Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Jakie zmiany czekajš przedsiębiorców w 2018 roku

AdobeStock
Zbliża się nowy rok kalendarzowy, a razem z nim nowe przepisy dla firm. W przyszłym roku przedsiębiorców czekajš istotne zmiany prawne, a firmy, które nie dostosujš się do nowych regulacji, będš musiały liczyć się z ryzykiem kar finansowych. Największe zmiany zwišzane sš z przepisami dotyczšcymi ochrony danych osobowych i cyberbezpieczeństwa, w zwišzku z wejœciem w życie RODO 25 maja 2018 r.

Chodzi też o rewolucyjne regulacje w prawie wynikajšce z przepisów projektowanej ustawy o jawnoœci życia publicznego, która ma wejœć w życie na poczštku 2018 r., w tym w szczególnoœci dotyczšce wymogów wprowadzania procedur compliance w firmach oraz wdrożenia systemu ochrony sygnalistów. Ponadto rok 2018 zapowiada się jako rok zmian w przepisach podatkowych oraz w przepisach dotyczšcych ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych.

Œwiadomoœć zmian w polskich firmach

Choć sama œwiadomoœć zmian wœród polskich przedsiębiorców jest odczuwalna, wcišż pojawia się wiele pytań i wštpliwoœci zwišzanych z zastosowaniem nowych aktów prawnych. Implementowanie regulacji prawnych w firmach wymaga wdrożenia szeregu zmian, nie tylko o charakterze prawnym, ale również logistycznym i technologicznym.

1. RODO, czyli nowe zasady dotyczšce ochrony danych osobowych od 25 maja 2018 r.

Obecnie wcišż trwajš pracę nad dostosowaniem polskich przepisów (m.in. kodeksu pracy czy nowej ustawy o ochronie danych osobowych) do przepisów unijnych. Niezależnie jednak od postępu prac w Sejmie, RODO zacznie obowišzywać w Polsce od 25 maja 2018 r. Wyjaœnić przy tym należy, iż RODO dotyczyć będzie każdego przedsiębiorstwa - niezależnie od wielkoœci, które zatrudnia lub oferuje produkty / usługi dla obywateli UE. Ponadto, nowa regulacja przewiduje tzw. regułę rozliczalnoœci, czyli zapewnienie, aby ciężar dowodu w zakresie zapewnienia zgodnoœci z przepisami RODO spoczywał na barkach administratorów. Projekt nowej ustawy o ochronie danych osobowych (dalej: projekt UODO) dostosowuje prawo polskie do unijnego i wprowadza w tym celu istotne zmiany, m.in. w zakresie obowišzków dla firm oraz w zakresie nowych instrumentów do nakładania sankcji za naruszenia prawa. Nowa regulacja stanowić ma ważny krok w kierunku wzmocnienia praw obywateli w erze cyfryzacji i uproszczenia działalnoœci gospodarczej dzięki ujednoliceniu zasad dla administratorów rynku we wszystkich państwach członkowski UE. Dostosowanie się do nowych realiów prawnych przez firmy to obecnie często podnoszony problem. Osoby zarzšdzajšce firmš czy instytucjami oraz podejmujšce w nich kluczowe decyzje powinny być œwiadome zmian, jakie nastšpiš w obszarze ochrony danych osobowych. Należy pamiętać, że w erze dzisiejszej globalizacji pozyskiwanie danych osobowych ma coraz większe znaczenie ekonomiczne, szczególnie w obszarze tzw. Big Data.

Jakie obowišzki przewiduje RODO? Nowa regulacja nakłada na przedsiębiorców i instytucje cały szereg nowych obowišzków oraz wzmacnia już te obowišzujšce. Najważniejsze obowišzki to: wymóg właœciwego zabezpieczenia przechowywanych danych osobowych i wdrożenie nowych procedur zarzšdzania danymi pracowniczymi, zmiany w polityce informacyjnej oraz zapewnienie nowych praw użytkownikom, w tym w szczególnoœci prawa do zapomnienia. Z uwagi na specyfikę RODO najmocniej ingerować będzie w dwa obszary pracy przedsiębiorstw:

- human resources oraz

- sprzedaż i marketing.

Karš za nieprzestrzeganie przez przedsiębiorców obowišzków wynikajšcych z RODO majš być, w zależnoœci od rodzaju naruszeń, kary finansowe sięgajšce – w przypadku przedsiębiorstwa – aż do 4 proc. całkowitego rocznego œwiatowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego. Dodatkowo, osoby fizyczne będš mogły wystšpić do sšdu z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko firmie za nieprzestrzeganie nowych przepisów.

Warto jednak również wspomnieć, jakie korzyœci dla firm przyniesie RODO. Po pierwsze, nowa regulacja ma zapewnić te same reguły prowadzenia biznesu w zakresie ochrony danych osobowych na obszarze całej Unii Europejskiej, chodzi zatem o stworzenie jednolitego prawa na poziomie europejskim. Po drugie, dzięki zastosowaniu mechanizmu One-stop-shop, firmy będš mieć możliwoœć zgłaszania nieprawidłowoœci i egzekwowania swoich praw w jednym wyspecjalizowanym do tego organie, zamiast kilku oddzielnych instytucjach i instancjach. Instrument ten, jak przekonuje Komisja Europejska, ma zapewnić również większe szanse dochodzenia roszczeń wobec przedsiębiorców z innych krajów Unii. Co więcej, firmy z państw trzecich, które oferujš swoje usługi na terenie wspólnoty europejskiej, będš zmuszone stosować się do przepisów Rozporzšdzenia. Po trzecie, w miejsce obecnego generalnego inspektora ochrony danych osobowych powołany zostanie nowy organ – prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. RODO przewiduje także specjalne prawo do transferu danych dla start-upów oraz mniejszych przedsiębiorstw, które będš mogły uzyskać dostęp do rynków danych obleganych przez największych graczy w obszarze cyfryzacji.

2. Projekt ustawy o jawnoœci życia publicznego – czyli obowišzki wdrożenia procedur antykorupcyjnych w firmach i ochrona sygnalistów

Projekt ustawy o jawnoœci życia publicznego (dalej: projekt ustawy) po raz pierwszy został zaprezentowany 23 paŸdziernika 2017 r., a jego wejœcie w życie zaplanowano na poczštek 2018 roku. Z uwagi jednak na fakt, że prace nad projektem ustawy nadal trwajš, należy przypuszczać, że termin wejœcia w życie nowych obowišzków nieco się przesunie. Nowa regulacja dotyczyć będzie co najmniej œrednich przedsiębiorstw, w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalnoœci gospodarczej.

Jakie obowišzki przewiduje projekt ustawy? Firmy będš musiały podjšć w szczególnoœci następujšce działania:

- opracowanie i wdrożenie kodeksu etycznego przedsiębiorcy, jako deklaracji odrzucajšcej korupcję w firmie. Kodeks ten będzie musiał zostać podpisany przez każdego kontrahenta, pracownika i współpracownika firmy;

- opracowanie wewnętrznej procedury informowania władz firmy o propozycjach korupcyjnych;

- opracowanie wewnętrznej procedury w firmie dotyczšcej otrzymywania prezentów i innych korzyœci przez pracowników;

- zaznajomienie pracowników z zasadami odpowiedzialnoœci karnej za popełnienie okreœlonych w projekcie ustawy przestępstw;

- brak możliwoœci rozwišzania umowy (umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej) z sygnalistš, tj. osobš zgłaszajšcš istotne informacje o działaniach korupcyjnych w firmie. Jeżeli sygnalista taki zostanie zwolniony, pracodawca będzie miał obowišzek wypłacić mu równowartoœć wynagrodzenia za dwa lata pracy.

Karš za nieprzestrzeganie przepisów (tj. za brak procedur antykorupcyjnych lub ich niestosowanie bšdŸ stosowanie procedur pozornych/nieskutecznych) ma być kara finansowa w wysokoœci do 10 mln zł, nałożona przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

3. Zmiany podatkowe

Rok 2018 to rok wdrażania zmian zwišzanych z uszczelnianiem podatku VAT. Najważniejsze zmiany podatkowe, jakie będš mieć miejsce w przyszłym roku to przede wszystkim te dotyczšce:

- Jednolitego Pliku Kontrolnego dla mikro przedsiębiorców,

- split payment oraz

- centralnego rejestru faktur, które majš na celu zabezpieczenie płynnoœci finansowej firmy.

W kontekœcie Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK) – od nowego roku, obowišzkiem prowadzenia rejestru elektronicznego w postaci JPK zostanie objęta kolejna grupa podatników VAT. Pierwsi podatnicy VAT zostali zobowišzani już w 2016 r. do przekazywania informacji o prowadzonej ewidencji w formacie Jednolitego Pliku Kontrolnego za każdy miesišc. Terminy zróżnicowano dla różnych kategorii podmiotów i tak w lipcu 2016 r. obowišzkiem składania JPK objęte zostały duże przedsiębiorstwa, w styczniu 2017 r. objęci zostali mali i œredni przedsiębiorcy oraz podmioty, które uznaje się za małych i œrednich przedsiębiorców. W styczniu 2018 r. natomiast obowišzek prowadzenia rejestru elektronicznego w postaci JPK zostanie nałożony na pozostałych czynnych podatników VAT prowadzšcych ewidencję za pomocš oprogramowania. Tym samym, nowe zasady obejmš mikro przedsiębiorców, a zatem ponad 1,6 milinów podmiotów w całym kraju.

W kontekœcie Split payment – projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw przewiduje wprowadzenie w nowym art. 108a ust. 1 ustawy VAT mechanizmu płatnoœci podzielonej („split payment"). Mechanizm ten ma polegać na dokonaniu przez wpłacajšcego podziału kwoty należnoœci wynikajšcej z faktury z wykazanš kwotš podatku w taki sposób, że (i) płatnoœć całoœci albo częœci kwoty odpowiadajšcej podatkowi VAT dokonywana jest na rachunek VAT; (ii) płatnoœć całoœci albo częœci kwoty odpowiadajšcej wartoœci sprzedaży jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnoœciowo-kredytowej, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo jest rozliczana w inny sposób. Zapłata z zastosowaniem split payment dokonywana będzie przy użyciu komunikatu przelewu udostępnionego przez bank lub SKOK, przeznaczonego do dokonywania płatnoœci w mechanizmie podzielonej płatnoœci.

4. Specjalne strefy ekonomiczne dla przedsiębiorców

Na poczštek 2018 r. zaplanowano również wejœcie w życie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Wiceminister rozwoju zapowiedział ukończenie prac nad nowš ustawš o specjalnych strefach ekonomicznych (dalej: SSE) do końca roku. Nowe zasady dotyczšce inwestowania majš istotne znaczenie, w szczególnoœci dla małych i œrednich przedsiębiorców, jak również dla przedsiębiorców zagranicznych. Zmianie ma ulec przede wszystkim zasięg terytorialny inwestycji, które dotychczas były wspierane przez polski rzšd. Zmienić majš się także czynniki wpływajšce na podjęcie decyzji o rozpoczęciu danej inwestycji. Do tej pory decydujšce znaczenie miały kwestie tworzonych miejsc pracy i wielkoœci poniesionych przy tym nakładów. Ustawa SSE sprawi, że od 2018 r. przedsiębiorcy będš mogli stawiać przede wszystkim na jakoœć i standardy inwestycji. Ministerstwo Rozwoju zamierza również rozszerzyć zachęty inwestycyjne na obszar całego kraju, które do tej pory obowišzywały jedynie w specjalnych strefach ekonomicznych. Ulgi podatkowe majš zostać uzależnione od trzech czynników:

- lokalizacji,

- charakteru inwestycji i

- jakoœci powstajšcych miejsc pracy.

Zdaniem autorki

Aleksandra Berger, prawnik Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zajšc i Wspólnicy Sp. k. Wspólnicy Sp. k.

Warto zwrócić uwagę, że Ministerstwo Sprawiedliwoœci zapowiada również wprowadzenie krótszych terminów przedawnienia, aby firmy skutecznie mogły usprawnić dochodzenie roszczeń.

Projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwoœci ma na celu poprawę stabilnoœci stosunków prawnych. Zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwoœci, obecnie na gruncie polskiego prawa instytucja przedawnienia roszczeń nie działa prawidłowo, bowiem podstawowy termin przedawnienia wynoszšcy 10 lat powoduje w praktyce, że dłużnicy rzadko mogš podnieœć zarzut przedawnienia roszczeń. Nowelizacja Kodeksu cywilnego ma za cel zmianę przepisów w ten sposób, iż to sšd będzie zobowišzany ustalić z urzędu, czy dane roszczenie przedawniło się. W takim wypadku, jeœli stwierdzi, że upłynšł termin przedawnienia, będzie zobowišzany oddalić powództwo. Proponowana zmiana ma mieć zastosowanie do każdego rodzaju roszczeń – a zatem zarówno tych w obrocie powszechnym, jak i gospodarczym. Ministerstwo przewiduje skrócenie terminów przedawnienia roszczeń majštkowych z obecnych 10 lat do lat 6. W kwestii roszczeń zwišzanych z prowadzeniem działalnoœci gospodarczej, a także dotyczšcych œwiadczeń okresowych (np. czynsz najmu i dzierżawy), termin ten miałby wynosić tak jak dotychczas 3 lata. Ponadto projekt zmiany przepisów zakłada, iż termin przedawnienia upływać będzie z końcem danego roku kalendarzowego.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL