Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Przedawnienie roszczenia z urzędu, nie na zarzut

123RF
Nie jest wykluczone, że w pozwie czy wniosku egzekucyjnym trzeba będzie wykazać, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia – jest odpowiedni projekt w Sejmie.
Do Sejmu 23 lipca 2015 r. wpłynšł przygotowany przez grupę posłów PiS projekt nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego. Zmiany dotyczš przepisów art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 797 § 1 k.p.c., normujšcych obligatoryjne elementy treœci pozwu i wniosku egzekucyjnego. Uzupełniono dotychczasowe wymogi formalne tych pism o obowišzek wykazania, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia. Tym samym poselski projekt zakłada odejœcie od zasady badania przez sšd przedawnienia roszczenia wyłšcznie na zarzut pozwanego/dłużnika, a obligować będzie sšd do ustalenia tej kwestii z urzędu. Taka zmiana stanowiłaby niejako powrót do obowišzujšcej do 1990 r. zasady oceny upływu przedawnienia przez sšd z urzędu, do czego obligował § 3 art. 117 k.c. Przepis ten został skreœlony z kodeksu cywilnego ustawš z 28 lipca1990 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (DzU nr 55, poz. 321), co wišzało się z przeniesieniem na strony procesu kontradyktoryjnego, a właœciwie na dłużnika obowišzku wykazania, że roszczenie uległo przedawnieniu.

Projektowana zmiana

Aktualnie projektowana zmiana ma na celu uniemożliwienie czy utrudnienie nagminnego dochodzenia roszczeń przedawnionych, jako że wprowadzenie zmian w zakresie obowišzku wykazania przez powoda czy wierzyciela, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia i realizacji tego obowišzku już na etapie pisma procesowego wszczynajšcego postępowanie sšdowe czy egzekucyjne, wyeliminuje sytuację, w której dłużnik musiałby spełnić roszczenie przedawnione. Aktualnie dłużnik może w takiej sytuacji podjšć obronę w drodze powództwa okreœlonego w art. 840 k.p.c., żšdajšc pozbawienia tytułu wykonawczego w całoœci lub w częœci albo jego ograniczenia. Jak jednak zwracajš uwagę autorzy projektu, przywołujšc liczne orzeczenia SN (postanowienie z 30 maja 2014 r. II CSK 679/13, wyrok z 17 listopada 1988 r., wyrok z 20 stycznia 1978 r. III CKN 310/77, niepubl.; wyrok z 24 czerwca 1997 r., III CKN 41/97, niepubl.; wyrok z 4 kwietnia 2002 r. I PKN 197/01, wokanda 2002/ 12/27, wyrok z 14 maja 2010 r., II CSK 592/09) – pomimo iż roszczenie objęte powództwem z art. 840 k.p.c. w ogóle nie ulega przedawnieniu przewidzianemu w art. 117 § 1 k.c. i art. 125 § 1 k.c., to jednak dłużnik traci możliwoœć wytoczenia powództwa opozycyjnego z chwilš wyegzekwowania œwiadczenia objętego tytułem wykonawczym w całoœci lub w okreœlonej częœci w odniesieniu do już wyegzekwowanego œwiadczenia. Powództwo to jest więc niedopuszczalne w częœci, w której wykonalnoœć tytułu wykonawczego wygasła na skutek jego zrealizowania.

Bez możliwoœci obrony

Nowelizacja k.p.c. służyć ma zatem ograniczeniu czy wyeliminowaniu sytuacji, w których dłużnik nie ma już możliwoœci podjęcia obrony wskutek wyegzekwowania przedawnionego roszczenia. W myœl nowych przepisów w przypadku niewykazania przez wierzyciela, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia, do wyegzekwowania roszczenia w ogóle by nie doszło, nie zostałyby bowiem spełnione przesłanki z art. 797 § 1 k.p.c. – analogicznie w postępowaniu sšdowym pozew nie wywołałby skutków przewidzianych przepisami prawa. Oprócz ogólnych wymogów formalnych wspomniane pisma – jak zauważajš autorzy projektu – muszš odpowiadać wymogom szczególnym okreœlonym przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji, jak np. w przypadku wniosku o wszczęcie egzekucji do takich wymogów zalicza się przewidziany w art. 797 k.p.c. obowišzek: wskazania œwiadczenia, które ma być spełnione, wskazania sposobu egzekucji, dołšczenia tytułu wykonawczego. Nowelizacja obligowałaby wierzyciela dodatkowo do wykazania, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia. W przypadku zaœ niespełnienia wymogów formalnych z art. 187 § 1 k.p.c. czy art. 797 k.p.c. zastosowanie znalazłby przepis art. 130 k.p.c. regulujšcy kwestię usuwania braków formalnych pism. Gdy bowiem pismo wszczynajšce postępowanie ma braki formalne uniemożliwiajšce nadanie mu biegu (po wprowadzeniu projektowanych zmian takim brakiem byłoby również niewykazanie w sposób dostateczny, że dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu lub że dłużnik zrzekł się skorzystania z zarzutu przedawnienia), organ egzekucyjny powinien w takiej sytuacji wezwać podmiot je składajšcy do ich uzupełnienia pod rygorem zwrotu wniosku (analogicznie winien postępować sšd w przypadku pozwu zawierajšcego braki formalne). W konsekwencji proponowanej zmiany podmiot wnioskujšcy byłby zobowišzany do wykazania okolicznoœci potwierdzajšcych nieprzedawnienie roszczeń bšdŸ niezgłoszenie zarzutu przedawnienia już na etapie pisma wszczynajšcego postępowanie sšdowe albo egzekucyjne. Okolicznoœć ta stanowić ma hamulec do dochodzenia roszczeń przedawnionych.Warto zwrócić uwagę na fakt, że niezależnie od zmiany przepisów k.p.c. w zakresie wprowadzenia do niezbędnych składników pozwu/wniosku egzekucyjnego obowišzku wykazania nieprzedawnienia roszczenia, nadal obowišzujšcy jest przepis art. 117 § 2 k.c. umożliwiajšcy dłużnikowi uchylenie się od zaspokojenia roszczenia po upływie terminu przedawnienia. W sytuacji, gdy powód w ocenie sšdu wykazał w pozwie, iż roszczenie nie uległo przedawnieniu, spełnienie tegoż wymogu formalnego pozwu nie wyłšcza niezależnego uprawnienia dłużnika do podnoszenia w procesie okolicznoœci œwiadczšcych o wygaœnięciu roszczenia wierzyciela wskutek upływu terminu przedawnienia. Pozwany dysponuje bowiem w tym zakresie inicjatywš dowodowš, gdzie materialnš podstawš zarzutu przedawnienia byłby przepis art. 117 § 2 k.c.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL