Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Dane gospodarcze

Gospodarka Białorusi jest w recesji, ale o reformach rynkowych nie ma mowy

Sterowana ręcznie gospodarka Białorusi jest w recesji. Ale o reformach rynkowych nie ma mowy.
Bloomberg
Sterowana ręcznie gospodarka Białorusi jest w recesji. Ale o reformach rynkowych nie ma mowy.

W 2015 r. po raz pierwszy od 19 lat białoruski PKB okazał się na minusie i to większym niż w sšsiedniej Rosji - gospodarka straciła 3,9 proc. Przyczyn jest kilka. Jednym jest kryzys w Rosji, z którš Białoruœ jest powišzana uniš celnš i Euro-Azjatyckš wspólnotš Gospodarczš, drugim jest spadek białoruskiego eksportu tworzšcego połowę PKB kraju.

W 2015 r. eksport był o 23 proc. mniejszy aniżeli dwa lata temu i pomimo spadku importu o 25 proc. saldo handlowe pozostało ujemne wynoszšc -3,6 mld dol. Taki stan utrzymuje się od lat, bowiem centralnie sterowana białoruska gospodarka niewiele wytwarza, szczególnie zaawansowanych produktów.

Spadek wpływów z eksportu oraz koniecznoœć spłaty ponad 3,6 mld dol. zadłużenia przypadajšca na miniony rok spowodowała zmniejszenie rezerw walutowych banku centralnego o ponad 800 mln w cišgu roku. Tym samym poziom białoruskich zaskórniaków, 4,17 mld dol., na poczštek 2016 r., jest się niewystarczajšcy dla pokrycia kwartalnego importu kraju. A taki uważa się za bezpieczny dla finansów państwa.

Do tego tendencja spadkowa w gospodarce pogłębiła się w tym roku. W styczniu PKB stracił 4,3 proc., bilans handlowy pozostał ujemny i Białoruœ zanotowała dalszy spadek rezerw walutowych. W tej sytuacji nierealna wydaje się spłata 3,3 mld dol. zadłużenia, jakie Mińsk jest winny głównie wierzycielom z Chin i Rosji.

W tej sytuacji słabe i często wyposażone jeszcze w czasach sowieckich białoruskie firmy nie radzš sobie zupełnie. W 2015 r. - według oficjalnych statystyk - 60 proc. z nich notowało straty. Dochody przemysłu spadły o ponad 42 proc.

Zyski wypracowały kluczowe dla dwie kraju rafinerie i producent nawozów Biełkalij.

Wszystkie te negatywne zjawiska uderzajš w białoruskiego rubla. W 2015 r. jego wartoœć do koszyka walut (dolar, euro, rubel rosyjski) spadła o blisko 38 proc. (do dolara o ponad połowę). W styczniu rubel białoruski tracił coraz szybciej, co bezpoœrednio uderzyło w sytuację Białorusinów. Ich œrednia płaca zmniejszyła się w wyrażeniu dolarowym o 90 dol. do 315 dol. To cios dla wielu gospodarstw domowych; ceny białoruskich sklepach urosły już tak, że kraj uchodzi za jeden z droższych w regionie a zakupy w Polsce i na Litwie przy dewaluacji rubla też sš coraz droższe.

Co w takim razie zamierzajš robić władze? Kamil Kłysiński z Oœrodka Studiów Wschodnich wskazuje, że „częœć otoczenia prezydenta Aleksandra Łukaszenki jeszcze w ubiegłym roku zaczęła dostrzegać powagę sytuacji i wynikajšcš z tego koniecznoœć zmian. Uchodzšcy za głównego propagatora reform doradca ds. ekonomicznych prezydenta Białorusi Kirył Rudy publicznie opowiedział się za odejœciem od tradycyjnej polityki nakazowo-rozdzielczej i ręcznego sterowania. Szybko się z tego wycofał, kiedy prezydent ogłosił, że „nie dopuœci do żadnych reform".

- Rezygnujšc z poważnych reform ekonomicznych na rzecz zwiększenia zadłużenia zagranicznego, Aleksandr Łukaszenka po raz kolejny udowodnił, że jest przede wszystkim taktykiem, a nie strategiem. Pożyczki z MFW oraz Eurazjatyckiego Funduszu będš tylko i wyłšcznie doraŸnym podtrzymaniem nieefektywnego oraz bardzo kosztownego modelu gospodarczego, który w coraz mniejszym stopniu nadšża za zmieniajšcym się kontekstem zewnętrznym. Systemowa przebudowa białoruskiej gospodarki w perspektywie najbliższych kilku lat jest nieuchronna, a obecna polityka władz jedynie odsuwa jš w czasie, jednoczeœnie zwiększajšc koszt finansowy oraz społeczny przyszłych zmian - podsumowuje ekspert OSW.

it

ródło: ekonomia.rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL