Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Jaka odpowiedzialność za długi spółki członków zarzšdu

123RF
Niezgłoszenie przez członka zarzšdu wniosku o ogłoszenie upadłoœci spółki mimo wystšpienia ustawowych przesłanek oraz podjęcie ryzyka opanowania sytuacji finansowej i uregulowania zobowišzań spółki, w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji finansowej spółki, wišże się z jego odpowiedzialnoœciš za długi spółki.

Tak uznał Sšd Najwyższy w wyroku z dnia 5 paŸdziernika 2016 r., II UK 343/15

„P" sp. z o.o. jako płatnik nie dopełniła obowišzku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Œwiadczeń Pracowniczych. W czasie powstania zaległoœci z tytułu nieopłaconych składek funkcje w zarzšdzie płatnika sprawował skarżšcy B.C. – jako prezes zarzšdu do czerwca 2003 r., M.B. – jako wiceprezes zarzšdu do czerwca 2003 r. oraz T.C. – jako członek jednoosobowego zarzšdu od czerwca 2003 r. W maju i paŸdzierniku 2003 r. organ rentowy wystawił tytuły wykonawcze w odniesieniu do należnoœci składkowych za okresy od czerwca do sierpnia 2002 r. oraz od marca do czerwca 2003 r.

Postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało umorzone z uwagi na bezskutecznoœć egzekucji. W kwietniu 2002 r. płatnik utracił płynnoœć finansowš. W tym okresie spółka spłacała częœć zobowišzań, nie realizujšc ich jednak wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i organu skarbowego. Na koniec 2002 r. płatnik był w stanie niewypłacalnoœci i spełniał przesłankę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłoœci, czego członkowie zarzšdu nie uczynili w okresie pełnienia przez nich funkcji. Sšd okręgowy uznał, że organ rentowy wykazał, iż prowadzona egzekucja nie ujawniła żadnych składników majštku płatnika i okazała się bezskuteczna oraz że zaległoœci składkowe płatnika powstały w okresie, w którym B.C. był członkiem zarzšdu spółki.

Skarżšcy nie wskazał majštku, z którego organ rentowy mógłby się zaspokoić ani nie zgłosił wniosku o upadłoœć w czasie właœciwym. Sšd apelacyjny i Sšd Najwyższy oddalili, odpowiednio, apelację i skargę kasacyjnš B.C., podzielajšc ustalenia i ocenę prawnš sšdu okręgowego.

Komentarz eksperta

Jarosław Kamiński, adwokat i senior associate w warszawskim biurze Rödl & Partner

Odnoszšc się do braku złożenia przez członka zarzšdu wniosku o ogłoszenie upadłoœci spółki z o.o. we właœciwym czasie, należy wskazać, że w orzecznictwie Sšdu Najwyższego przyjmuje się, że przesłanki zgłoszenia upadłoœci osoby prawnej w postaci trwałego zaprzestania spłacania długów oraz niewystarczalnoœci majštku na zaspokojenie długów majš samodzielny charakter i każda z nich uzasadnia wniosek o zgłoszenie upadłoœci.

Podkreœla się również, że niewypłacalnoœć przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa upadłoœciowego, polega na niemożnoœci jednoczesnego spłacania wszystkich długów, zatem muszš być zaspokajane równoprawnie interesy wszystkich wierzycieli, a nie tylko interesy wierzycieli uprzywilejowanych (wybranych przez zarzšd spółki).

W rezultacie nie ma podstaw do traktowania zaległoœci składkowych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako pozbawionych znaczenia w aspekcie sytuacji finansowej spółki i przyjęcia w zwišzku z tym, że – mimo powstania tych zaległoœci – nie doszło do trwałego zaprzestania spłaty długów. Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sšdu Administracyjnego, w którym stwierdza się, że nawet w przypadku, gdy jedynym wierzycielem spółki jest Skarb Państwa, nie można przyjšć, iż członkowie jej zarzšdu nie majš z tego powodu obowišzku składać wniosku o ogłoszenie upadłoœci w ramach przesłanek zwalniajšcych z odpowiedzialnoœci. Słusznie zatem przyjšł Sšd Najwyższy w omawianym wyroku, że członek zarzšdu, pomimo braku œrodków na zapłatę zaległoœci wobec ZUS i urzędu skarbowego oraz przekonania o bezcelowoœci złożenia takiego wniosku, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłoœci spółki, gdyż następnie nie może bronić się, że niezgłoszenie wniosku o upadłoœć nastšpiło bez jego winy. Właœciwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłoœci jest przesłankš obiektywnš, ustalanš w oparciu o okolicznoœci faktyczne każdej sprawy, dla okreœlenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarzšdu.

Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, to zarówno wina umyœlna i zwišzana z niš œwiadomoœć istnienia wymagalnych zobowišzań podatkowych (składkowych), jak i wina nieumyœlna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak œwiadomoœci, ale opiera się na powinnoœci i możliwoœci przewidywania istnienia wymagalnych zobowišzań podatkowych (składkowych). Rozważajšc kryterium winy należy przyjšć obiektywny miernik starannoœci, jakiej można wymagać od strony należycie dbajšcej o swoje interesy. Subiektywne przekonanie członka zarzšdu, że – mimo niepłacenia długów – spółce uda się jeszcze poprawić kondycję finansowš, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejœciowymi trudnoœciami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki wyłšczajšcej członka zarzšdu od odpowiedzialnoœci, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniajšcymi ocenę, że spółka rzeczywiœcie miała szanse, w możliwym do przewidzenia, krótkim czasie, uzyskać œrodki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłoœć. W orzecznictwie sšdów administracyjnych podkreœla się, że sformułowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, iż w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialnoœci za zaległoœci podatkowe spółki uwalnia członka zarzšdu obiektywna, niezawiniona niemożnoœć podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie œwiadome ich niepodjęcie, nawet jeœli w ocenie danego członka zarzšdu były racjonalne przyczyny takiej decyzji. W praktyce oznacza to, że niezgłoszenie przez członka zarzšdu wniosku o ogłoszenie upadłoœci spółki, mimo wystšpienia ustawowych przesłanek oraz podjęcie ryzyka opanowania sytuacji finansowej i uregulowania zobowišzań spółki, musi łšczyć się ze œwiadomoœciš, iż w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzšcej w konsekwencji niemożnoœć (choćby częœciowš) zaspokojenia długów przez spółkę, członek zarzšdu sam będzie musiał ponieœć subsydiarnš odpowiedzialnoœć za długi spółki.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL