Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Jakie sš skutki umorzenia odsetek od zobowišzań handlowych

123RF
Zdaniem fiskusa, umorzenie przez wierzyciela odsetek za opóŸnienie w zapłacie nie powoduje powstania przychodu dłużnika. NSA ma na ten temat inne zdanie, co powoduje, że przedsiębiorcy majš problem z prawidłowym rozliczeniem podatku.

Mocš art. 5 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej: ustawa o terminach zapłaty) ustawodawca wprowadził zasadę, zgodnie z którš w obrocie B2B, wierzycielowi przysługuje uprawnienie do żšdania zapłaty odsetek ustawowych. Odsetek można domagać się po upływie 30 dni liczonych od dnia spełnienia œwiadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzajšcych dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalnoœci œwiadczenia pieniężnego.

Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowišzujšcy, co oznacza, że postanowienia stron wyłšczajšce lub ograniczajšce zasadę naliczania odsetek sš nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy o terminach zapłaty.

Stosowanie sztywnych reguł naliczania odsetek za nieterminowe regulowanie zobowišzań nie zawsze spotyka się jednak z aprobatš przedsiębiorców (np. w rozliczeniach w ramach grup kapitałowych). W zwišzku z tym, wierzyciele często decydujš się na umorzenie naliczonych już odsetek.

Metoda kasowa

W zakresie ustalania przychodu z tytułu odsetek, ustawa o CIT wprowadza reguły odrębne od ogólnych zasad okreœlania przychodu z prowadzonej działalnoœci gospodarczej. Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należnoœci, w tym również od udzielonych pożyczek. Zatem, w przeciwieństwie do przychodu z tytułu działalnoœci gospodarczej (art. 12 ust. 3 ustawy o CIT), odsetki nie stanowiš przychodu w momencie, w którym sš tylko należne. Podatnik będzie zobowišzany rozpoznać przychód podatkowy dopiero w momencie faktycznego otrzymania odsetek, co wynika a contrario z przywołanego art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT. Ustawa ta zawiera analogiczne postanowienia w zakresie ustalania kosztów podatkowych z tytułu zapłaconych odsetek. Te mogš zostać zaliczone do rachunku kosztów podatkowych dopiero w momencie zapłaty (art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT). Do momentu ich otrzymania (przekazania) odsetki pozostajš zatem neutralne podatkowo.

Muszš być otrzymane

Jednoczeœnie, organy podatkowe, wskazujšc na metodę kasowš rozliczania odsetek, stojš na stanowisku, że ich umorzenie nie wišże się z obowišzkiem rozpoznania przychodu podatkowego po stronie dłużnika. Brak rzeczywistego wpływu œrodków z tytułu odsetek uniemożliwia zatem rozpoznanie przychodu. Według ustawy o CIT przychodami sš w szczególnoœci: wartoœć otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartoœć innych œwiadczeń w naturze, w tym wartoœć rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częœciowo odpłatnie, a także wartoœć innych nieodpłatnych lub częœciowo odpłatnych œwiadczeń (art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT). Przepis uzależnia jednak rozpoznanie przychodu od otrzymania œwiadczeń. Natomiast umorzenie nie wišże się z rzeczywistym otrzymaniem przysporzenia. Z tych powodów organy podatkowe twierdzš, że brak jest podstaw do rozpoznania przychodu z tytułu umorzonych odsetek (por. interpretację indywidualnš DKIS z 4 grudnia 2017 r., 0111-KDIB2-1.4010.194. 2017.2.JP, interpretację indywidualnš DIS w Katowicach z 8 kwietnia 2016 r., IBPB-1-1/4510-50/16/SG).

Przykład:

Spółka A należšca do grupy kapitałowej zawarła umowy o œwiadczenie usług audytorskich ze spółkami powišzanymi – spółkš B oraz spółkš C. Zgodnie z postanowieniami umownymi, spółki B oraz C zapłaciły za wykonanie usług w terminie 60 dni od momentu wystawienia faktury przez spółkę A. Stosownie do art. 5 ustawy o terminach zapłaty, spółki B oraz C powinny zapłacić odsetki ustawowe z tytułu nieterminowego wykonania zobowišzań naliczane od 31. dnia do momentu zapłaty. Spółka A zdecydowała się jednak umorzyć całoœć należnych odsetek.

Zgodnie z stanowiskiem prezentowanym przez organy podatkowe umorzenie nie spowoduje powstania przychodu w wysokoœci umorzonych odsetek.

Kwoty zmniejszajšce pasywa

Jednoczeœnie w orzecznictwie sšdów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym umorzenie odsetek powinno wišzać się z powstaniem przychodu podatkowego po stronie dłużnika. Stanowisko to oparte jest na twierdzeniu, że przychodem podatkowym sš nie tylko rzeczywiœcie otrzymane œrodki, ale także kwoty zmniejszajšce pasywa. Przychód podatkowy powinien zatem powstać w momencie umorzenia odsetek, gdyż wtedy następuje odstšpienie od uszczuplenia majštku dłużnika. Zdaniem sšdów nietrafny jest argument, zgodnie z którym przychód nie powstaje ze względu na to, że do odsetek znajduje zastosowanie metoda kasowa. Artykuł 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT ma bowiem zastosowanie jedynie do odsetek należnych, a nie umorzonych.

Podstawš rozpoznania przychodu powinien być art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT, zgodnie z którym do przychodów zalicza się w szczególnoœci wartoœć umorzonych lub przedawnionych zobowišzań. Przepis ten nie warunkuje uzyskania przychodu z tytułu umorzenia odsetek od ich otrzymania, a zatem umorzenie odsetek od nieterminowej zapłaty powinno wišzać się z rozpoznaniem przychodu po stronie dłużnika (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2016 r., II FSK 498/14).

Na marginesie należy zaznaczyć, że sšd zrównał w skutkach podatkowych odsetki sankcyjne z tytułu nieterminowego regulowania zobowišzań z odsetkami stanowišcymi wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. —Kamil Stefaniak jest młodszym konsultantem podatkowym w ECDDP sp. z o. o. www.ecdpgroup.com

podstawa prawna: art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 12 ust. 3, art. 12 ust. 4 pkt 2, art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 2343 ze zm.)

podstawa prawna: art. 5 ustawy z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 684 ze zm.)

masz pytanie, wyœlij e-mail: tygodnikpodatki@rp.pl

Zdaniem autora

Nie ma jasnego stanowiska, sš za to wštpliwoœci - Tomasz Musialski, kierownik Zespołu Podatków Bezpoœrednich w ECDDP sp. z o.o.

Powstała rozbieżnoœć stanowisk sšdów administracyjnych oraz organów podatkowych nie pozwala na jednoznaczne okreœlenie skutków podatkowych umorzenia odsetek na gruncie ustawy o CIT. Wštpliwoœci może pogłębiać przywołana w artykule interpretacja DKIS z 4 grudnia 2017 r., która została wydana już po opublikowaniu wyroku NSA z 5 kwietnia 2016 r.

Dodatkowo, nie zasługuje na aprobatę stanowisko NSA, zgodnie z którym umorzenie odsetek wynikajšcych z przekroczenia terminów płatnoœci zostało pod względem skutków podatkowych zrównane z odsetkami stanowišcymi wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. Inny jest bowiem charakter obu œwiadczeń. Odsetki za opóŸnienie majš przede wszystkim charakter sankcyjny, w przeciwieństwie do tych drugich, które stanowiš jedynie zapłatę za oddanie do dyspozycji pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku.

Umorzenie tych drugich zawsze powinno wišzać się z rozpoznaniem przychodu u dłużnika, gdyż przekazanie do korzystania kapitału drugiej stronie bez wynagrodzenia (na skutek umorzenia odsetek) nosi znamiona otrzymania nieodpłatnego œwiadczenia.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL