Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Skarga pauliańska także do ochrony należności publicznych - wyrok Trybunału Konstytucyjnego

123RF
Dopuszczenie stosowania skargi pauliańskiej do ochrony należnoœci publicznych, w tym podatków, wprowadzi chaos i niepewnoœć – uważajš eksperci.

W œrodę Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że stosowanie – na zasadzie analogii – cywilistycznej instytucji skargi pauliańskiej do ochrony należnoœci publicznych jest zgodne z konstytucjš. To jak otwarcie puszki Pandory – uważajš eksperci.

Skarga pauliańska to instytucja przewidziana w kodeksie cywilnym.

– Mówišc najproœciej, to powództwo, które ma zabezpieczać wierzyciela. Jeœli dłużnik rozporzšdzi majštkiem z pokrzywdzeniem wierzyciela, np. sprzeda go, to wierzyciel może złożyć pozew o uznanie transakcji za bezskutecznš. Wówczas sšd może orzec, że to, co zostało sprzedane, może zostać odebrane nabywcy na poczet długu – wyjaœnia Michał Roszkowski, radca prawny, doradca podatkowy, partner w Accreo.

Mieszanie porzšdków

Przyznanie takiego uprawnienia również skarbówce, ZUS czy samorzšdom eksperci uważajš za nieporozumienie.

– To pomieszanie dwóch porzšdków prawnych: prywatnego i publicznego. Podatnik, który zapłaci za dużo podatku, nie może występować przeciwko państwu z pozwem o bezpodstawne wzbogacenie, bo do tego zgodnie z ordynacjš podatkowš służy instytucja nadpłaty. A państwo może œcišgać podatki, sięgajšc po instytucje prawa cywilnego takie jak skarga pauliańska?! – pyta retorycznie Adam Bartosiewicz, radca prawny, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii EOL.

Za błędne orzeczenie TK uważa też Krzysztof J. Musiał, doradca podatkowy, senior partner w kancelarii Musiał i Partnerzy.

– Jeœli państwo chce zabezpieczyć swoje należnoœci, to powinno korzystać z instrumentów przewidzianych w prawie podatkowym. Tymczasem Trybunał otwiera furtkę do zabezpieczenia interesów państwa, które jest stronš silniejszš, przy wykorzystaniu dodatkowych narzędzi stosowanych w relacjach prywatnych, cywilnych, ograniczajšc prawo własnoœci osób niebędšcych stronš stosunku podatkowego – zauważa Musiał.

Co w praktyce oznacza orzeczenie TK?

– Fiskus będzie miał większš elastycznoœć czasowš w dochodzeniu długów. W prawie podatkowym co do zasady zobowišzania przedawniajš się po pięciu latach. Przejœcie na grunt prawa cywilnego i wykorzystanie np. skargi pauliańskiej może dać fiskusowi dodatkowy czas, bez względu na terminy podatkowe – mówi Michał Roszkowski.

W ocenie Tomasza Ciszewskiego, doradcy podatkowego, partnera w BT&A Group, dopuszczenie skargi pauliańskiej do ochrony należnoœci publicznych to jak otwarcie puszki Pandory.

–To absolutne zaburzenie obrotu. Przykładowo ktoœ, kto kupi maszynę od kogoœ, kto dziœ nie ma zaległoœci podatkowych, przez kilka lat będzie żył w niepewnoœci, czy fiskus nie zechce się z niej zaspokoić. I co z bankami, które się na tej maszynie zabezpieczyły?! Każdy będzie musiał sprawdzać każdego. Będzie cišgła niepewnoœć – podkreœla Tomasz Ciszewski.

Eksperci uważajš, że nawet sprawdzenie kontrahenta nie da pewnoœci. Jak wyjaœnia Michał Roszkowski, może być tak, że w momencie zbycia majštku nie ma jeszcze decyzji o zaległoœci. Jeœli po transakcji zostanie wydana decyzja stwierdzajšca dług z okresu sprzed, to nowy nabywca też nie będzie mógł spać spokojnie. W ocenie Roszkowskiego nie można wykluczyć, że do takich przypadków też będzie miała zastosowanie skarga pauliańska.

Adam Bartosiewicz ironizuje nawet, że wyrok TK może zafundować Polakom program „mieszkanie minus".

– Może się przecież zdarzyć, że ktoœ kupi mieszkanie od dewelopera, który po latach będzie zalegał z podatkami, i fiskus wytoczy powództwo przeciwko jego klientom –mówi ekspert.

Nowe możliwoœci

Tomasz Ciszewski zwraca uwagę, że przyzwolenie na stosowanie w prawie publicznym skargi pauliańskiej może otworzyć drogę do innych instytucji prawa cywilnego.

– To praktyka błędna i sprzeczna z prawem międzynarodowym. Godzi w zasady demokratycznego państwa prawa. Wierzyciel podatkowy, fiskus czy ZUS nie może być uprzywilejowany bardziej, niż wynika to z prawa podatkowego – podkreœla Krzysztof J. Musiał.

sygnatura akt: K 52/16

Opinia

Przemysław Drapała, profesor, radca prawny, wspólnik w kancelarii Jara Drapała & Partners

Skutki wyroku TK zwišzane w utrwaleniem praktyki stosowania przez organy publiczne skargi pauliańskiej dotknš nie tych, którzy podatków nie płacš, ale tych, którzy będš nabywać od nich rzeczy lub prawa. Skarga pauliańska służy bowiem skierowaniu egzekucji długu podatkowego zbywcy, który okaże się następnie niewypłacalny, do majštku nabywcy. Wypada podkreœlić, iż nie jest konieczne udowodnienie, że nabywca rzeczywiœcie wiedział o długach podatkowych zbywcy i grożšcej mu niewypłacalnoœci. Wystarczy, że fiskus wykaże brak należytej starannoœci nabywcy w badaniu istniejšcego w chwili transakcji zadłużenia (np. podatkowego, w zakresie składek ZUS) zbywcy. Wyrok TK skłania zatem do większej starannoœci przy nabywaniu rzeczy lub praw od podmiotów, które mogš być na granicy wypłacalnoœci z uwagi na ryzyko poniesienia faktycznej odpowiedzialnoœci za długi podatkowe lub inne długi publicznoprawne zbywcy.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL