Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Jak chronić majštek przed przyszłymi wierzycielami

Adobe Stock
Posiadanie firmy to szansa na pracę na własny rachunek. Gromadzony przez przedsiębiorców majštek firmy jest jednak narażony na ryzyko wpisane w codziennoœć obrotu gospodarczego.

Kierowanie własnš firmš to duża odpowiedzialnoœć, często nie tylko za siebie, ale i za rodzinę czy pracowników. Niektórzy twierdzš, że prowadzenie biznesu to praca dwadzieœcia cztery godziny na dobę. Trzeba być czujnym i mimo wysiłków zagrożeń nie da się uniknšć.

Po podjęciu działalnoœci trzeba podjšć szereg decyzji: inwestycja w mienie firmy, zatrudnienie pracowników, przystšpienie do dużego kontraktu. Obrót gospodarczy rzšdzi się swoimi prawami. Pracownicy narażajš firmę na straty, gdy firma nie dotrzyma terminu, to moŸe być obarczona wysokš karš finansowš. Wstrzymana płatnoœć może skutkować brakiem płynnoœci finansowej. W jednej chwili rozwijajšca się firma może upaœć, a próbujšcy jš ratować przedsiębiorca stracić dorobek całego życia.

Całym majštkiem

Prowadzšcy jednoosobowš działalnoœć gospodarczš odpowiada za zobowišzania firmy całym swoim majštkiem. Co więcej, odpowiedzialnoœć ta obejmuje również jego małżonka, jeżeli łšczy go z przedsiębiorcš wspólnoœć majštkowa. Dlatego coraz częœciej wybieranš formš prowadzenia działalnoœci jest spółka z o.o., także w formie jednoosobowej. Z uwagi na to, że posiada ona osobowoœć prawnš, a za zobowišzania odpowiedzialnoœć ponosi tylko spółka. Gdy jednak zobowišzania podatkowe nie zostanš zaspokojone z majštku spółki, a w porę nie zostanie złożony wniosek o upadłoœć lub nie zostanie wszczęte postępowanie układowe, to zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej odpowiedzialnoœć obejmie cały majštek członka jej zarzšdu.

Przyszli wierzyciele

Gdy firma staje na krawędzi, a szansę na jej ocalenie sš małe, przedsiębiorcy starajš się ratować majštek – zarówno jej, jak i własny. Często jest już jednak za póŸno. Wszelkie czynnoœci dotyczšce rozporzšdzania posiadanym mieniem, przy podejrzeniu dokonania ich z pokrzywdzeniem wierzycieli, mogš zostać uznane za bezskuteczne, jeœli tylko wierzyciele tego zażšdajš.

Wedle znanej już prawu rzymskiemu instytucji skargi pauliańskiej, uregulowanej w art. 527–534 Kodeksu cywilnego, wierzyciel może żšdać, by w stosunku do niego czynnoœć dłużnika dokonana na rzecz osoby trzeciej była bezskuteczna. Musi tylko wykazać, że dłużnik œwiadomie działał z jego pokrzywdzeniem, a osoba uzyskujšca w ten sposób korzyœć majštkowš o tym wiedziała lub powinna była wiedzieć. Zgodnie z art. 527 § 2 k.c. czynnoœć prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynnoœci dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynnoœci. Tę samš ochronę art. 530 k.c. nadaje tym, którzy nie byli jeszcze wierzycielami dłużnika w chwili dokonywania przez niego czynnoœci, ale uszczuplenie przez niego majštku uderzyło również w nich (tzw. wierzycielom przyszłym).

Do 5 lat wstecz Wierzyciel może żšdać uznania czynnoœci prawnej dokonanej przez dłużnika za bezskutecznš do 5 lat od jej dokonania. Oznacza to, że nawet gdy przedsiębiorca wyjdzie na prostš i będzie myœlał, że kryzys jest już za nim, wytoczone przeciw niemu powództwo przywróci dawne problemy. I to na długie lata, gdy w postępowaniu cywilnym toczyć się będzie sprawa, niosšc ze sobš stres i ryzyko ponownej utraty majštku, a poza tym kradnšc bezcenny czas. Zwłaszcza, gdy wierzycielem jest organ skarbowy lub inny organ państwa, który zdecydował się skorzystać z drogi cywilnej do œcigania podatnika. Zajęcia majštku firmy, wstrzymywanie zwrotu VAT, mimo braku prawomocnego wyroku, a nawet przy korzystnym rozstrzygnięciu sšdu – to tylko niektóre z przykładów stosowanych przez urzędników.

Bardzo ważna jest szybka reakcja i zdolnoœć odnalezienia się w sytuacji kryzysowej. Umiejętnoœć zarzšdzania niš może uratować zarówno majštek firmy, jak i dorobek całego życia przedsiębiorcy.

Przypadki, gdy konieczne jest zarzšdzanie sytuacjami kryzysowymi w firmie to:

- kontrole skarbowe i celno-skarbowe, w tym akty bezprawia urzędniczego,

- niesłuszne postawienie zarzutów karnych,

- przeprowadzenie restrukturyzacji i/lub upadłoœci firmy,

- wrogie przejęcie lub konflikt rodzinny, który rzutuje na działalnoœć przedsiębiorstwa.

Trzeba się bronić

Działać trzeba szybko, bo podniesienie przez wierzyciela skargi pauliańskiej nie oznacza, że nie można się przed niš bronić. Zgodnie z art. 533 k.c. osoba trzecia, która uzyskała korzyœć wskutek skarżonej czynnoœci, może się uwolnić od roszczenia wierzyciela, jeœli zaspokoi tego wierzyciela w inny sposób albo wskaże mu wystarczajšce do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Uprawnienie do wystšpienia z powództwem przeciwegzekucyjnym przysługuje również samemu dłużnikowi. Dzięki zawartej w art. 840 k.c. instytucji może on w drodze powództwa żšdać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalnoœci w całoœci lub częœci albo objęcia go ograniczeniami. Jeœli wraz z powództwem przeciwegzekucyjnym dołšczy się wniosek o jego zabezpieczenie poprzez zawieszenie postepowania egzekucyjnego, to uzyskać można doœć mocnš ochronę majštku. Zwłaszcza przed komornikiem, który często dopuszcza się naruszeń – na te z kolei przysługuje skarga na czynnoœci komornika.

Zanim dojdzie do egzekucji

Wymienione instytucje powództwa przeciwegzekucyjnego i skargi na działanie komornika pozwalajš na ochronę majštku już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przez wierzycieli. Sš jednak sposoby zabezpieczenia mienia jeszcze zanim do tego dojdzie.

Jednym z nich jest prowadzenie działalnoœci w formie wspomnianej już spółki z o.o. lub spółki akcyjnej. Obie sš posiadajšcymi osobowoœć prawnš spółkami kapitałowymi i charakteryzujš się tym, że ewentualna egzekucja może być prowadzona, co do zasady, tylko z posiadanego przez nie majštku.

Najwyższy stopień bezpieczeństwa

Jeœli ktoœ chce uzyskać jeszcze większy stopień bezpieczeństwa majštku swojej firmy, to powinien zdecydować się na prowadzenie jej pod zapewniajšcš to zagranicznš jurysdykcjš. Bardzo popularnš formš ochrony majštku – zarówno prywatnego, jak i samego przedsiębiorstwa – jest zawarcie umowy trustu. Na jej mocy donator, czyli przekazujšcy swój majštek na okreœlony cel, powierza zarzšdzanie nim zagranicznemu powiernikowi, zwanemu trustee. To donator decyduje, kiedy beneficjenci (do których sam może należeć) będš pobierać z trustu zyski. Dzięki tej konstrukcji windykacja wierzytelnoœci z zagranicznego trustu przez polskie organy egzekucyjne jest niemożliwa.

Na podobnym schemacie opiera się działanie fundacji prywatnych prowadzonych za granicš. Utworzona fundacja zarzšdza finansami jej członków tylko na ich korzyœć. Z uwagi na to, że informacje o pochodzeniu œrodków zgromadzonych na koncie fundacji oraz dane fundatorów sš poufne, dochodzenie zaspokojenia roszczeń z jej majštku jest w praktyce niewykonalne.

Ochrona z górnej półki

Położony na Półwyspie Iberyjskim Gibraltar jest terytorium europejskim, za którego stosunki zewnętrzne odpowiedzialna jest Wielka Brytania. Należy do Unii Europejskiej, dzięki czemu może korzystać z jej przywilejów. Jednoczeœnie nie nakłada się tam niepotrzebnych obcišżeń. Na terytorium Gibraltaru nie majš zastosowania unijne przepisy o podatku VAT. Mimo terytorialnej przynależnoœci Gibraltar nie wchodzi w skład unii celnej wewnštrzwspólnotowej odpłatnej wymiany towarów i usług. Jego jurysdykcja oferuje wiele korzyœci dla prowadzšcych działalnoœć gospodarczš, takich jak niski lub zerowy podatek dochodowy, brak podatku od zysków kapitałowych, spadków i darowizn oraz od zysków z rachunków oszczędnoœciowych. Jednak z punktu widzenia ochrony majštku to nie te walory Gibraltaru sš najważniejsze.

Non-resident company, czyli pełna swoboda działania przy maksimum poufnoœci

Doskonałym rozwišzaniem, przeznaczonym głównie dla długo działajšcych i dobrze prosperujšcych przedsiębiorstw, także w formie jednoosobowej działalnoœci gospodarczej, jest spółka non-resident company. Przepisy o spółkach obowišzujšce na Gibraltarze zostały oparte na rozwišzaniach brytyjskich i w dużej mierze sš zbliżone do tych regulujšcych działalnoœć spółek kapitałowych w Polsce. Dlatego też spółka typu non-resident company może być np. spółkš jednoosobowš, w której jedyny udziałowiec jest jednoczeœnie członkiem zarzšdu. Różnica jest taka, że spółki gibraltarskie cechuje niezwykle wysoki poziom poufnoœci, nie tylko gwarantowany prawem, ale także zapewniany przez lokalne władze. Zarówno udziałowcy, jak i członkowie zarzšdu nie sš zobligowani do ujawniania informacji o tym, kto jest rzeczywistym beneficjentem. Mogš więc swobodnie działać we własnym imieniu lub na rzecz osób trzecich (zlecenie powiernicze).

Poczucie bezpieczeństwa daje również fakt, że władze Gibraltaru oferujš przedsiębiorcom wišżšce interpretacje przepisów podatkowych. W takim stanie prawnym nie ma obawy bezprawia i nadużyć urzędniczych.

Prawo do ochrony

Sens prawa własnoœci danej osoby do rzeczy polega na wyłšcznoœci posiadania, użytkowania i rozporzšdzania rzeczš przez tę osobę, a zgodnie z art. 1 Protokołu dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnoœci każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Podobne gwarancje zawarte sš w polskiej konstytucji czy kodeksie cywilnym. Na gruncie tych regulacji legitymacja do ochrony własnego majštku wydaje się bezdyskusyjna.

—Kancelaria Prawna Skarbiec

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL