa: płk. Juliusza Gilewicza i jego brata mjr. Kazimierza Gilewicza, kpt. Tadeusza Paolone (w obozie pod nazwiskiem Tadeusz Lisowski), ppłk. Teofila Dziamę, Jana Mosdorfa, mjr. Zygmunta Bończę-Bohdanowskiego, adiutanta Józefa Piłsudskiego ppłk. Kazimierza Stamirowskiego, a także Kazimierza Szafrańskiego.
 
"Wszyscy zginęli mężnie. W pierwszej dwójce prowadzonych na rozstrzelanie szli Dziama i Paolone. Ppłk Teofil Dziama zażšdał, by strzelano do niego i kpt. Paolone nie w tył głowy, lecz w twarz, jak na żołnierza przystało. Żšdanie to zostało spełnione przez esesmanów dokonujšcych egzekucji: Friedricha Stiewitza, zaginionego i uznanego po wojnie za zmarłego, oraz Wilhelma Clausena, który w trakcie przygotowań do jego powojennego procesu, zmarł w więzieniu w Krakowie w 1948 r." - podkreœlił Adam Cyra.
 
Ruch oporu w obozie był organizowany od poczštku jego istnienia. Jesieniš 1940 r. powstała grupa Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), która szybko rozwinęła działalnoœć politycznš i akcję pomocy współwięŸniom. Za poœrednictwem cywilnych robotników i organizacji konspiracyjnych nawišzała łšcznoœć z podziemiem w Krakowie i Warszawie, dokšd wysyłano informacje z obozu. Działali w niej m.in. Stanisław Dubois i Norbert Barlicki.
 
W paŸdzierniku 1940 r. rtm. Witold Pilecki (w obozie pod nazwiskiem Tomasz Serafiński) zorganizował Zwišzek Organizacji Wojskowej. Praca polegała głównie na zdobywaniu żywnoœci i odzieży. Podnoszono na duchu więŸniów, kolportowano informacje z zewnštrz i przekazywano poza obóz meldunki za poœrednictwem uciekinierów.
 
W lutym 1941 r. płk Kazimierz Rawicz (w obozie pod nazwiskiem Jan Hilkner) założył Zwišzek Walki Zbrojnej (ZWZ); od 1942 r. - Armia Krajowa. W kierownictwie znaleŸli się także Dziama, Paolone i Bernard Œwierczyna.
 
Jesieniš 1941 r. zaczęły się organizować grupy więŸniów zwišzanych z Narodowš Demokracjš i Obozem Narodowo-Radykalnym. Inicjatorami byli prof. Roman Rybarski i Jan Mosdorf.
 
PóŸniej powstawały kolejne grupy konspiracyjne, m.in. płk. Aleksandra Stawarza i rtm. Włodzimierza Kolińskiego. Obok grup w Auschwitz zaczęły działać organizacje w Birkenau, m.in. płk. Jana Karcza.
 
Pod koniec 1941 r. ZWZ zainicjował akcję scaleniowš obozowego ruchu oporu. Dowództwo objšł Rawicz (ZWZ). We władzach znaleŸli się Rybarski, Dubois, Mosdorf i Pilecki. Po deportacji Rawicza do KL Mauthausen dowództwo przejšł płk Gilewicz. Grupa działała w obozie macierzystym Auschwitz I, Auschwitz II-Birkenau, a także w podobozie Buna.
 
W 1943 r. Niemcy podjęli szereg akcji przeciwko ruchowi oporu. Rozbili kierownictwo wojskowe. W zbiorowych egzekucjach - 25 stycznia i 11 paŸdziernika - zamordowali 105 więŸniów.
 
Represje nie zdusiły oporu. Tuż po zgładzeniu działaczy powstały nowe oœrodki. Lewicowy, złożony z byłych członków PPS, komunistów i bezpartyjnych działał w obozie macierzystym Auschwitz. Należał do niego m.in. póŸniejszy premier PRL Józef Cyrankiewicz.
 
Drugi oœrodek powstał w Birkenau, gdzie funkcjonowało w 1943 r. kilka grup, kontaktujšcych się z podziemiem w KL Auschwitz. W szpitalu istniała komórka konspiracyjna Alfreda Fiderkiewicza. Ratowali więŸniów, zwłaszcza wybitnych polityków i naukowców. Czynili także przygotowania do samoobrony w przypadku wybuchu powstania lub próby likwidacji więŸniów.
 
Niezależnie od grup polskich na przełomie lat 1942/43 powstały w obozie organizacje więŸniów innych narodów: Austriaków, Belgów, Rosjan, Niemców, Czechów, Jugosłowian, Żydów z Sonderkommanda, czyli więŸniów, których Niemcy wykorzystywali przy obsłudze komór gazowych i krematoriów.
 
Na poczštku 1943 r. z inicjatywy Austriaków zaczęto prowadzić tajne rokowania w celu połšczenia wszystkich grup - polskich i innych krajów. W maju utworzono wspólnš Grupę Bojowš Oœwięcim (Kampfgruppe Auschwitz). W 1944 r. przyłšczyły się do niej ostatecznie także polskie organizacje wojskowe, co zaowocowało powołaniem wspólnej Rady Wojskowej Oœwięcim.
 
Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata póŸniej. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowoœci.
ródło:

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL