Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Ekologia

Ryba, która może zmieniać płeć nawet 20 razy dziennie

Monogamiczna hermafrodyta Serranus tortugarum
Williams, J. T.; Carpenter, K. E.; Van Tassell, J. L.; Hoetjes, P.; Toller, W.; Etnoyer, P.; Smith, M. [CC BY 2.5 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.5)], via Wikimedia Commons
Zjawisko zmiany płci w cišgu życia osobniczego występuje u ok. 450 gatunków ryb, głównie morskich. W zależnoœci od okolicznoœci osobnik może stać się raz samicš, a raz samcem by przystšpić do rozrodu, a gdy jest "singlem" nawet sam zaplemnić jaja.

- Zjawisko zmiany płci w jednš albo w drugš stronę występuje u ryb terytorialnych, jak również u tych występujšcych w niewielkich odizolowanych zbiornikach wodnych - kiedy to ciężko w pobliżu znaleŸć osobnikowi partnera do rozrodu - wyjaœnił PAP prof. Roman Kujawa z Katedry Rybactwa Jeziorowego i Rzecznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

W 19 rodzinach ryb występuje protogynia - osobniki rozpoczynajš życie jako samice, a następnie przekształcajš się w samce, natomiast w 10 rodzinach występuje zamiana samców w samice czyli protandria.

U niektórych gatunków ryb występuje hermafrodytyzm, czyli obojnactwo. Osobnik ma zarówno gonady żeńskie jak i męskie.

W hermafrodytyzmie synchronicznym, ryba majšc gonady żeńskie i męskie może jednoczeœnie wytwarzać jaja i plemniki. Zatem może być samicš a za moment samcem, w zależnoœci od potrzeby chwili i okolicznoœci. Przystępujšc do tarła, gdy w pobliżu ma osobnika tej samej płci, może szybko zmienić swojš płeć na przeciwnš, by doszło do rozrodu. Przykładem może być Serranellus subligarius - niewielka ryba występujšca u wybrzeży Florydy. Z kolei monogamiczna hermafrodyta Serranus tortugarum może zmienia płeć nawet 20 razy dziennie.

Sš także ryby, które w cišgu osobniczego życia zmieniajš płeć tylko raz. Osobnik ma rozwinięty poczštkowo jeden rodzaj gonad albo żeńskie albo męskie i w trakcie życia przekształcajš się one w przeciwne, wpływajšc na zmianę płci. To zjawisko nazywa się hermafrodytyzmem następczym i występuje np. u dorady Sparus aurata - ryby z Morza Œródziemnego, która do 3 roku życia pozostaje samcem, a potem staje się samicš.

- U ryb wszystkie sposoby rozrodu sš dozwolone. Ryba, będšc hermafrodytš, może być także samowystarczalna pod względem gotowoœci do rozrodu. W przypadku, gdy osobnik nie może znaleŸć partnera, sam składa jaja i je zaplemnia - wyjaœnił prof. Kujawa. Tak rozmnaża się strumieniak marmurkowy Kryptolebias marmoratus.

Ciekawy jest cykl rozwojowy błazenka Amphiprion ocellaris znanej powszechnie ryby akwariowej zasiedlajšcej rafy koralowe. Młode błazenki sš poczštkowo nieaktywnymi samcami. Przychodzi moment, gdy największy osobnik w populacji staje się samicš, a następna pod względem wielkoœci ryba - aktywnym samcem. Nie ma konkurencji, bo pozostałe ryby sš wcišż nieaktywnymi samcami. Tak dobrana para przystępuje do tarła. Ale, gdy samica np. padnie łupem ryby drapieżnej, to natura nakazuje samcowi stać się samicš, a kolejny w stadzie samiec nieaktywny, szybko wykazuje gotowoœć do rozrodu, stajšc się samcem do pary.

U niektórych gatunków ryb do rozmnażania nie jest wcale potrzebny samiec tego samego gatunku, ale jakikolwiek. Tak jest u karasia srebrzystego Carassius gibelio, gdzie młode osobniki sš klonami matki. Samicy do rozrodu wystarcza samiec innego gatunku, ponieważ plemnik tylko pobudza jajo do rozwoju, czyli indukuje gynogenezę.

Podobnie jak karasie srebrzyste rozmnażajš się w polskich wodach również kozy Cobitis taenia - formy triploidalnej i tetraploidalnej. Jedynie koza diploidalna rozmnaża się tradycyjnie.

Znane sš również gatunki ryb, gdzie samica bywa na tyle dominujšca, że może zostać samcem. U wargatków sanitarników Labroides dimidiatus, jeœli w populacji zabraknie samca, to jego zadania przejmuje najsilniejsza w grupie samica.

- Natura cišgle nas zaskakuje i bywa tak złożona, że nie jesteœmy w stanie sobie tego wyobrazić i przewidzieć, co jeszcze przed nami ukrywa - ocenił prof. Kujawa.

ródło:

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL