Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Spółka bez zarzšdu - co się stanie, gdy zarzšd nie zostanie wybrany

Fotolia.com
Niezbędnym organem spółki kapitałowej jest zarzšd posiadajšcy kompetencje do prowadzenia spraw spółki i reprezentowania jej. Powołanie zarzšdu jest konieczne do zarejestrowania spółki. Co się stanie, gdy nowy zarzšd nie zostanie wybrany.

Zgodnie z art. 202 i 369 k.s.h. mandat członka zarzšdu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) zatwierdzajšcego sprawozdanie finansowe za ostatni rok pełnienia funkcji a także wskutek œmierci, rezygnacji lub odwołania członka zarzšdu. W takiej sytuacji organy spółki uprawnione do powołania zarzšdu (zgromadzenie wspólników, walne zgromadzenie lub rada nadzorcza) powinny powołać do zarzšdu nowš osobę, by umożliwić normalne funkcjonowanie spółki. Co się jednak stanie, gdy nowy zarzšd nie zostanie powołany? W szczególnoœci, czy brak zarzšdu będzie miał wpływ na możliwoœć dochodzenia przez wierzycieli należnoœci wobec spółki kapitałowej nie posiadajšcej zarzšdu?

Nie ma sankcji

Wydawałoby się, że brak zarzšdu nie powinien być przeszkodš do egzekwowania od spółki kapitałowej obcišżajšcych jš zobowišzań. Jeżeli nie ma zarzšdu, nie ma przecież osób, które mogłyby skarżyć przychodzšce do spółki nakazy zapłaty czy przedłużać prowadzone przeciwko spółce procesy. Nic bardziej mylnego. Okazuje się, że brak zarzšdu jest najlepszym sposobem na uniknięcie odpowiedzialnoœci w ogóle.

Przepisy prawa handlowego nie zawierajš żadnych unormowań, które zobowišzywałyby uprawnione organy do powołania zarzšdu. Wspólnicy i akcjonariusze spółek oraz członkowie rad nadzorczych nie ponoszš też żadnej odpowiedzialnoœci za niepowołanie zarzšdu, choćby taki stan utrzymywał się latami. Jednoczeœnie przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidujš, że brak zarzšdu powoduje obligatoryjnie zawieszenie postępowania, w tym także postępowania egzekucyjnego (art. 174 § 1 pkt 2 k.p.c.). Co to w praktyce oznacza ? Oznacza to, że bez istniejšcego zarzšdu nie można zakończyć skutecznie żadnej sprawy sšdowej czy też postępowania egzekucyjnego wobec spółki.

Poważna przeszkoda

Jeżeli w trakcie procesu czy egzekucji okaże się, że pozwana lub dłużna spółka nie ma zarzšdu uprawnionego do jej reprezentacji, sšd czy też komornik zobowišzani sš zawiesić postępowanie pod rygorem jego nieważnoœci (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Wierzyciel dochodzšcy należnoœci jest zupełnie bezsilny. W przypadku rezygnacji zarzšdu w trakcie procesu, sšd wzywa powoda do wystšpienia o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej (art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 42 k.c.). Wierzyciel występujšc do sšdu rejestrowego zobowišzany jest do zapłaty opłaty 300 zł. oraz odpowiedniej zaliczki na przyszłe wynagrodzenie kuratora. Sšd rejestrowy z reguły po kilku miesišcach powołuje kuratora dla osoby prawnej. Wydawałoby się, że powołanie kuratora powinno umożliwić zakończenie procesu, czy też egzekucji. Otóż nie, zgodnie z art. 42 § 2 k.c. kurator może jedynie postarać się o powołanie organów osób prawnych a w razie potrzeby o jej likwidację. Sam nie jest uprawniony do powołania tych organów, nie może reprezentować spółki w postępowaniu sšdowym czy egzekucyjnym (postanowienie Sšdu Najwyższego z 7 maja 2014 r. III CK 249/2003). W praktyce kurator zwraca się wielokrotnie do wspólników lub akcjonariuszy spółki o powołanie zarzšdu, którzy wezwania kuratora ignorujš.

Kurator nie pomoże

W efekcie po roku lub dwa latach funkcjonowania kuratora sprawa nie idzie do przodu i jej skończyć nie można. Taki stan jest drogš do poważnych nadużyć. Wystarczy, że członek zarzšdu dłużnej spółki na dzień przed ogłoszeniem wyroku lub dzień przed przekazaniem wyegzekwowanych w egzekucji pieniędzy złoży rezygnację a sšd nie może wydać wyroku a komornik przekazać wyegzekwowanych w toku postępowania pieniędzy. Zdarzajš się też w obrocie spółki, które od lat funkcjonujš na rynku nie posiadajšc zarzšdu.

Podstęp z prokurentem

Wystarczy, że byli członkowie zarzšdu powołajš prokurenta samoistnego a sami złożš rezygnację. Prokurent samoistny może bez przeszkód reprezentować spółkę na zewnštrz a spółka poprzez prokurenta działać. Spółka bez zarzšdu nie odpowiada za nic, gdyż żadna procedura sšdowa czy egzekucyjna nie może być przeciwko niej przeprowadzona. Prokurent samoistny jest tylko pełnomocnikiem spółki, nie jest zarzšdem, którego istnienie jest konieczne do procesu czy egzekucji. Bezkarnoœć spółek bez zarzšdów nie dotyczy też w praktyce tylko spółek z o.o. czy akcyjnych. Dotyczy też spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych, w których komplementariuszami sš spółki z o.o. i spółki akcyjne oraz samych członków zarzšdów spółek z o.o. Zgodnie z art. 299 k.s.h. warunkiem osobistej odpowiedzialnoœci członka zarzšdu spółki z o.o. jest bezskuteczna egzekucja wobec spółki. Egzekucja nie może być zakończona z powodu jej bezskutecznoœci, jeżeli z powodu braku zarzšdu postępowanie sšdowe lub egzekucyjne uległo zawieszeniu.

Zdaniem autora

Wiktor Blumes, radca prawny, wspólnik kancelarii „Blumes, Skuza, Œwiderski" s.c. we Wrocławiu

Istniejšcy stan prawny wymaga pilnej interwencji. Brak zarzšdu spółki kapitałowej nie może być przeszkodš prowadzenia przeciwko niej postępowań sšdowych czy egzekucyjnych. Jeżeli spółka doprowadza do sytuacji, że nie ma organów, która posiadać powinna, to ona a nie jej wierzyciele powinna ponosić negatywne konsekwencje takiego stanu. Albo postępowania przeciwko niej powinny się normalnie toczyć, albo kurator powoływany przez sšd rejestrowy powinien być uprawniony i zobowišzany do wstšpienia do wszystkich prowadzonych przeciwko spółce postępowań. Posiadanie przez spółkę uprawnionego do reprezentacji organu jest nie tylko jej prawem, ale też obowišzkiem.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL