Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Drobni dostawcy lub kupcy zyskujš nowš ochronę przed konkurencjš

Fotolia.com
12 lipca w życie wchodzš przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej. Ma ona zapobiegać sytuacjom, w których silniejszy partner handlowy wymuszałby na kontrahentach niekorzystne dla nich zapisy umowne, w tym dotyczšce np. warunków dostawy.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi została przygotowana przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jej celem jest m.in. wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami działajšcymi w branży rolno-spożywczej.

Co jest zakazane

Zgodnie z art. 1 okreœla ona zasady i tryb przeciwdziałania, w celu ochrony interesu publicznego, praktykom nieuczciwie wykorzystujšcym przewagę kontraktowš przez nabywców produktów rolnych lub spożywczych lub dostawców tych produktów, jeżeli to wykorzystywanie wywołuje lub może wywołać skutki na terytorium Polski. Jak wynika z tego przepisu, duże firmy wytwórcze, przetwórcze, zajmujšce się skupem lub dystrybucjš produktów rolno-spożywczych nie muszš się czuć zagrożone.

Istnienie przewagi kontraktowej nie jest zakazane. To, że na rynku istniejš większe i mniejsze przedsiębiorstwa, różnišce się potencjałem, jest przecież zjawiskiem naturalnym. Zakazane jest natomiast nieuczciwe wykorzystywanie tej przewagi, o czym w sposób niebudzšcy wštpliwoœci mówi art. 6 (zakazane jest nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy).

Dominacja na rynku

Z kolei zgodnie z art. 7, przewagš kontraktowš w rozumieniu ustawy jest sytuacja nabywcy względem dostawcy, w której dla dostawcy nie istniejš wystarczajšce i faktyczne możliwoœci zbycia produktów rolnych lub spożywczych do innych nabywców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyœć nabywcy, albo dostawcy względem nabywcy, w której dla nabywcy nie istniejš wystarczajšce i faktyczne możliwoœci nabycia produktów rolnych lub spożywczych od innych dostawców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyœć dostawcy. Wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe, jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes.

W myœl ust. 3 cytowanego artykułu, nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej polega w szczególnoœci na:

- nieuzasadnionym rozwišzaniu umowy lub zagrożeniu rozwišzaniem umowy,

- przyznaniu wyłšcznie jednej stronie uprawnienia do rozwišzania umowy, odstšpienia od niej lub jej wypowiedzenia,

- uzależnianiu zawarcia lub kontynuowania umowy od przyjęcia lub spełnienia przez jednš ze stron innego œwiadczenia, niemajšcego rzeczowego ani zwyczajowego zwišzku z przedmiotem umowy,

- nieuzasadnionym wydłużaniu terminów płatnoœci za dostarczone produkty rolne lub spożywcze.

Ponieważ przepisy stale posługujš się terminami dostawcy i nabywcy warto przybliżyć ich znaczenie. Zostały one zdefiniowane na potrzeby ustawy w art. 5 i oznaczajš:

- dostawca – przedsiębiorca, który wytwarza lub przetwarza produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy,

- nabywca – przedsiębiorca, który bezpoœrednio lub poœrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze w celu ich sprzedaży, odsprzedaży lub przetworzenia.

Definicja przedsiębiorcy

Za przedsiębiorcę uznaje się każdy podmiot, który jest przedsiębiorcš w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. A zatem będzie to przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o swobodzie działalnoœci gospodarczej, a także:

- osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna niemajšca osobowoœci prawnej, której ustawa przyznaje zdolnoœć prawnš, organizujšca lub œwiadczšca usługi o charakterze użytecznoœci publicznej, które nie sš działalnoœciš gospodarczš w rozumieniu przepisów o swobodzie działalnoœci gospodarczej,

- osoba fizyczna wykonujšca zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzšca działalnoœć w ramach wykonywania takiego zawodu,

- osoba fizyczna, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcš, choćby nie prowadziła działalnoœci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalnoœci gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegajšce kontroli koncentracji,

- zwišzek przedsiębiorców.

Ustawa może więc mieć zastosowanie np. do relacji pomiędzy rolnikiem a firmš przetwórczš skupujšcš produkty rolne. Pomiędzy nim a hurtowniš lub sieciš sklepów zajmujšcš się dalszš dystrybucjš wytwarzanych przez niego produktów. Może także mieć zastosowanie, gdy nieuczciwa będzie współpraca np. pomiędzy lokalnš przetwórniš owoców i warzyw i lokalnš lub regionalnš hurtowniš. Przy tym nie jest z góry powiedziane, który z tych podmiotów będzie posiadać przewagę kontraktowš.

Ponadto ustawa może zostać zastosowana do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych (z wyłšczeniem dostaw bezpoœrednich) zawieranych między nabywcami tych produktów a ich dostawcami, jeżeli:

- łšczna wartoœć obrotów między nimi w roku wszczęcia postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujšcych przewagę kontraktowš lub w którymkolwiek z 2 lat poprzedzajšcych rok wszczęcia postępowania przekracza 50 tys. zł oraz

- obrót nabywcy albo dostawcy, który stosował praktykę nieuczciwie wykorzystujšcš przewagę kontraktowš, a w przypadku gdy należy on do grupy kapitałowej, obrót tej grupy, w roku poprzedzajšcym rok wszczęcia postępowania, przekracza 100 mln zł.

Możliwoœć skargi

Zgodnie z art. 11 każdy przedsiębiorca może zgłosić prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na piœmie, zawiadomienie dotyczšce podejrzenia stosowania wobec niego praktyk nieuczciwie wykorzystujšcych przewagę kontraktowš. Zawiadomienie takie powinno zawierać:

- wskazanie podmiotu, któremu jest zarzucane stosowanie praktyki nieuczciwie wykorzystujšcej przewagę kontraktowš,

- opis stanu faktycznego będšcego podstawš zawiadomienia,

- uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy,

- dane identyfikujšce zgłaszajšcego zawiadomienie.

Ponadto do zawiadomienia dołšcza się wszelkie dokumenty, które mogš stanowić dowód naruszenia przepisów ustawy.

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: m.koltuniak@rp.pl

UOKIK wyjaœnia

Na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów można znaleŸć odpowiedzi na dziesięć najczęœciej zadawanych pytań o praktyczne stosowanie nowych przepisów. Poniżej prezentujemy kilka z nich.

- Kiedy mamy do czynienia z przewagš kontraktowš?

Przewaga kontraktowa występuje, jeżeli między odbiorcš i nabywcš istnieje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym i jednoczeœnie słabsza ze stron nie ma wystarczajšcych możliwoœci sprzedaży lub kupna produktów rolnych lub spożywczych od innych przedsiębiorców. Należy przy tym pamiętać, że posiadanie przewagi kontraktowej nie jest zakazane, niedozwolone jest jej nieuczciwe wykorzystywanie.

- Kiedy sprawš będzie mógł zajšć się UOKiK?

Urzšd może interweniować wówczas, gdy łšczna wartoœć obrotów między dostawcš a odbiorcš w którymkolwiek z 2 lat poprzedzajšcych rok wszczęcia postępowania przekroczyła 50 tys. zł oraz obrót nabywcy lub dostawcy, który stosuje praktykę, w roku poprzedzajšcym rok wszczęcia postępowania przekroczył 100 mln zł.

- Jakie sankcje może nałożyć urzšd?

UOKiK może nałożyć karę za wykorzystywanie przewagi kontraktowej w maksymalnej wysokoœci 3 proc. obrotu przedsiębiorcy osišgniętego w roku poprzedzajšcym rok nałożenia kary.

- Czy ustawa dotyczy relacji dostawca-sieć restauracji?

Tak, ale tylko jeżeli przedmiotem dostaw jest produkt rolny lub spożywczy. Do restauracji dostarcza się bowiem także inne towary, np. serwetki, czy talerze, które nie podlegajš ustawie.

- Co w œwietle ustawy uznawane jest za produkt rolny i spożywczy?

Sš to œrodki spożywcze, czyli jakiekolwiek substancje lub produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi. Mogš to być produkty: przetworzone (np. konserwy, dżemy, wędliny, cukier), częœciowo przetworzone (np. surowe produkty powstajšce w wyniku uboju i rozbioru zwierzšt, w tym półtusze wieprzowe), nieprzetworzone (np. œwieże warzywa, owoce, mięso). Do œrodków spożywczych zalicza się także napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje (łšcznie z wodš), œwiadomie dodane do żywnoœci podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Natomiast œrodkami spożywczymi nie sš np. pasze, tytoń i roœliny przed dokonaniem zbiorów.

- Kiedy przewagę kontraktowš może posiadać dostawca?

Przykładem jest przedsiębiorca, który działa na dużš skalę i jest jedynym wytwórcš danego produktu na okreœlonym obszarze. Nabywca natomiast nie może kupić tego towaru od innego dostawcy.

Więcej informacji można znaleŸć na stronie www.przewagakontraktowa.uokik.gov.pl.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL