Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Należności musi potwierdzić przede wszystkim sšd cywilny

123RF
Spółka wodna korzystajšc z egzekucji administracyjnej, musi mieć prawomocne orzeczenie, które stwierdza wysokoœć należnoœci i osobę, która ma jš zapłacić.

Częstym problemem spotykanym w praktyce jest sporna sytuacja członków spółek wodnych, którzy œwiadomi bšdŸ nieœwiadomi cišżšcych na nich obowišzków, wynikajšcych z często nieznanych im Ÿródeł, stajš przed koniecznoœciš przymusowego spełnienia œwiadczeń na rzecz spółek wodnych. Nie pochylajšc się nad faktycznš zasadnoœciš roszczeń spółek wodnych wobec ich członków, należy zauważyć, iż częstokroć egzekucje tych roszczeń wszczynane w trybie administracyjnym, niepoparte sš jakimikolwiek dokumentami pozwalajšcymi na przymusowe dochodzenie spełnienia œwiadczenia, co wymaga podjęcia przez zobowišzanych stosownych œrodków ochrony prawnej.

Podmiot prawa

Spółki wodne niedziałajšce w celu osišgnięcia zysku, zrzeszajš osoby fizyczne lub prawne (art. 164 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2001 r. ustawy prawo wodne). Spółki te majš okreœlone celu. Chodzi m.in. o zaspokajanie potrzeb na wodę oraz uzdatniania jej czy meliorację. Aktem organizacyjnym spółki wodnej jest statut zatwierdzony w drodze decyzji przez właœciwego starostę. Dla realizacji swoich zadań spółka wodna została wyposażona w możliwoœć pobierania składek członkowskich oraz innych okreœlonych w statucie œwiadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki (art. 170 ustawy prawo wodne) w tym, najczęœciej spotykanych, opłat za meliorację gruntów stanowišcych własnoœć, czy posiadanych przez członków spółki.

Charakter członkostwa

Wspólnym elementem każdej z regulacji dotyczšcych spółek wodnych na przestrzeni ubiegłych kilkudziesięciu lat jest swoista „dziedzicznoœć" członkostwa w spółce wodnej, sprowadzajšca się do stwierdzenia, iż następcy prawni członka spółki wodnej wstępujš w jego prawa i obowišzki. Szerokie rozpowszechnienie organizacji spółek wodnych jeszcze przed 2001 r., w szczególny sposób dotyka właœnie osób, które nie majšc wiedzy o wstšpieniu w ramy spółki swoich rodziców czy dziadków. Zaskakiwani sš oni, bšdŸ wezwaniami do zapłaty, bšdŸ upomnieniami wysyłanymi w trybie ustawy o egzekucji administracyjnej bezpoœrednio do nich, jako następców prawnych członka spółki. Najczęœciej problem składek członkowskich dochodzonych przez spółki wodne pojawia się już na etapie egzekucyjnym, gdy podmioty te przymusowo dochodzš spełnienia œwiadczenia w postaci nieopłaconych składek. W praktyce często dochodzi tu ze strony spółek wodnych, a także ze strony organów egzekucyjnych do błędnego założenia o wymagalnoœci należnoœci w postaci składek członkowskich oraz do niedostrzeżenia podstawowego dla tych składek aspektu, tj. ich cywilnoprawnego charakteru, co w konsekwencji powoduje pozbawione podstaw prawnych przymusowe œcišgnięcie należnoœci w drodze egzekucji administracyjnej.

Dochodzenie składek

Przyczynš wskazanych problemów jest mylna interpretacja art. 170 ust. 5 ustawy prawo wodne. Przepis ten wskazuje, iż do egzekucji składek i œwiadczeń należnych od członków na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należnoœci podatkowych. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne w tym zakresie zostało poddane pod reżim wynikajšcy z ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Spółki wodne traktujš wskazany przepis ustawy jako wyłšcznš podstawę do kierowania wobec członków spółki czy ich następców prawnych bezpoœrednich żšdań o zapłatę należnoœci zwišzanych z członkostwem bšdŸ z innymi działaniami spółki podejmowanymi na gruntach. Następnie te żšdania, przedstawione zainteresowanemu w formie wezwania do zapłaty, czy ostatecznie w formie upomnienia, o jakim mowa art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowane sš jako tytuł wykonawczy bezpoœrednio do organu egzekucyjnego, którym przeważnie jest naczelnik właœciwego urzędu skarbowego. Na tym etapie organ egzekucyjny, w zasadzie nie badajšc prawidłowoœci przedstawionego przez spółkę wodnš tytułu wykonawczego (najczęœciej powołujšcego się na „orzeczenie" jako podstawę wystawienia tytułu), wszczyna szybkie postępowanie egzekucyjne, które zobowišzanego pozostawia w trudnej sytuacji do obrony.

Takie postępowanie jest błędne i pozbawione podstaw prawnych, zaœ osoby znajdujšce się w takiej sytuacji majš możliwoœć obrony przed niezasadnie wszczynanymi egzekucjami. Za ugruntowane, zarówno w doktrynie prawa wodnego, jak i w orzecznictwie sšdowym, należy bowiem uznać stanowisko, zgodnie z którym należnoœci na rzecz spółek wodnych, o jakich mowa w art. 170 ustawy prawo wodne majš charakter œwiadczeń cywilnoprawnych, a poddanie ich egzekucji administracyjnej nie pozbawia ich tego charakteru (postanowienie SN z 11 sierpnia 2004  r., sygn. II CK 481/03, wyrok WSA w Białymstoku z 6 listopada 2012 r., sygn. II SAB/Bk 59/12). Ponieważ w sprawach składek i innych œwiadczeń na rzecz spółek wodnych nie sš wydawane decyzje lub postanowienia właœciwego organu administracji publicznej, dlatego też, w przypadkach braku dobrowolnego ich uiszczania, niezbędne jest, aby należnoœci te wynikały ze stosownego orzeczenia. Sš to więc œwiadczenia o charakterze cywilnoprawnym a tytułem prawnym umożliwiajšcym ich przymusowe œcišgnięcie, powinno być prawomocne orzeczenie sšdowe opatrzone klauzulš wykonalnoœci. Składki i inne œwiadczenia na rzecz spółki wodnej mogš być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej, jednakże tylko wtedy gdy wierzyciel tj. uprawniona spółka wodna wskaże w tytule wykonawczym podstawę prawnš obowišzku podlegajšcego egzekucji administracyjnej (wyrok WSA w Krakowie z 15 paŸdziernika 2012 r., sygn. II SA/Kr 1072/12).

Wystšpienie przez spółkę wodnš na drogę egzekucji administracyjnej wymaga w pierwszej kolejnoœci legitymowania się prawomocnym orzeczeniem sšdu cywilnego, które stwierdzałoby zarówno wysokoœć zobowišzania, jak i osobę zobowišzanš do zapłaty okreœlonej należnoœci. Tylko w postępowaniu cywilnym, wywołanym pozwem spółki wodnej o zapłatę składki członkowskiej bšdŸ innych opłat, członek spółki wodnej mógłby bronić się zarówno przed zasadnoœciš jej naliczenia i kwestionować wszelkie okolicznoœci faktyczne i prawne, z których spółka wywodziłaby obowišzek zapłaty. Bezrefleksyjne kierowanie do egzekucji administracyjnej samych wezwań do zapłaty czy upomnień pozbawia członka spółki w zasadzie jakiejkolwiek możliwoœci obrony merytorycznej przeciwko żšdaniu zapłaty.

Sposoby obrony

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje œrodki prawne pozwalajšce na reakcję na egzekucję administracyjnš wszczętš w opisany powyżej sposób, z pominięciem uprzedniego wymogu uzyskania wyroku sšdowego przez spółkę wodnš. Podstawowym œrodkiem ochrony interesów zobowišzanego w takim wypadku sš przewidziane przez art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zobowišzanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego składane do organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dniowym od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Wobec zawitego terminu wyznaczonego przez ustawę, powołanie wyżej omówionych okolicznoœci dotyczšcych braku podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego w ramach tego œrodka ochrony prawnej jest możliwe w poczštkowej fazie postępowania egzekucyjnego i wymaga szybkiej reakcji samego zobowišzanego. Decyzja organu co do zarzutów zobowišzanego zapada dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w tej sprawie. Postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów jest zaskarżalne zażaleniem. Natomiast po wykorzystaniu drogi odwoławczej, istnieje możliwoœć wniesienia skargi do sšdu administracyjnego.

W przypadku niedochowania wskazanego terminu na wniesienie zarzutów przez zobowišzanego, ale jeszcze przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego, zobowišzanemu może pozostać w zasadzie zwrócenie się do organu egzekucyjnego o umorzenie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wystšpienia na drogę egzekucji administracyjnej przez spółkę wodnš jedynie na podstawie wezwań do zapłaty czy upomnień, niepopartych stosownym orzeczeniem sšdu powszechnego, stanowi przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazanie tego faktu przez zobowišzanego w postępowaniu egzekucyjnym może okazać się ostatniš możliwoœciš obrony przed niezasadnym œcišgnięciem dochodzonych należnoœci.

Zdaniem autora

Mateusz Sudowski, adwokat z Kancelarii Adwokackiej adwokata Jarosława Klimonta

W aktualnym stanie prawnym bezsporne jest stanowisko o cywilnoprawnym charakterze wszelkich œwiadczeń pieniężnych należnych na rzecz spółek wodnych od jej członków. Jednoznaczne stanowisko sšdów administracyjnych potwierdza również koniecznoœć uzyskania przez te podmioty prawomocnego orzeczenia sšdu powszechnego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wskazanych należnoœci. W braku istnienia takiego orzeczenia, członkowie spółek wodnych postawieni przed perspektywš egzekucji administracyjnej majš możliwoœć podjęcia efektywnej obrony opartej o istniejšce œrodki ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ostatecznie korzystania także z prawa złożenia skargi do sšdu administracyjnego.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL