Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Czy instytucja zarzšdu sukcesyjnego pomoże gospodarce

Adobe Stock
Gospodarka zainteresowała się sukcesjš. Nie tylko na poziomie biznesu, ale i w dziedzinach doradczych oraz legislacyjnych. Sukcesja dotyka wszystkich przedsiębiorców – małych i dużych. Jej konsekwencje wpływajš nie tylko bezpoœrednio na uczestników sukcesji, ale i na gospodarkę jako takš.

Styk sukcesji z prawem, podatkami, wpływami do budżetu państwa, relacjami biznesowymi, relacjami pracowniczymi, trwałoœciš kontraktów jest niebagatelny. Sukcesja to również – jak nie przede wszystkim – obszar psychologiczny, społeczny.

Analiza zjawisk zwišzanych z procesem sukcesji w biznesie jest doœć szeroka. Z jednej strony spójny dla większoœci cel i wizja rozwoju, umocnienie pozycji na rynku, ale i dalszy rozwój w nowych wyzwaniach gospodarczych spotykajš się z relacjami rodzinnymi, potrzebš wskazania sukcesora, umiejscowieniem rodziny w œrodowisku firmy tak, by zachowały budowany przez założyciela szacunek i rolę leadera. Z drugiej strony proste wskazanie sukcesora oraz roli pozostałych członków rodziny spotyka się z obowišzujšcymi regulacjami prawnymi oraz istotnymi konsekwencjami podatkowymi dla osób zaangażowanych w sukcesję oraz samego przedsięwzięcia gospodarczego, którego ta sukcesja dotyczy.

Dlatego też zainteresowanie sukcesjš wzrasta. Wzrasta też potrzeba dostępu do informacji, możliwych w tym w zakresie rozwišzań prawnych.

Propozycje legislacyjne

Obecnie trwajš prace legislacyjne nad projektem ustawy o zarzšdzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Założeniem projektu jest wprowadzenie kompleksowych rozwišzań prawnych, które pozwolš na sukcesję firm jednoosobowych polegajšcš na umożliwieniu kontynuacji działalnoœci gospodarczej prowadzonej przez osobę fizycznš. W ostatnich dniach przedstawiono zmodyfikowany projekt ustawy o zarzšdzie sukcesyjnym. Zagadnienie to wywołuje wiele pytań i wštpliwoœci.

Skupiajš się one nie tylko na okreœleniu skutków prawnych zwišzanych ze œmierciš przedsiębiorcy – osoby fizycznej i w tym zakresie na zasadach kontynuowania prowadzenia przedsiębiorstwa przy uczestnictwie zarzšdcy sukcesyjnego. Dotyczš one również praktycznych aspektów na gruncie relacji cywilnoprawnych – w zakresie kontynuacji zawartych umów, prawa pracy – tj. skutków pracowniczych; aspektów administracyjnych – tj. ważnoœci udzielonych koncesji; czy też sfery podatkowej – tj. potraktowania dla celów podatkowych prowadzonego przedsiębiorstwa przy zarzšdzie sukcesyjnym jak jednostki organizacyjnej nieposiadajšcej osobowoœci prawnej będšcej podatnikiem.

Ważne jest bezpieczeństwo

Rodzi się pytanie o bezpieczeństwo prawne proponowanych rozwišzań prawnych a także o granice legislacyjne zwišzane z zabezpieczeniem interesu spadkobierców, sukcesorów.

Nie tylko bowiem na przykładzie spółek prawa handlowego możliwe jest wrogie przejęcie. Także w przypadku przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizycznš w sytuacji nagłego zdarzenia istnieje ryzyko utraty dorobku życia. Dlatego zwrócić należy uwagę na praktyczne aspekty utraty „władztwa" nad przedsiębiorstwem w przypadku zarzšdu sukcesyjnego.

Projektowane rozwišzania pozwalajš zabezpieczyć w okreœlonym czasie oraz w pewnym stopniu organizacyjnie funkcjonujšce przedsiębiorstwo. Może to być jednak okres narażony na szczególne ryzyka towarzyszšce wrogiemu przejęciu. Sprawowany przez jednš osobę zarzšd sukcesyjny – w przypadku nie ustabilizowanej sytuacji spadkowej; braku wczeœniej wskazanego sukcesora może rodzić ryzyko utraty kluczowych koncesji, kontraktów, pracowników, nieuprawnionego dostępu do danych wrażliwych. Brak możliwoœci dochodzenia kar umownych z kontraktów albo konflikt interesu w ich dochodzeniu stanowić może o rozmiarze szkody, jaka potencjalnie powstanie w majštku spadkobierców.

Pytania sprowadzajš się do zagadnienia słusznoœci, możliwoœci oraz uzasadnienia zakresu kontroli spadkobierców majštku – przedsiębiorstwa nad zarzšdem sprawowanym przez zarzšdcę sukcesyjnego; zasadnoœci wpływu okreœlonych osób na kluczowe decyzje zarzšdcy sukcesyjnego; możliwoœci szybkiej reakcji na zmianę osoby będšcej zarzšdcš sukcesyjnym; zakresu odpowiedzialnoœci względem spadkobierców i możliwoœci jej dochodzenia od zarzšdcy sukcesyjnego.

Jak przeprowadzić sukcesję

Korzystajšc z wzorców przeprowadzonych już sukcesji wœród polskich przedsiębiorców widać, że wiele aspektów wywiera wpływ na sukces przedsięwzięcia. Szczególnie istotna jest edukacja i doœwiadczenie sukcesora, gdy wraz z przekazaniem własnoœci wišże się przekazanie zarzšdzania, przywództwa. Znajomoœć działalnoœci operacyjnej i często wiedza techniczna wpływajš nie tylko na jego komfort w kontynuacji biznesu, ale i oddziałujš na kadrę pracowniczš, budujšc pozycję leadera.

W planowaniu sukcesyjnym ważne jest odpowiednie ułożenie struktury własnoœciowej, w tym umiejscowienie wszystkich uczestników sukcesji a nie tylko sukcesora, stworzenie ram bezpieczeństwa prawnego w działalnoœci operacyjnej.

Znaczenia nabiera tzw. due diligence sukcesyjne pozwalajšce zidentyfikować obszary wrażliwe, występujšce ryzyka prawne i podatkowe, tak by przejęcie zarzšdzania i uwaga sukcesora mogły być skierowane na dalszy rozwój oraz umocnienie jego pozycji w organizacji.

Warto zwracać uwagę na niezależnie przebiegajšce prace zwišzane z ułożeniem mechanizmów kontrolnych i właœcicielskich; dostosowywanie dokumentów korporacyjnych do planowanych zmian w gronie wspólników, kadry nadzorujšcej czy też zarzšdzajšcej.

Nie tylko duży biznes

Zjawisko sukcesji zachodzi nie tylko w dużych grupach kapitałowych. Ma miejsce w małych i œrednich przedsiębiorstwach. Skala działalnoœci nie determinuje odmiennie mechanizmów służšcych procesowi sukcesji. Każdy biznes ma różne problemy, ale i styka się we wspólnych obszarach.

Zdaniem autorki

Agnieszka Krysik, radca prawny, wspólnik w Grabowski i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych, specjalizuje się w aspektach prawnych procesu sukcesji w firmach rodzinnych

Sukcesja to również rolnictwo. Często determinowane jest ono aspektami finansowymi, programami wsparcia dotyczšcymi młodych rolników. Osób fizycznych o statusie rolnika, które prowadzš działalnoœć rolniczš (czasami ich małżonków posiadajšcych tytuł do gospodarstwa) dotyczš podobne problemy jak osób fizycznych prowadzšcych działalnoœć gospodarczš. Rolnicy zawierajš umowy kontraktacyjne na dostawy produktów rolniczych, sš stronami umów kredytowych, umów pożyczek. Sš beneficjentami dofinansowań ze œrodków publicznych, w tym w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich. Posiadajš aktywa w postaci gruntów, zabudowań służšcych do produkcji rolnej, bogato wyposażony park maszynowy. Mogš się koncentrować w ramach grup producentów rolnych. To wszystko tworzy indywidualne relacje prawne oraz okreœlone skutki podatkowe oraz skutki na gruncie kontraktowym. Podobnie jak w biznesie pozarolniczym rolnictwo również opiera się na relacjach handlowych. Przedsiębiorstwa rolnicze to również aspekty pracownicze, najem usług albo ich wynajem – jak w przypadku rozwoju działalnoœci w kierunku nierolniczym, co od kilku lat jest przedmiotem dofinansowania dla rolników z programów unijnych.

Wszystkie te aspekty zwiększajš zainteresowanie nie tylko wœród uczestników procesu sukcesji, ale i wœród doradców i w œrodowisku legislacyjnym. Dlatego dyskusja o problemach zwišzanych z tym zjawiskiem, w tym z udziałem biznesu jest pożšdana dla całego obrotu i skali sukcesji w Polsce.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL